اطاعت: تفاوت میان نسخه‌ها

اطاعت از [[پیامبر]] [[خدا]] به معنای [[پیروی]] و عمل‌کردن به فرمان‌های آن حضرت است. به حکم [[عقل]]، همان‌گونه که [[اطاعت از خداوند]] لازم و ضروری است، اطاعت از [[پیامبری]] که از جانب [[خدا]] آمده نیز ضرورت دارد. علاوه بر حکم عقل، [[آیات قرآنی]] و روایات متعددی بر لزوم [[اطاعت از پیامبران]] دلالت دارند. بر اساس آیاتی دیگر [[اطاعت از پیامبر]]، موجب بهره‌مندی از [[رحمت الهی]]، قرار گرفتن در زمره نعمت‌داده‌شدگان، رسیدن به [[رستگاری]]، وسعت [[روزی]] و [[آمرزش گناهان]] است و در مقابل مخالفت با پیامبر نیز عواقبی در پی دارد که قرار گرفتن در زمره کفار، گمراهی آشکار، گرفتار شدن به [[عذاب الهی]] و [[نابودی اعمال]] از جمله آنهاست<ref>ر.ک: [[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت (مقاله)|اطاعت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷؛ [[محمد کاظمی بنچناری|کاظمی بنچناری، محمد]]، [[اطاعت ۲ - کاظمی بنچناری (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]].</ref>.

در [[آیات]] فراوانی، اطاعت از [[پیامبر اسلام]] {{صل}} در ردیف [[اطاعت از خدا]]، مطرح شده است؛ مانند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنكُمْ}}<ref> ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید؛ سوره نساء، آیه۵۹.</ref>؛ با توجه به اینکه اطاعت از [[پیامبر]] {{صل}} به [[دستور خدا]] لازم شده است، اطاعت از وی [[اطاعت از خدا]] محسوب می‌شود<ref>جامع‌البیان، مج، ۴، ج‌۵، ص‌۲۴۲.</ref>: {{متن قرآن|مَّنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است؛ سوره نساء، آیه۸۰.</ref>. نه تنها در [[زمین]] که در آسمان‌ها نیز [[پیامبر]] [[واجب الاطاعه]] است و فرمانش را [[فرشتگان]] اطاعت می‌کنند، ازاین‌رو در [[شب معراج]]، [[فرشتگان]] به [[فرمان]] [[پیامبر]] درهای [[بهشت]] را گشودند<ref>کشف الاسرار، ج‌۱۰، ص‌۳۹۸.</ref>: {{متن قرآن|مُطَاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ}}<ref>آنجا فرمانگزاری امین است؛ سوره تکویر، آیه۲۱.</ref> و چون [[شریعت محمدی]] {{صل}} تا [[قیامت]] پابرجاست، اطاعت از فرمان‌های آن حضرت پس از [[وفات]] ایشان نیز [[واجب]] است<ref>مجمع البیان، ج‌۳، ص‌۱۰۰.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۳، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>.

اطاعت از [[اهل بیت]] {{عم}} به معنای [[عمل به دستورات]] آنها با میل و رغبت درونی است. اطاعت از ایشان با [[اطاعت از خدا]] و رسولش همراه است و [[خدا]] به [[مؤمنان]] [[دستور]] داده تا از [[پیامبر]] {{صل}} و [[اولوالامر]] اطاعت کنند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید، چون در چیزی با هم به ستیز برخاستید آن را به خداوند و پیامبر بازبرید که این بهتر و بازگشت آن نیکوتر است» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref>.

اطاعت و پیروی به عنوان یک [[حق]] بر گردن هر [[انسانی]] است که از [[امام]] خود اطاعت کند. از [[امام باقر]] {{ع}} پرسیده شد، حقّ امام بر [[مردم]] چیست؟ فرمود: حقّ امام بر مردم آن است که به سخنان او گوش فرا دهند و از او اطاعت کنند<ref>{{متن حدیث|مَا حَقُّ الْإِمَامِ عَلَى النَّاسِ قَالَ حَقُّهُ عَلَيْهِمْ أَنْ يَسْمَعُوا لَهُ وَ يُطِيعُوا}}؛ کافی، ج۱، ص۴۰۵.</ref>.<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[وظایف امت نسبت به قرآن و عترت (کتاب)|وظایف امت نسبت به قرآن و عترت]]، ص ۹۷.</ref>

[[آیات]] و [[روایات]] فراوانی دلالت بر حرمت '''اطاعت از حاکم جائر''' می‌کند. برخی از آیات [[مشروعیت]] نداشتن حاکمیت جائر را بیان کرده‌اند، دسته‌ای از [[آیات قرآن]] بر این مسئله تأکید دارد که [[رهبری سیاسی]] [[جامعه]] از آنِ [[صالحان]] است و به هیچ‌روی به [[ظالمان]] نمی‌رسد. آیات دیگری [[مردم]] را از مراجعه به [[حاکمیت]] [[ظلم]] برحذر می‌دارند. از مجموع آیات برداشت می‌شود که اطاعت از کسانی که شرایط [[فرمان]] دادن ندارند، در هیچ وضعیتی جایز نیست. درباره اطاعت نکردن از [[حاکم جائر]] روایات بسیاری نیز وارد شده است. از [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: "کسی که از [[معصیت‌کاران]] اطاعت کند، [[دین]] ندارد"<ref>[[محمد علی میرعلی|میرعلی، محمد علی]]، [[اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت (کتاب)|اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت]]، ص ۹۸ ـ ۱۷۷.</ref>.

[[فرمانبری]] [[زن]] از [[همسر]] خود در مسائل زناشویی، از مواردی است که [[خداوند]] بدان [[فرمان]] داده است. از [[رسول‌ خدا]] {{صل}} [[نقل]] است که "بهترین زنان، کسی است که وقتی به او [[فرمان]] دادی، از تو اطاعت کند". زنی که [[مخالفت]] کند و ناشزه شود، از پاره‌ای [[حقوق]] از جمله [[حق]] همخوابی [[محروم]] می‌گردد<ref>جامع البیان، مج‌۴، ج‌۵، ص‌۸۲‌ـ‌۹۹.</ref> و چنانچه از [[سرپیچی]] دست برداشت و [[مطیع]] گردید، شوهر [[حق]] [[ستم]] و [[آزار]] وی را ندارد: {{متن قرآن|فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَيْهِنَّ سَبِيلاً }}<ref> اگر فرمانبردار شما شدند دیگر به زیان آنان راهی مجویید؛ سوره نساء، آیه۳۴.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۳، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>