امامت‌پدیا - تغییرات اخیر [fa]

جثامة بن مساحق بن ربیع بن قیس کنانی

2026-09-13T07:53:35Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-[[ابن منده]] از طریق [[عبدالخالق حمصی]] از وی که فرستاده [[عمر]] به سوی هرقل بود، نقل کرده است که گفت: من نزد هرقل نشسته بودم و نمی‌دانستم روی صندلی طلا نشسته‌ام، تا دیدم صندلی از طلا است و پایین آمدم. در این هنگام هرقل خندید و گفت: چرا پایین آمدی؟ گفتم: از [[رسول خدا]] {{صل}} شنیدم که از نشستن روی مانند آن [[نهی]] فرمود<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۶۴۸؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۹؛ ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۱، ص۷۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۲.</ref>. وی همراه [[جبلة بن ایهم غسانی]] نزد هرقل رفته بود<ref>ابن کثیر، ج۸، ص۷۰؛ همچنین برای رفتن او نزد هرقل، ر. ک: ابوالفرج اصفهانی، ج۱۵، ص۱۶۰.</ref>.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جثامة بن مساحق بن ربیع بن قیس کنانی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۷۳-۳۷۴.</ref>
+[[ابن منده]] از طریق [[عبدالخالق حمصی]] از وی که فرستاده [[عمر]] به سوی هرقل بود، نقل کرده است که گفت: من نزد هرقل نشسته بودم و نمی‌دانستم روی صندلی طلا نشسته‌ام، تا دیدم صندلی از طلا است و پایین آمدم. در این هنگام هرقل خندید و گفت: چرا پایین آمدی؟ گفتم: از [[رسول خدا]]{{صل}} شنیدم که از نشستن روی مانند آن [[نهی]] فرمود<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۶۴۸؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۱، ص۵۱۹؛ ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۱، ص۷۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۲.</ref>. وی همراه [[جبلة بن ایهم غسانی]] نزد هرقل رفته بود<ref>ابن کثیر، ج۸، ص۷۰؛ همچنین برای رفتن او نزد هرقل، ر. ک: ابوالفرج اصفهانی، ج۱۵، ص۱۶۰.</ref>.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جثامة بن مساحق بن ربیع بن قیس کنانی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۷۳-۳۷۴.</ref>
 == منابع ==

جثامة بن قیس

2026-09-13T07:51:07Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-تنها [[ابن منده]] از وی یاد نموده و از طریق [[حبیب بن عبید رحبی]] از وی به شکل مرفوع روایتی از [[رسول خدا]] {{صل}} نقل کرده است که فرمود: «هر کس یک [[روز]] در [[راه خدا]] [[روزه]] بگیرد، [[خداوند]] صد سال او را از [[آتش]] ([[دوزخ]]) دور می‌کند»<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۲.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۲.</ref> می‌گوید: در سند این [[روایت]] کسی است که شناخته شده نیست و در شرح حال «[[صعب بن جثامة بن قیس بن عبدالله لیثی]]» خواهد آمد که پدرش با این جثامه یکی نیست.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جثامة بن قیس»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۷۳.</ref>
+تنها [[ابن منده]] از وی یاد نموده و از طریق [[حبیب بن عبید رحبی]] از وی به شکل مرفوع روایتی از [[رسول خدا]]{{صل}} نقل کرده است که فرمود: «هر کس یک [[روز]] در [[راه خدا]] [[روزه]] بگیرد، [[خداوند]] صد سال او را از [[آتش]] ([[دوزخ]]) دور می‌کند»<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۲.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۲.</ref> می‌گوید: در سند این [[روایت]] کسی است که شناخته شده نیست و در شرح حال «[[صعب بن جثامة بن قیس بن عبدالله لیثی]]» خواهد آمد که پدرش با این جثامه یکی نیست.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جثامة بن قیس»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۷۳.</ref>
 == منابع ==

جبیلة بن عامر بن انیف بلوی

2026-09-13T07:49:28Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-[[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۲.</ref> در بخش نخست [[الاصابه]] ([[صحابه]]) از وی با عنوان «حلیف الانصار» یاد کرده، می‌گوید: [[ابن امین]] در مستدرک بر الاستیعاب از وی یاد کرده، ولی نسبش را نیاورده است. اما [[رشاطی]] در انساب با ذکر نسبش به نقل از [[ابن کلبی]] گفته است: «او صاحب [[پیمان]] [[رسول خدا]] {{صل}} بود و در [[جنگ خندق]] نیز به عنوان جاسوس [[پیامبر]] نقش داشته، سایر [[صحابه‌نگاران]] از وی یاد نکرده‌اند.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیلة بن عامر بن انیف بلوی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۷۳.</ref>
+[[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۲.</ref> در بخش نخست [[الاصابه]] ([[صحابه]]) از وی با عنوان «حلیف الانصار» یاد کرده، می‌گوید: [[ابن امین]] در مستدرک بر الاستیعاب از وی یاد کرده، ولی نسبش را نیاورده است. اما [[رشاطی]] در انساب با ذکر نسبش به نقل از [[ابن کلبی]] گفته است: «او صاحب [[پیمان]] [[رسول خدا]]{{صل}} بود و در [[جنگ خندق]] نیز به عنوان جاسوس [[پیامبر]] نقش داشته است». سایر [[صحابه‌نگاران]] از وی یاد نکرده‌اند.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیلة بن عامر بن انیف بلوی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۷۳.</ref>
 == منابع ==

جبیر بن مطعم بن عدی نوفلی

2026-09-13T07:45:07Z

@@ خط ۵: / خط ۵: @@
 | پرسش مرتبط  =
 }}
+{{جعبه اطلاعات اصحاب
 == آشنایی اجمالی ==
 [[جبیر بن مطعم بن عدی بن نوفل بن عبدمناف القرشی|جبیر بن مطعم بن عدی بن نوفل بن عبدمناف قرشی]]<ref>{{عربی|بضم الجیم و فتح الموحدة علی صیغة التصغیر، و ضم المیم و فتح العین علی اسم المفعول من الإطعام}}. (رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، (تعلیقه میرداماد)، ج۱، ص۴۳).</ref> با کنیه «ابومحمد»، از [[مدینه|اهالی مدینه]] و از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}}<ref>رجال الطوسی، ص۳۳، ش۱۵۳: {{عربی|جبیر بن مطعم بن عدی بن نوفل بن عبد مناف، یکنی أبا محمد}}.</ref> بود. وی از آن حضرت و [[امام علی]]{{ع}} [[روایت]] کرده است. او اگرچه دوران [[امام مجتبی]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} را [[درک]] نموده، اما روایتی از آن دو [[بزرگوار]] نقل نکرده است. [[جبیر]] افزون بر معصومین، از محدثانی همچون مطعم و [[عبدالرحمن بن عوف]] [[حدیث]] آموخته و روایت کرده است<ref>مناقب آل أبی طالب{{ع}}، ج۱، ص۸۹؛ مسند احمد، ج۱، ص۱۹۰.</ref>. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[نافع بن جبیر]]، [[محمد بن طلحه]]، [[سلیمان بن صرد]] و[[سعید بن مسیب]] می‌باشند<ref>مسند احمد، ج۱، ص۱۹۰؛ ج۴، ص۸۰ و ۸۱؛ المحلی، ج۱۱، ص۱۲۳؛ کتاب الأم، ج۴، ص۱۵۴؛ تلخیص الحبیر، ج۳، ص۱۲۷؛ السنه (ابن أبی عاصم)، ص۶۲۴، ح۱۵۲۸؛ المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۴۳.</ref>.

جبیر بن نفیر حضرمی

2026-09-13T07:40:40Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-منسوب به حضرموت از سرزمین‌های [[یمن]]<ref>سمعانی، الأنساب، ج۲، ص۲۷۲.</ref> کنیه‌اش را «ابوعبدالرحمن»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۷، ص۳۰۶؛ خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۵۶۳.</ref> و «ابوعبدالله»<ref>مزی، تهذیب الکمال، ج۴، ص۵۱۰.</ref> گفته‌اند. بدان سبب که در [[زمان جاهلیت]] نیز زیسته است، او را [[جاهلی]] - [[اسلامی]] دانسته‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۷، ص۳۰۶؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۵.</ref>. او [[زمان رسول خدا]] {{صل}} را [[درک]] کرد، ولی در [[زمان]] [[اسلام]] آوردنش [[اختلاف]] است. بنا بر [[نقلی]]، هنگامی که در یمن بود، در زمان رسول خدا {{صل}} اسلام آورد<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۲۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۷؛ ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۱، ص۷۹.</ref>، ولی آن [[حضرت]] را ندید تا آنکه در [[زمان ابوبکر]] به [[مدینه]] آمد و سپس به [[شام]] رفت و در [[حمص]] ساکن شد<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۲۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۷.</ref>. از این رو، او را شامی<ref>ابن ابی حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۵۱۲.</ref> و [[حمصی]]<ref>خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۵۶۳.</ref> خوانده‌اند. براساس خبری دیگر، وی در زمان [[خلافت ابوبکر]] اسلام آورد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۷، ص۳۰۶؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۷.</ref> و در شمار بزرگان [[تابعین]] بوده است<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۶.</ref>. به گفته [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۳۲.</ref>، [[ابواحمد عسکری]] [[گمان]] کرده که [[جبیر بن نفیر]] نام دو نفر است که یکی کندی است و نزد [[رسول خدا]] {{صل}} رفته است، و دیگری حضرمی است که نه از [[صحابه]] بوده و نه نزد رسول خدا {{صل}} رفته است. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۳۲.</ref>، می‌گوید: ابو احمد عسکری [[اشتباه]] کرده و منشأ اشتباه او [[حدیثی]] است که در آن نقل شده است جبیر بن نفیر نزد رسول خدا {{صل}} رفت، در حالی که درست این [[حدیث]] آن است که جبیر بن نفیر از پدرش نقل می‌کند که او نزد رسول خدا {{صل}} رفته است. بنابراین، [[پدر]] [[جبیر]] از صحابه است، نه جبیر. به هر حال، جبیر به شکل مرسل [[روایات]] بسیاری از [[رسول خدا]] {{صل}} نقل کرده و از کسانی است که [[روایت]] وی را مورد [[اعتماد]] دانسته و او را ستوده‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۷، ص۳۰۶.</ref>. درگذشت او را به سال ۷۵<ref>مزی، ج۴، ص۵۱۱.</ref> و در [[زمان]] [[عبدالملک بن مروان]] به سال هشتاد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۷، ص۳۰۶؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۴، ص۵۱۱.</ref> در شام<ref>ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۴، ص۱۱۱.</ref> دانسته‌اند.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن نفیر حضرمی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۷۲.</ref>
+منسوب به حضرموت از سرزمین‌های [[یمن]]<ref>سمعانی، الأنساب، ج۲، ص۲۷۲.</ref>. کنیه‌اش را «ابوعبدالرحمن»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۷، ص۳۰۶؛ خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۵۶۳.</ref> و «ابوعبدالله»<ref>مزی، تهذیب الکمال، ج۴، ص۵۱۰.</ref> گفته‌اند. بدان سبب که در [[زمان جاهلیت]] نیز زیسته است، او را [[جاهلی]] - [[اسلامی]] دانسته‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۷، ص۳۰۶؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۵.</ref>. او [[زمان رسول خدا]]{{صل}} را [[درک]] کرد، ولی در [[زمان]] [[اسلام]] آوردنش [[اختلاف]] است. بنا بر [[نقلی]]، هنگامی که در یمن بود، در زمان رسول خدا{{صل}} اسلام آورد<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۲۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۷؛ ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۱، ص۷۹.</ref>، ولی آن حضرت را ندید تا آنکه در [[زمان ابوبکر]] به [[مدینه]] آمد و سپس به [[شام]] رفت و در [[حمص]] ساکن شد<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۲۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۷.</ref>. از این رو، او را شامی<ref>ابن ابی حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۵۱۲.</ref> و [[حمصی]]<ref>خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۵۶۳.</ref> خوانده‌اند. براساس خبری دیگر، وی در زمان [[خلافت ابوبکر]] اسلام آورد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۷، ص۳۰۶؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۷.</ref> و در شمار بزرگان [[تابعین]] بوده است<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۶.</ref>. به گفته [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۳۲.</ref>، [[ابواحمد عسکری]] [[گمان]] کرده که [[جبیر بن نفیر]] نام دو نفر است که یکی کندی است و نزد [[رسول خدا]]{{صل}} رفته است، و دیگری حضرمی است که نه از [[صحابه]] بوده و نه نزد رسول خدا{{صل}} رفته است. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۳۲.</ref>، می‌گوید: ابو احمد عسکری [[اشتباه]] کرده و منشأ اشتباه او [[حدیثی]] است که در آن نقل شده است جبیر بن نفیر نزد رسول خدا{{صل}} رفت، در حالی که درست این [[حدیث]] آن است که جبیر بن نفیر از پدرش نقل می‌کند که او نزد رسول خدا{{صل}} رفته است. بنابراین، پدر [[جبیر]] از صحابه است، نه جبیر. به هر حال، جبیر به شکل مرسل [[روایات]] بسیاری از [[رسول خدا]] {{صل}} نقل کرده و از کسانی است که [[روایت]] وی را مورد [[اعتماد]] دانسته و او را ستوده‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۷، ص۳۰۶.</ref>. درگذشت او را به سال ۷۵<ref>مزی، ج۴، ص۵۱۱.</ref> و در [[زمان]] [[عبدالملک بن مروان]] به سال هشتاد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۷، ص۳۰۶؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۴، ص۵۱۱.</ref> در شام<ref>ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۴، ص۱۱۱.</ref> دانسته‌اند.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن نفیر حضرمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۷۲.</ref>
 == جستارهای وابسته ==

جبیر بن نوفل

2026-09-13T07:35:19Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-برخی صحابه‌نگاران به نقل از [[مطین]]، [[باوردی]] و [[ابن منده]]، نام وی را در شمار صحابه آورده‌اند<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۱، ص۵۲۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۱.</ref>، ولی در آن تردید شده است<ref>ر. ک: مغلطای، علاء الدین بن قلیج، الانابة إلی معرفة المختلف فیهم من الصحابه، ج۱، ص۱۳۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۱.</ref>. [[ابن حبان]]<ref>ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۳، ص۵۰.</ref> گوید: گفته‌اند وی از صحابه است؛ زیرا در سلسله سند روایتش [[لیث بن ابی سلیم]] قرار دارد. منشأ صحابی دانستن وی، روایتی است که او از [[رسول خدا]] {{صل}} درباره حد [[تقرب]] [[انسان]] به [[خداوند]] از راه [[نماز]] و [[قرآن]] نقل کرده است<ref>ر. ک: طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۴۷.</ref>، ولی برخی این [[روایت]] را از [[جبیر بن نفیر]] و آن را مُرسل دانسته‌اند. از این رو، در اینکه [[حدیث]] از جبیر بن نوفل باشد و بتوان او را از صحابه دانست، [[تردید]] کرده‌اند<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۱.</ref>. [[ذهبی]]<ref>ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۱، ص۷۹.</ref> نیز وی را همان جبیر بن نفیر دانسته است. البته احتمال اینکه این حدیث مانند بسیاری از [[احادیث]] دیگر، از چند [[صحابی]] نقل شده باشد، وجود دارد
+برخی صحابه‌نگاران به نقل از [[مطین]]، [[باوردی]] و [[ابن منده]]، نام وی را در شمار صحابه آورده‌اند<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۱، ص۵۲۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۱.</ref>، ولی در آن تردید شده است<ref>ر. ک: مغلطای، علاء الدین بن قلیج، الانابة إلی معرفة المختلف فیهم من الصحابه، ج۱، ص۱۳۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۱.</ref>. [[ابن حبان]]<ref>ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۳، ص۵۰.</ref> گوید: گفته‌اند وی از صحابه است؛ زیرا در سلسله سند روایتش [[لیث بن ابی سلیم]] قرار دارد. منشأ صحابی دانستن وی، روایتی است که او از [[رسول خدا]] {{صل}} درباره حد [[تقرب]] [[انسان]] به [[خداوند]] از راه [[نماز]] و [[قرآن]] نقل کرده است<ref>ر. ک: طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۴۷.</ref>، ولی برخی این [[روایت]] را از [[جبیر بن نفیر]] و آن را مُرسل دانسته‌اند. از این رو، در اینکه [[حدیث]] از جبیر بن نوفل باشد و بتوان او را از صحابه دانست، [[تردید]] کرده‌اند<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۱.</ref>. [[ذهبی]]<ref>ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۱، ص۷۹.</ref> نیز وی را همان جبیر بن نفیر دانسته است. البته احتمال اینکه این حدیث مانند بسیاری از [[احادیث]] دیگر، از چند [[صحابی]] نقل شده باشد، وجود دارد.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن نوفل»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۷۲-۳۷۳.</ref>
 == منابع ==

سال یازدهم هجرت

2026-09-13T07:33:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۳
خط ۳۶۶:		خط ۳۶۶:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~سال یازدهم هجرت~~]]		[[رده:تاریخ پیامبر خاتم]]

ابو سلمه مخزومی

2026-09-13T07:32:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۲
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	}}		}}

	ابو سلمه، [[عبدالله بن عبدالاسد مخزومی]] (متوفی در ۴ هجری) از [[صحابه ~~بدری]]،~~ عمه‌زاده [[رسول‌الله]] و برادر رضاعی اوست.		ابو سلمه، [[عبدالله بن عبدالاسد مخزومی]] (متوفی در ۴ هجری) از صحابه بدری، عمه‌زاده [[رسول‌الله]] و برادر رضاعی اوست.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[ابوسلمه]]، از [[قبیله قریش]] و تیره [[بنی‌مخزوم]]، مادرش «برّه» دختر [[عبدالمطّلب بن هاشم]] (عمه [[رسول‌خدا]]) بود<ref>الطبقات، ج ۳، ص ۱۸۱؛ انساب‌الاشراف، ج ۱۰، ص ۲۲۱؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۱۳.</ref>. او، [[پیامبر]] و [[حمزه]]، با هم [[برادر]] رضاعی بودند؛ زیرا [[ثویبه]] کنیز [[ابولهب]]، آنها را شیر داده بود <ref>سیره‌ابن‌هشام، ج ۳، ص ۹۶؛ انساب‌الاشراف، ج ۱۰، ص ۲۲۲.</ref>.		[[ابوسلمه]]، از [[قبیله قریش]] و تیره [[بنی‌مخزوم]]، مادرش «برّه» دختر [[عبدالمطّلب بن هاشم]] (عمه [[رسول‌خدا]]) بود<ref>الطبقات، ج ۳، ص ۱۸۱؛ انساب‌الاشراف، ج ۱۰، ص ۲۲۱؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۱۳.</ref>. او، [[پیامبر]] و [[حمزه]]، با هم [[برادر]] رضاعی بودند؛ زیرا ثویبه کنیز [[ابولهب]]، آنها را شیر داده بود <ref>سیره‌ابن‌هشام، ج ۳، ص ۹۶؛ انساب‌الاشراف، ج ۱۰، ص ۲۲۲.</ref>.

	وی را یازدهمین [[مسلمان]] دانسته‌اند<ref> الاستیعاب، ج ۳، ص ۷۱.</ref>. گفته‌اند: با گروهی [[خدمت]] [[رسول خدا]] رسید و پیامبر، [[اسلام]] را بر آنها عرضه و آیاتی از [[قرآن]] را بر آنان قرائت کرد و مسلمان شدند<ref>اسدالغابه، ج ۶، ص ۱۴۸.</ref>. ابوسلمه، یکی‌از هفده نفر [[قریشی]] بود که هنگام [[بعثت]]، [[نوشتن]] می‌دانست<ref>العِقدالفرید، ج ۴، ص ۱۴۹.</ref>. او و همسرش [[ام‌ سلمه]] که پس از [[شهادت]] شوهرش، [[افتخار]] همسری پیامبر {{صل}} را یافت، از نخستین مسلمانانی بودند که به [[حبشه]] [[مهاجرت]] کردند<ref>سیره ابن‌هشام، ج ۱، ص ۳۲۶.</ref>. در بازگشت، در [[پناه]] دایی‌اش [[ابوطالب]] وارد [[مکّه]] شد<ref>سیره ابن‌هشام، ج ۱، ص ۳۶۹.</ref>. چون از [[آزار]] و اذیّت [[مشرکان قریش]] درامان نماند، پس از آنکه فهمید گروهی از [[مردم مدینه]]، [[ایمان]] آورده‌اند، به آنجا [[هجرت]] کرد. او را نخستین [[صحابی]] دانسته‌اند که یک سال پیش از [[بیعت عقبه]]، به [[مدینه]] مهاجرت کرد<ref>سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۴۶۸؛ تاریخ طبری، ج۱، ص ۵۶۵.</ref>. دربین راه، مردانی از تیره بنی‌مغیره، همسرش امّ‌سلمه را که از آن [[قبیله]] بود و افرادی از بنی‌عبدالاسد، فرزندش سَلَمه را که در دامان [[مادر]] بود، از روی [[تعصّب]] قبیله‌ای، از او جدا کردند و مانع رفتن آنان با ابوسلمه شدند؛ ولی آنان پس از نزدیک یک سال دوری و [[تحمّل]] [[مشکلات]]، توانستند خود را به مدینه رسانده، به ابوسلمه ملحق شوند<ref>سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۴۶۹.</ref>.		وی را یازدهمین [[مسلمان]] دانسته‌اند<ref> الاستیعاب، ج ۳، ص ۷۱.</ref>. گفته‌اند: با گروهی خدمت [[رسول خدا]] رسید و پیامبر، [[اسلام]] را بر آنها عرضه و آیاتی از [[قرآن]] را بر آنان قرائت کرد و مسلمان شدند<ref>اسدالغابه، ج ۶، ص ۱۴۸.</ref>. ابوسلمه، یکی‌از هفده نفر [[قریشی]] بود که هنگام [[بعثت]]، نوشتن می‌دانست<ref>العِقدالفرید، ج ۴، ص ۱۴۹.</ref>. او و همسرش [[ام‌ سلمه]] که پس از [[شهادت]] شوهرش، افتخار همسری پیامبر {{صل}} را یافت، از نخستین مسلمانانی بودند که به [[حبشه]] [[مهاجرت]] کردند<ref>سیره ابن‌هشام، ج ۱، ص ۳۲۶.</ref>. در بازگشت، در پناه دایی‌اش [[ابوطالب]] وارد [[مکّه]] شد<ref>سیره ابن‌هشام، ج ۱، ص ۳۶۹.</ref>. چون از [[آزار]] و اذیّت مشرکان قریش درامان نماند، پس از آنکه فهمید گروهی از [[مردم مدینه]]، [[ایمان]] آورده‌اند، به آنجا [[هجرت]] کرد. او را نخستین [[صحابی]] دانسته‌اند که یک سال پیش از [[بیعت عقبه]]، به [[مدینه]] مهاجرت کرد<ref>سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۴۶۸؛ تاریخ طبری، ج۱، ص ۵۶۵.</ref>. دربین راه، مردانی از تیره بنی‌مغیره، همسرش امّ‌سلمه را که از آن [[قبیله]] بود و افرادی از بنی‌عبدالاسد، فرزندش سَلَمه را که در دامان[مادر بود، از روی [[تعصّب]] قبیله‌ای، از او جدا کردند و مانع رفتن آنان با ابوسلمه شدند؛ ولی آنان پس از نزدیک یک سال دوری و تحمّل [[مشکلات]]، توانستند خود را به مدینه رسانده، به ابوسلمه ملحق شوند<ref>سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۴۶۹.</ref>.

	پیامبر {{صل}} پس از هجرت، بین او و [[سعد بن‌ خیثمه]] [[عقد اخوّت]] بست<ref>الطبقات، ج ۳، ص ۱۸۱.</ref>. وی افتخار حضور در [[جنگ بدر]]<ref>المغازی، ج ۱، ص ۱۵۵؛ الطبقات، ج ۳، ص ۱۸۲.</ref> و [[جانشینی پیامبر]] در [[مدینه]] در [[غزوه]] ذی‌العشیره را داشته است<ref> المغازی، ج۱، ص۷؛ سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۵۹۸.</ref>. در [[جنگ اُحد]]، مجروح<ref>المغازی، ج ۱، ص ۳۴۰؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۱۳.</ref> و با همان حال، در غزوه حمراءالاسد نیز با [[پیامبر]] {{صل}} همراه شد. پس از یک ماه که زخم بازوی خود را مداوا کرد و به ظاهر بهبود یافت، پیامبر، وی را به [[فرماندهی]] گروهی صد وپنجاه نفری برگزید و ضمن سفارش به [[تقوا]] و خیر، به سوی قَطَن ([[سرزمین]] [[بنی‌اسد]]) فرستاد<ref>المغازی، ج ۱، ص ۳ و ۳۴۰.</ref>. هنگام بازگشت از این [[سریّه]]، بر اثر جراحتی که در جنگ اُحد برداشته بود، در روزهای پایانی ماه جمادی‌الآخر چهارم [[هجری]] از [[دنیا]] رفت و در مدینه [[دفن]] شد <ref>المغازی، ج ۱، ص ۳۴۳؛ الطبقات، ج ۳، ص ۱۸۲.</ref>.		پیامبر {{صل}} پس از هجرت، بین او و [[سعد بن‌ خیثمه]] [[عقد اخوّت]] بست<ref>الطبقات، ج ۳، ص ۱۸۱.</ref>. وی افتخار حضور در [[جنگ بدر]]<ref>المغازی، ج ۱، ص ۱۵۵؛ الطبقات، ج ۳، ص ۱۸۲.</ref> و [[جانشینی پیامبر]] در [[مدینه]] در [[غزوه]] ذی‌العشیره را داشته است<ref> المغازی، ج۱، ص۷؛ سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۵۹۸.</ref>. در [[جنگ اُحد]]، مجروح<ref>المغازی، ج ۱، ص ۳۴۰؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۱۳.</ref> و با همان حال، در غزوه حمراءالاسد نیز با [[پیامبر]] {{صل}} همراه شد. پس از یک ماه که زخم بازوی خود را مداوا کرد و به ظاهر بهبود یافت، پیامبر، وی را به [[فرماندهی]] گروهی صد وپنجاه نفری برگزید و ضمن سفارش به [[تقوا]] و خیر، به سوی قَطَن ([[سرزمین]] [[بنی‌اسد]]) فرستاد<ref>المغازی، ج ۱، ص ۳ و ۳۴۰.</ref>. هنگام بازگشت از این [[سریّه]]، بر اثر جراحتی که در جنگ اُحد برداشته بود، در روزهای پایانی ماه جمادی‌الآخر چهارم هجری از [[دنیا]] رفت و در مدینه [[دفن]] شد <ref>المغازی، ج ۱، ص ۳۴۳؛ الطبقات، ج ۳، ص ۱۸۲.</ref>.

	گفته شده که هنگام مرگش [[دعا]] کرد: [[خداوند]] [[جانشین]] خوبی برای او در خانواده‌اش قرار دهد. و نیز گفته‌اند: ~~درواپسین~~ لحظات حیاتش، پیامبر بر بالین وی حاضر شد. برای او دعا کرد و پس از مفارقت [[روح]] از بدنش، چشمان او را برهم نهاد<ref> الطبقات، ج۳، ص ۱۸۲ و ۱۸۳؛ انساب‌الاشراف، ج ۱۰، ص ۲۲۳.</ref>. [[طبری]] می‌نویسد: پیامبر در [[نماز]] بر جنازه او نُه [[تکبیر]] گفت، و در پاسخ کسانی‌که پنداشتند برای پیامبر {{صل}} [[سهو]] یا نسیانی رخ داده، فرمود: اگر بر «[[ابی‌سلمه]]» هزار تکبیر هم گفته شود، سزاوار آن است<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۱۳.</ref><ref>[[محمد خراسانی\|خراسانی، محمد]]، [[ابو سلمه مخزومی (مقاله)\|مقاله «ابو سلمه مخزومی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱]]، ص ۶۹۰-۶۹۱.</ref>		گفته شده که هنگام مرگش [[دعا]] کرد: [[خداوند]] [[جانشین]] خوبی برای او در خانواده‌اش قرار دهد. و نیز گفته‌اند: در واپسین لحظات حیاتش، پیامبر بر بالین وی حاضر شد. برای او دعا کرد و پس از مفارقت [[روح]] از بدنش، چشمان او را برهم نهاد<ref> الطبقات، ج۳، ص ۱۸۲ و ۱۸۳؛ انساب‌الاشراف، ج ۱۰، ص ۲۲۳.</ref>. [[طبری]] می‌نویسد: پیامبر در [[نماز]] بر جنازه او نُه [[تکبیر]] گفت، و در پاسخ کسانی‌که پنداشتند برای پیامبر {{صل}} [[سهو]] یا نسیانی رخ داده، فرمود: اگر بر «[[ابی‌سلمه]]» هزار تکبیر هم گفته شود، سزاوار آن است<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۱۳.</ref><ref>[[محمد خراسانی\|خراسانی، محمد]]، [[ابو سلمه مخزومی (مقاله)\|مقاله «ابو سلمه مخزومی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱]]، ص ۶۹۰-۶۹۱.</ref>

	== هجرت ابوسلمه ==		== هجرت ابوسلمه ==

جبیر مولی کبیره بنت سفیان

2026-09-13T07:31:12Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-[[ابونعیم]]<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۲۳.</ref> با عنوان یاد شده، وی را معرفی کرده است و می‌گوید: از جبیر در شمار کسانی یاد شده که [[رسول خدا]] {{صل}} را [[درک]] کرده‌اند. براساس گزارش ابونعیم، [[یحیی بن ابی ورقة بن سعید]] از پدرش از مولای خود [[کبیره بنت سفیان]] - که [[زمان جاهلیت]] و [[اسلام]] را درک کرده و از [[زنان]] [[بیعت کننده]] با رسول خدا {{صل}} بود - نقل کرده است که گفت: من به رسول خدا {{صل}} عرض کردم من در زمان جاهلیت چهار دخترم را زنده به [[گور]] کرده‌ام، فرمود: چهار [[بنده]] [[آزاد]] کن، از این رو، من [[پدر]] تو سعید، پسرش [[میسرة بن سعید]]، جبیر و [[مادر]] [[میسره]] را آزاد کردم<ref>نیز ر. ک: طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۵، ص۱۶؛ هیثمی، مجمع الزوائد، ج۴، ص۱۸.</ref>. [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۵.</ref> نیز نام جبیر را مانند عنوان یاد شده، در شمار [[صحابه]] آورده و با تفاوتی بسیار اندک به همین خبر ابونعیم اشاره کرده است. اما [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۱.</ref> با عنوان «جبیر، [[مولی]] کثیره بنت سفیان» نام وی را آورده و گفته است که با عنوان «سعید مولی کثیره» از وی یاد می‌شود، در حالی که در جایی دیگر از مدخلی با عنوان «سعید مولی کثیره» [[سخن]] نگفته است. به علاوه آنکه به احتمال در عناوین یاد شده از سوی ابن حجر «کبیره» به «کثیره» تصحیف شده است.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر مولی کبیره بنت سفیان»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۷۳.</ref>
+[[ابونعیم]]<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۲۳.</ref> با عنوان یاد شده، وی را معرفی کرده است و می‌گوید: از جبیر در شمار کسانی یاد شده که [[رسول خدا]]{{صل}} را [[درک]] کرده‌اند. براساس گزارش ابونعیم، [[یحیی بن ابی ورقة بن سعید]] از پدرش از مولای خود [[کبیره بنت سفیان]] که [[زمان جاهلیت]] و [[اسلام]] را درک کرده و از [[زنان]] [[بیعت کننده]] با رسول خدا{{صل}} بود، نقل کرده است که گفت: من به رسول خدا{{صل}} عرض کردم من در زمان جاهلیت چهار دخترم را زنده به [[گور]] کرده‌ام، فرمود: چهار [[بنده]] [[آزاد]] کن، از این رو، من [[پدر]] تو سعید، پسرش [[میسرة بن سعید]]، جبیر و [[مادر]] [[میسره]] را آزاد کردم<ref>نیز ر. ک: طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۵، ص۱۶؛ هیثمی، مجمع الزوائد، ج۴، ص۱۸.</ref>. [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۵.</ref> نیز نام جبیر را مانند عنوان یاد شده، در شمار [[صحابه]] آورده و با تفاوتی بسیار اندک به همین خبر ابونعیم اشاره کرده است. اما [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۷۱.</ref> با عنوان «جبیر، [[مولی]] کثیره بنت سفیان» نام وی را آورده و گفته است که با عنوان «سعید مولی کثیره» از وی یاد می‌شود، در حالی که در جایی دیگر از مدخلی با عنوان «سعید مولی کثیره» [[سخن]] نگفته است. به علاوه آنکه به احتمال در عناوین یاد شده از سوی ابن حجر «کبیره» به «کثیره» تصحیف شده است.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر مولی کبیره بنت سفیان»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۷۳.</ref>
 == منابع ==

ابو سلمه مخزومی

2026-09-13T07:30:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = صحابه \| عنوان مدخل = ~~ابو سلمه مخزومی~~ \| مداخل مرتبط = [[ابو سلمه مخزومی در قرآن]] - [[ابو سلمه مخزومی در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = صحابه \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[ابو سلمه مخزومی در قرآن]] - [[ابو سلمه مخزومی در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}
	{{جعبه اطلاعات اصحاب		{{جعبه اطلاعات اصحاب
	\| نام = ابو سلمه مخزومی		\| نام = ابو سلمه مخزومی
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۸:
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]
	[[زده:اصحاب پیامبر]]		[[زده:اصحاب پیامبر]]
	~~[[رده:ابو سلمه مخزومی]]~~

ابو سلمه مخزومی در قرآن

2026-09-13T07:29:15Z

نمایش تغییرات

جبیر بن نعمان بن امیه انصاری

2026-09-13T07:28:42Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-وی از تیره [[ثعلبة بن عمرو]] از [[اوس]] از [[انصار]]<ref>ابن کلبی، هشام بن محمد، نسب مغد والیمن الکبیر، ج۲، ص۱۹.</ref> و [[پدر]] [[خوات بن جبیر]] است<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۴۳.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۴۳.</ref>، در بخش چهارم کتابش (توهمات) از وی یاد و خبری از او نقل کرده است که برخی به استناد آن، [[جبیر]] را [[صحابی]] دانسته‌اند<ref>نیز ر. ک: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۷.</ref>. اما ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۴۳.</ref> با اشاره به سند خبر و مقایسه آن با شرح حال پسر وی، خوات بن جبیر، نتیجه گرفته است که صحابی دانستن جبیر، در اثر افتادگی بخشی از سند خبر یاد شده بوده است؛ زیرا این خبر در اصل مربوط به پسر وی، خوات بن جبیر بوده و خوات صحابی است.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن نعمان بن امیه انصاری»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۷۲.</ref>
+وی از تیره [[ثعلبة بن عمرو]] از [[اوس]] از [[انصار]]<ref>ابن کلبی، هشام بن محمد، نسب مغد والیمن الکبیر، ج۲، ص۱۹.</ref> و [[پدر]] [[خوات بن جبیر]] است<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۴۳.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۴۳.</ref>، در بخش چهارم کتابش (توهمات) از وی یاد و خبری از او نقل کرده است که برخی به استناد آن، [[جبیر]] را [[صحابی]] دانسته‌اند<ref>نیز ر. ک: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۷.</ref>. اما ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۴۳.</ref> با اشاره به سند خبر و مقایسه آن با شرح حال پسر وی، خوات بن جبیر، نتیجه گرفته است که صحابی دانستن جبیر، در اثر افتادگی بخشی از سند خبر یاد شده بوده است؛ زیرا این خبر در اصل مربوط به پسر وی، خوات بن جبیر بوده و خوات صحابی است.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن نعمان بن امیه انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۷۲.</ref>
 == جستارهای وابسته ==
 {{مدخل وابسته}}
 * [[اوس]] (قبیله)
 * [[عبدالله بن جبیر انصاری]] (فرزند)
 * [[خوات بن جبیر انصاری]] (فرزند)

جبیر بن حویرث بن نقید قرشی

2026-09-13T07:20:42Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-[[عروه]] نام او را «جُبَیب» دانسته است<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۴.</ref>. [[ابن شاهین]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۲۸.</ref> و [[ذهبی]]<ref>ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۳، ص۴۳۹.</ref> می‌گویند: او [[رسول خدا]] {{صل}} را دید، ولی از ایشان [[روایت]] ندارد. بیشتر [[روایات]] او از طریق [[ابوبکر]]<ref>برای نمونه روایات او از ابوبکر، ر. ک: بیهقی، احمد بن الحسین، السنن ج۵، ص۱۲۵؛ ابن ابی شیبه کوفی، المصنف، ج۴، ص۴۹۴؛ ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۳، ص۴۳۹.</ref> و غیر اوست.
+[[عروه]] نام او را «جُبَیب» دانسته است<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۴.</ref>. [[ابن شاهین]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۲۸.</ref> و [[ذهبی]]<ref>ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۳، ص۴۳۹.</ref> می‌گویند: او [[رسول خدا]]{{صل}} را دید، ولی از ایشان [[روایت]] ندارد. بیشتر [[روایات]] او از طریق [[ابوبکر]]<ref>برای نمونه روایات او از ابوبکر، ر. ک: بیهقی، احمد بن الحسین، السنن ج۵، ص۱۲۵؛ ابن ابی شیبه کوفی، المصنف، ج۴، ص۴۹۴؛ ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۳، ص۴۳۹.</ref> و غیر اوست.
-از جمله روایات او از ابوبکر روایت مشهور {{متن حدیث|ما بَيْنَ بيتي ومِنبَري رَوْضَةٌ مِنْ رياضِ الْجَنَّةِ }}؛ بین [[خانه]] و [[منبر]] من [[باغی]] از باغ‌های [[بهشت]] است» است<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۴.</ref>. امروز بین [[قبر مطهر]] آن [[حضرت]] و [[محراب]] به [[روضه]] منوره [[شهرت]] دارد که نام این مکان برگرفته از روایت بالاست.
+از جمله روایات او از ابوبکر روایت مشهور {{متن حدیث|ما بَيْنَ بيتي ومِنبَري رَوْضَةٌ مِنْ رياضِ الْجَنَّةِ }}؛ بین [[خانه]] و [[منبر]] من [[باغی]] از باغ‌های [[بهشت]] است» است<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۴.</ref>. امروز بین [[قبر مطهر]] آن حضرت و [[محراب]] به [[روضه]] منوره [[شهرت]] دارد که نام این مکان برگرفته از روایت بالاست.
-پدرش [[حویرث بن نقید قرشی|حویرث]]، از ده نفری بود که رسول خدا {{صل}} در [[فتح مکه]] به [[قتل]] آنان امر کرده بود<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۴، ص۵۲.</ref>. حویرث و دو نفر دیگر از آن ده نفر، در همان [[روز فتح مکه]]<ref>واقدی، المغازی، ج۲، ص۸۲۵؛ ابن سعد، الطبقات الکبری ج۲، ص۱۰۳.</ref>، به دست [[امام علی بن ابی طالب]] {{ع}} کشته شدند<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۴، ص۵۳؛ واقدی، المغازی، ج۲، ص۸۵۷ و ۸۷۵.</ref>. [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۴.</ref> کشته شدن [[پدر]] حویرث را در فتح مکه، دلیل بر [[صحابی]] بودن فرزندش جبیر دانسته است، ولی [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۶.</ref> و [[ابوموسی مدینی]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۴.</ref>، در صحابی بودن او تردید کرده‌اند و [[ابن حبان]] وی را [[تابعی]] دانسته است. ممکن است نظر ابن حبان به دلیل طفل بودن او باشد که در این نیز تردید است؛ چون او در [[یرموک]] (سال سیزدهم) حضور داشته است. جبیر که در [[جنگ یرموک]] حاضر بود، می‌گوید: در آن [[جنگ]] هیچ صدایی جز چکاچک [[شمشیر]] شنیده نمی‌شد<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۹.</ref> و [[ابوسفیان]] به [[جهاد]] [[تشویق]] می‌کرد<ref>ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۳، ص۴۳۹.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۹.</ref> می‌گوید: کسی که در [[جنگ یرموک]] (از نظر [[سنی]]) مرد بوده است، باید در [[فتح مکه]] ممیز بوده باشد؛ بنابراین، باید او را از [[صحابه]] دانست، گرچه از [[رسول خدا]] {{صل}} [[روایت]] نکرده باشد. [[ابن حجر]] و [[ابن اثیر]] نیز براساس مبنای خود، او را از صحابه دانسته‌اند. ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۲۹.</ref>، براساس همین مبنا جبیر را در شمار صغار صحابه آورده است. جبیر گفته است: [[عمر بن خطاب]] در تدوین [[دیوان]] با [[مسلمانان]] [[مشورت]] کرد. [[امام علی بن ابی طالب]] {{ع}} فرمود: «هر سال آنچه از [[اموال]] جمع می‌شود، تقسیم کن»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۳، ص۲۲؛ طبری، ج۳، ص۲۷۷.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن حویرث بن نقید قرشی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۶۹.</ref>
+پدرش [[حویرث بن نقید قرشی|حویرث]]، از ده نفری بود که رسول خدا{{صل}} در [[فتح مکه]] به [[قتل]] آنان امر کرده بود<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۴، ص۵۲.</ref>. حویرث و دو نفر دیگر از آن ده نفر، در همان [[روز فتح مکه]]<ref>واقدی، المغازی، ج۲، ص۸۲۵؛ ابن سعد، الطبقات الکبری ج۲، ص۱۰۳.</ref>، به دست [[امام علی بن ابی طالب]]{{ع}} کشته شدند<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۴، ص۵۳؛ واقدی، المغازی، ج۲، ص۸۵۷ و ۸۷۵.</ref>. [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۴.</ref> کشته شدن [[پدر]] حویرث را در فتح مکه، دلیل بر [[صحابی]] بودن فرزندش جبیر دانسته است، ولی [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۶.</ref> و [[ابوموسی مدینی]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۴.</ref>، در صحابی بودن او تردید کرده‌اند و [[ابن حبان]] وی را [[تابعی]] دانسته است. ممکن است نظر ابن حبان به دلیل طفل بودن او باشد که در این نیز تردید است؛ چون او در [[یرموک]] (سال سیزدهم) حضور داشته است. جبیر که در [[جنگ یرموک]] حاضر بود، می‌گوید: در آن [[جنگ]] هیچ صدایی جز چکاچک [[شمشیر]] شنیده نمی‌شد<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۹.</ref> و [[ابوسفیان]] به [[جهاد]] [[تشویق]] می‌کرد<ref>ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۳، ص۴۳۹.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۹.</ref> می‌گوید: کسی که در [[جنگ یرموک]] (از نظر [[سنی]]) مرد بوده است، باید در [[فتح مکه]] ممیز بوده باشد؛ بنابراین، باید او را از [[صحابه]] دانست، گرچه از [[رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] نکرده باشد. [[ابن حجر]] و [[ابن اثیر]] نیز براساس مبنای خود، او را از صحابه دانسته‌اند. ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۲۹.</ref>، براساس همین مبنا جبیر را در شمار صغار صحابه آورده است. جبیر گفته است: [[عمر بن خطاب]] در تدوین [[دیوان]] با [[مسلمانان]] [[مشورت]] کرد. [[امام علی بن ابی طالب]]{{ع}} فرمود: «هر سال آنچه از [[اموال]] جمع می‌شود، تقسیم کن»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۳، ص۲۲؛ طبری، ج۳، ص۲۷۷.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن حویرث بن نقید قرشی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۶۹.</ref>
 == جستارهای وابسته ==

ابو سلمه مخزومی در قرآن

2026-09-13T07:19:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ابو سلمه مخزومی		\| موضوع مرتبط = ابو سلمه مخزومی
	\| عنوان مدخل = [[ابو سلمه مخزومی]]		\| عنوان مدخل = ابو سلمه مخزومی
	\| مداخل مرتبط = [[ابو سلمه مخزومی در قرآن]] - [[ابو سلمه مخزومی در تاریخ اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[ابو سلمه مخزومی در قرآن]] - [[ابو سلمه مخزومی در تاریخ اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده: ~~ابو سلمه مخزومی~~]]		[[رده:اصحاب پیامبر]]

جبیر بن حیة بن مسعود ثقفی

2026-09-13T07:14:08Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-وی پسر عموی [[مغیرة بن شعبه]] و پسر [[برادر]] [[عروة بن مسعود]]<ref>مزی، تهذیب الکمال، ج۴، ص۵۰۲.</ref> و [[کنیه]] او «ابو فراس» است. پیش از [[مسلمان]] شدنش در [[طائف]] ساکن بود و [[شغل]] معلمی داشت<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۱، ص۲۵۲.</ref>. [[بخاری]] به سند خود از [[زیاد بن جبیر]] گفته است: وی در [[فتوحات]] [[زمان عمر]] شرکت داشت<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۴، ص۶۳؛ ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۱، ص۴۰۶.</ref>، ولی کسی از صحابه‌‌نگاران او را در شمار صحابه نیاورده است، در حالی که همه ثقفی‌ها در [[زمان رسول خدا]] {{صل}} مسلمان شدند و در [[حجة الوداع]] حضور یافتند؛ بنابراین، وی باید [[صحابی]] باشد. [[ابن حجر]]<ref>الاصابه، ج۱، ص۵۷۰.</ref> با توجه به دو ملاک و قاعده کلی جبیر بن حیه را صحابی دانسته است: نخست آنکه همه ثقفی‌ها در [[عهد رسول خدا]] {{صل}} مسلمان شدند و در حجة الوداع بودند و دیگر آنکه آنان در فتوحات نیز شرکت داشتند. به نظر ابن حجر<ref>الاصابه، ج۱، ص۵۷۰.</ref>، کسی که در فتوحات شرکت کرده، [[سنی]] از او گذشته و ناچار باید [[رسول خدا]] {{صل}} را دیده باشد. ابن حجر با توجه به این دو ملاک، به [[ابو موسی مادینی]] که نخست جبیر را در شمار صحابه آورده و برای او [[روایت]] نیز نقل کرده، ولی روایت را مُرسل و او را از [[تابعین]] دانسته، [[انتقاد]] کرده و گفته است: مرسل بودن روایت او نزد من، دلیل بر صحابی نبودن او نیست. برخلاف ابن حجر، دیگر منابع در صحابی بودن او تردید کرده یا او را [[تابعی]] دانسته‌اند. [[ابن سعد]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۷، ص۱۴۰.</ref> وی را در طبقه دوم از تابعین [[بصره]] آورده است. افزون بر این، هیچ کدام از ملاک‌های ابن حجر برای صحابی بودن شخصی کافی نیست. ممکن است همه ثقفی‌ها مسلمان شده باشند، ولی برخی از آنان رسول خدا {{صل}} را ندیده باشند؛ چنان که ممکن است در فتوحات شرکت کرده باشند و باز رسول خدا {{صل}} را ندیده باشند، چنان که عده‌ای از [[مخضرمین]] چنین بوده‌اند.
+وی پسر عموی [[مغیرة بن شعبه]] و پسر [[برادر]] [[عروة بن مسعود]]<ref>مزی، تهذیب الکمال، ج۴، ص۵۰۲.</ref> و کنیه او «ابو فراس» است. پیش از [[مسلمان]] شدنش در [[طائف]] ساکن بود و [[شغل]] معلمی داشت<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۱، ص۲۵۲.</ref>. [[بخاری]] به سند خود از [[زیاد بن جبیر]] گفته است: وی در [[فتوحات]] [[زمان عمر]] شرکت داشت<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۴، ص۶۳؛ ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۱، ص۴۰۶.</ref>، ولی کسی از صحابه‌‌نگاران او را در شمار صحابه نیاورده است، در حالی که همه ثقفی‌ها در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} مسلمان شدند و در [[حجة الوداع]] حضور یافتند؛ بنابراین، وی باید [[صحابی]] باشد. [[ابن حجر]]<ref>الاصابه، ج۱، ص۵۷۰.</ref> با توجه به دو ملاک و قاعده کلی جبیر بن حیه را صحابی دانسته است: نخست آنکه همه ثقفی‌ها در [[عهد رسول خدا]]{{صل}} مسلمان شدند و در حجة الوداع بودند و دیگر آنکه آنان در فتوحات نیز شرکت داشتند. به نظر ابن حجر<ref>الاصابه، ج۱، ص۵۷۰.</ref>، کسی که در فتوحات شرکت کرده، [[سنی]] از او گذشته و ناچار باید [[رسول خدا]]{{صل}} را دیده باشد. ابن حجر با توجه به این دو ملاک، به [[ابو موسی مدینی]] که نخست جبیر را در شمار صحابه آورده و برای او [[روایت]] نیز نقل کرده، ولی روایت را مُرسل و او را از [[تابعین]] دانسته، [[انتقاد]] کرده و گفته است: مرسل بودن روایت او نزد من، دلیل بر صحابی نبودن او نیست. برخلاف ابن حجر، دیگر منابع در صحابی بودن او تردید کرده یا او را [[تابعی]] دانسته‌اند. [[ابن سعد]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۷، ص۱۴۰.</ref> وی را در طبقه دوم از تابعین [[بصره]] آورده است. افزون بر این، هیچ کدام از ملاک‌های ابن حجر برای صحابی بودن شخصی کافی نیست. ممکن است همه ثقفی‌ها مسلمان شده باشند، ولی برخی از آنان رسول خدا{{صل}} را ندیده باشند؛ چنان که ممکن است در فتوحات شرکت کرده باشند و باز رسول خدا{{صل}} را ندیده باشند، چنان که عده‌ای از مخضرمین چنین بوده‌اند.
-جبیر پس از [[فتوحات]] به [[عراق]] رفت و کاتب [[دیوان]] شد. سپس زیاد بن ابی او را به [[ولایت]] [[اصفهان]] گماشت و او در [[خلافت]] [[عبدالملک]] شأنی والا یافت<ref>ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۱، ص۳۰۷؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۱، ص۲۵۲.</ref> و در همان ایام درگذشت<ref>ابن حجر، فتح، ج۶، ص۱۸۸.</ref>. [[زیاد بن جبیر بن حیة بن مسعود ثقفی|زیاد]]، [[عاصم بن جبیر بن حیة بن مسعود ثقفی|عاصم]] و [[عبیدالله بن جبیر بن حیة بن مسعود ثقفی|عبید الله]] [[فرزندان]] جبیر در [[بصره]] ساکن شدند<ref>ابوالشیخ انصاری، ابن حیان، ج۱، ص۳۰۷؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۴، ص۵۰۲.</ref> و در آنجا جماعتی با نام جبیریون به جبیر بن حیه منسوب بودند<ref> زبیدی، محمد بن محمد مرتضی، تاج العروس، ج۳، ص۸۶.</ref>.
+جبیر پس از [[فتوحات]] به [[عراق]] رفت و کاتب [[دیوان]] شد. سپس زیاد بن ابی او را به [[ولایت]] [[اصفهان]] گماشت و او در [[خلافت]] [[عبدالملک]] شأنی والا یافت<ref>ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۱، ص۳۰۷؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۱، ص۲۵۲.</ref> و در همان ایام درگذشت<ref>ابن حجر، فتح، ج۶، ص۱۸۸.</ref>. [[زیاد بن جبیر بن حیة بن مسعود ثقفی|زیاد]]، [[عاصم بن جبیر بن حیة بن مسعود ثقفی|عاصم]] و [[عبیدالله بن جبیر بن حیة بن مسعود ثقفی|عبیدالله]] [[فرزندان]] جبیر در [[بصره]] ساکن شدند<ref>ابوالشیخ انصاری، ابن حیان، ج۱، ص۳۰۷؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۴، ص۵۰۲.</ref> و در آنجا جماعتی با نام جبیریون به جبیر بن حیه منسوب بودند<ref> زبیدی، محمد بن محمد مرتضی، تاج العروس، ج۳، ص۸۶.</ref>.
-از جمله [[روایات]] جبیر این است که می‌گوید: هنگامی که [[رسول خدا]] {{صل}} می‌خواست یکی از [[دختران]] خود را شوهر دهد، پشت پرده‌ای که دختر آنجا بود می‌آمد و می‌فرمود: فلان آقا از فلان خانم یاد می‌کرد. اگر آن دختر سخن می‌گفت یا [[اعتراض]] می‌کرد، او را به خواستگار نمی‌داد، ولی اگر ساکت بود، او را شوهر می‌داد<ref>بیهقی، احمد بن الحسین، السنن ج۷، ص۱۲۳؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۵.</ref>. در منابع دیگر، این [[روایت]] از طریق [[ابوهریره]] از [[عایشه]]<ref>احمد بن حنبل، مسند حنبل، ج۶، ص۷۸؛ هیثمی، مجمع الزوائد، ج۴، ص۲۷۷.</ref> نقل شده و [[ابن عدی]]<ref>ابن عدی، ابواحمد بن عبدالله، الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۱، ص۳۵۳.</ref> آن را [[ضعیف]] دانسته است و منابع دیگر در اینکه جبیر از طریق [[مغیرة بن شعبه]] روایت نقل کرده است، [[اتفاق نظر]] دارند<ref>ر. ک: ابن ماجه، محمد بن یزید، سنن، ج۱، ص۴۷۵؛ ترمذی، محمد بن عیسی، سنن، ج۲، ص۲۴۸؛ بیهقی، احمد بن الحسین، السنن ج۴، ص۸؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۰، ص۴۳۰.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن حیة بن مسعود ثقفی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۶۹ - ۳۷۰.</ref>
+از جمله [[روایات]] جبیر این است که می‌گوید: هنگامی که [[رسول خدا]]{{صل}} می‌خواست یکی از [[دختران]] خود را شوهر دهد، پشت پرده‌ای که دختر آنجا بود می‌آمد و می‌فرمود: فلان آقا از فلان خانم یاد می‌کرد. اگر آن دختر سخن می‌گفت یا [[اعتراض]] می‌کرد، او را به خواستگار نمی‌داد، ولی اگر ساکت بود، او را شوهر می‌داد<ref>بیهقی، احمد بن الحسین، السنن ج۷، ص۱۲۳؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۵.</ref>. در منابع دیگر، این [[روایت]] از طریق [[ابوهریره]] از [[عایشه]]<ref>احمد بن حنبل، مسند حنبل، ج۶، ص۷۸؛ هیثمی، مجمع الزوائد، ج۴، ص۲۷۷.</ref> نقل شده و [[ابن عدی]]<ref>ابن عدی، ابواحمد بن عبدالله، الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۱، ص۳۵۳.</ref> آن را [[ضعیف]] دانسته است و منابع دیگر در اینکه جبیر از طریق [[مغیرة بن شعبه]] روایت نقل کرده است، [[اتفاق نظر]] دارند<ref>ر. ک: ابن ماجه، محمد بن یزید، سنن، ج۱، ص۴۷۵؛ ترمذی، محمد بن عیسی، سنن، ج۲، ص۲۴۸؛ بیهقی، احمد بن الحسین، السنن ج۴، ص۸؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۰، ص۴۳۰.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن حیة بن مسعود ثقفی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۶۹-۳۷۰.</ref>
 == جستارهای وابسته ==
 {{مدخل وابسته}}
 * [[مغیرة بن شعبه]] (عموزاده)
-* [[عروة بن مسعود]] (برادرزاده)
+* [[عروة بن مسعود]] (عمو)
 * [[زیاد بن جبیر بن حیة بن مسعود ثقفی]] (فرزند)
 * [[عاصم بن جبیر بن حیة بن مسعود ثقفی]] (فرزند)

ابو سلمه مخزومی در تاریخ اسلامی

2026-09-13T07:10:55Z

مقدمه

نمایش تغییرات

جبیر بن حارث اعرابی

2026-09-13T06:56:46Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-[[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۴۳.</ref> وی را در قسم چهارم کتابش (توهمات) آورده است. مستند [[صحابی]] بودن او، [[نقلی]] است که [[ابوالمکارم عبد الکریم بن امیر نصر دیلمی]] در سال ۵۷۷ چنین آورده است: در [[خدمت]] [[ناصرالدین عباسی]] برای شکار از [[شهر]] بیرون رفتیم و به بیابان بی‌آب وگیاهی رسیدیم. در آنجا گروهی از [[اعراب]] [[خلیفه]] را شناختند و به پیشواز او آمدند و پس از [[پذیرایی]] از خلیفه گفتند: ما همه [[فرزندان]] شخصی هستیم که زنده است و [[رسول خدا]] {{صل}} را [[درک]] کرده و در [[جنگ‌ها]] در رکاب آن [[حضرت]] بوده است! او را که مانند طفل شده بود، به خلیفه نشان دادند. جبیر به خلیفه گفت: در [[خیبر]] با رسول خدا {{صل}} بودم که از آن حضرت خواستم نصیحتم کند، فرمود: (پیوسته چهار [[سوره]] [[قرآن]] را که اول آنها «قل» است، بخوان)<ref>ابن حجر، لسان، ج۲، ص۹۷.</ref>، ابن حجر این داستان را به داستان [[رتن هندی]] [[تشبیه]] کرده است. می‌گویند: رتن هندی ۱۴۰۰ سال [[عمر]] کرد و در [[قرن هفتم هجری]] درگذشت، که این مطلب در کتاب‌های تراجم [[تکذیب]] شده است<ref>ر. ک: ذهبی، تجرید أسماء الصحابه میزان، ج۲، ص۴۵؛ همو، سیر، ج۲۲، ص۳۶۷؛ ابن حجر، لسان، ج۲، ص۴۵۰؛ همو، الاصابه، ج۲، ص۶۴۳.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن حارث اعرابی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۶۸ - ۳۶۹.</ref>
+[[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۴۳.</ref> وی را در قسم چهارم کتابش (توهمات) آورده است. مستند [[صحابی]] بودن او، [[نقلی]] است که [[ابوالمکارم عبد الکریم بن امیر نصر دیلمی]] در سال ۵۷۷ چنین آورده است: در خدمت [[ناصرالدین عباسی]] برای شکار از [[شهر]] بیرون رفتیم و به بیابان بی‌آب وگیاهی رسیدیم. در آنجا گروهی از [[اعراب]] [[خلیفه]] را شناختند و به پیشواز او آمدند و پس از [[پذیرایی]] از خلیفه گفتند: ما همه [[فرزندان]] شخصی هستیم که زنده است و [[رسول خدا]] {{صل}} را [[درک]] کرده و در [[جنگ‌ها]] در رکاب آن [[حضرت]] بوده است! او را که مانند طفل شده بود، به خلیفه نشان دادند. جبیر به خلیفه گفت: در [[خیبر]] با رسول خدا {{صل}} بودم که از آن حضرت خواستم نصیحتم کند، فرمود: (پیوسته چهار [[سوره]] [[قرآن]] را که اول آنها «قل» است، بخوان)<ref>ابن حجر، لسان، ج۲، ص۹۷.</ref>، ابن حجر این داستان را به داستان [[رتن هندی]] [[تشبیه]] کرده است. می‌گویند: رتن هندی ۱۴۰۰ سال [[عمر]] کرد و در [[قرن هفتم هجری]] درگذشت، که این مطلب در کتاب‌های تراجم [[تکذیب]] شده است<ref>ر. ک: ذهبی، تجرید أسماء الصحابه میزان، ج۲، ص۴۵؛ همو، سیر، ج۲۲، ص۳۶۷؛ ابن حجر، لسان، ج۲، ص۴۵۰؛ همو، الاصابه، ج۲، ص۶۴۳.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن حارث اعرابی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۶۸-۳۶۹.</ref>
 == منابع ==

سرگذشت زندگی پیامبر خاتم

2026-09-13T06:55:47Z

نمایش تغییرات

جبیر بن مالک ازدی

2026-09-13T06:52:43Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-"جبیر بن مالک ازدی" یا "جبیر بن بحینه" (گاهی به مادرش «بحینه»، دختر [[حارث بن عبدالمطلب]] نسبت می‌دهند) در شمار [[صحابه]] دانسته شد<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۴.</ref>. نام پدرش [[مالک بن قشب]] است که به سبب [[اختلاف]] با [[طایفه]] خود بر آنان [[خشم]] گرفت و به [[مکه]] آمد و هم‌پیمان [[بنو مطلب بن عبد مناف]] شد و با «بحینه» [[ازدواج]] کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۴، ص۲۵۵.</ref>. چنان که از نسبتش پیداست، وی از تیره بنومخضب از [[قبیله ازد]] شنوءه است <ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۴، ص۲۵۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۳، ص۱۸۲.</ref>، به او ادی (با سکون سین)<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۵، ص۱۰؛ بیهقی، احمد بن الحسین، السنن ج۲، ص۳۵۳.</ref> نیز گفته شده که تصحیف «[[ازدی]]» است<ref>سمعانی، الأنساب، ج۱، ص۱۳۷.</ref>. انتساب او به مادرش، سبب [[اشتباه]] برخی شده و او را از [[بنی مطلب]] دانسته‌اند<ref>خلیفة بن خیاط، التاریخ، ص۷۳.</ref>. [[ابوالاسود]] به نقل از عروه، وی را در شمار [[اصحاب رسول خدا]] دانسته است که در [[جنگ یمامه]] (سال سیزدهم) شرکت کرد و در همان جنگ کشته شد<ref> طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۴۶؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۲۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۹.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن بحینة بن قشب ازدی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۶۸.</ref>
+«جبیر بن مالک ازدی» یا «جبیر بن بحینه» (گاهی به مادرش «بحینه»، دختر [[حارث بن عبدالمطلب]] نسبت می‌دهند) در شمار [[صحابه]] دانسته شد<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۴.</ref>. نام پدرش [[مالک بن قشب]] است که به سبب [[اختلاف]] با [[طایفه]] خود بر آنان [[خشم]] گرفت و به [[مکه]] آمد و هم‌پیمان [[بنو مطلب بن عبد مناف]] شد و با «بحینه» [[ازدواج]] کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۴، ص۲۵۵.</ref>. چنان که از نسبتش پیداست، وی از تیره بنومخضب از [[قبیله ازد]] شنوءه است <ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۴، ص۲۵۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۳، ص۱۸۲.</ref>، به او ادی (با سکون سین)<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۵، ص۱۰؛ بیهقی، احمد بن الحسین، السنن ج۲، ص۳۵۳.</ref> نیز گفته شده که تصحیف «[[ازدی]]» است<ref>سمعانی، الأنساب، ج۱، ص۱۳۷.</ref>. انتساب او به مادرش، سبب [[اشتباه]] برخی شده و او را از [[بنی مطلب]] دانسته‌اند<ref>خلیفة بن خیاط، التاریخ، ص۷۳.</ref>. [[ابوالاسود]] به نقل از عروه، وی را در شمار [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} دانسته است که در [[جنگ یمامه]] (سال سیزدهم) شرکت کرد و در همان جنگ کشته شد<ref> طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۴۶؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۲۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۹.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن بحینة بن قشب ازدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۶۸.</ref>
 == جستارهای وابسته ==

سال یازدهم هجری

2026-09-13T06:48:28Z

تغییرمسیر به سال یازدهم هجرت

صفحهٔ تازه

#تغییر_مسیر [[سال یازدهم هجرت]]

جبیر بن ایاس بن خلدة بن مخلد انصاری خزرجی

2026-09-13T06:46:36Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-وی از تیره [[بنی زریق بن عامر]] از [[قبیله خزرج]] است<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۳، ص۴۴۳؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۲۳؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۴۶؛ ابن ابی حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۵۱۲.</ref>. [[موسی بن عقبه]]، [[محمد بن اسحاق]]، [[ابومعشر]] و [[واقدی]] نام پدرش را همین گونه نوشته‌اند، ولی [[عبدالله بن محمد بن عمارة بن قداح انصاری]]، نام [[پدر]] او را «الیاس» نوشته<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۳، ص۴۴۳.</ref> و همو در «[[نسب الأنصار]]» نام وی را «جبر» ضبط کرده است<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۳.</ref> که ممکن است الیاس تصحیف «ایاس» و جبر تصحیف «جبیر» باشد. [[عروة بن زبیر]] و [[موسی بن عقبه]] به نقل از [[ابن شهاب زهری]] و [[ابن اسحاق]] می‌گویند: وی در [[بدر]]<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۳؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۹.</ref> و [[أحد]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۳، ص۴۴۳؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۳.</ref> شرکت داشت و درگذشت و نسلی از او باقی نماند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۳، ص۴۴۳.</ref>. [[رسول خدا]] {{صل}} در [[غزوه بدر]] جبیر بن ایاس را فرا خواند و وی را به محل طلسم که به وسیله [[لبید بن اعصم]] برای [[جادو]] کردن آن [[حضرت]] زیر سنگ زیرین [[چاه]] «ذروان» قرار گرفته بود، [[راهنمایی]] کرد و جبیر آن طلسم را بیرون آورد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۲، ص۱۵۲؛ مقریزی، احمد بن علی، إمتاع الأسماع، ج۸، ص۴۳.</ref>. [[ابن منده]] گوید: روایتی از او در دست نیست<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۹.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن ایاس بن خلدة بن مخلد انصاری خزرجی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۶۸.</ref>
+وی از تیره [[بنی زریق بن عامر]] از [[قبیله خزرج]] است<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۳، ص۴۴۳؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۲۳؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۴۶؛ ابن ابی حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۵۱۲.</ref>. [[موسی بن عقبه]]، [[محمد بن اسحاق]]، [[ابومعشر]] و [[واقدی]] نام پدرش را همین گونه نوشته‌اند، ولی [[عبدالله بن محمد بن عمارة بن قداح انصاری]]، نام پدر او را «الیاس» نوشته<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۳، ص۴۴۳.</ref> و همو در «[[نسب الأنصار]]» نام وی را «جبر» ضبط کرده است<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۳.</ref> که ممکن است الیاس تصحیف «ایاس» و جبر تصحیف «جبیر» باشد. [[عروة بن زبیر]] و [[موسی بن عقبه]] به نقل از [[ابن شهاب زهری]] و [[ابن اسحاق]] می‌گویند: وی در [[بدر]]<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۳؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۹.</ref> و [[أحد]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۳، ص۴۴۳؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۳.</ref> شرکت داشت و درگذشت و نسلی از او باقی نماند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۳، ص۴۴۳.</ref>. [[رسول خدا]]{{صل}} در [[غزوه بدر]] جبیر بن ایاس را فرا خواند و وی را به محل طلسم که به وسیله [[لبید بن اعصم]] برای [[جادو]] کردن آن [[حضرت]] زیر سنگ زیرین [[چاه]] «ذروان» قرار گرفته بود، [[راهنمایی]] کرد و جبیر آن طلسم را بیرون آورد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری ج۲، ص۱۵۲؛ مقریزی، احمد بن علی، إمتاع الأسماع، ج۸، ص۴۳.</ref>. [[ابن منده]] گوید: روایتی از او در دست نیست<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۹.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیر بن ایاس بن خلدة بن مخلد انصاری خزرجی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۶۸.</ref>
 == جستارهای وابسته ==
 {{مدخل وابسته}}
 * [[خزرج]] (قبیله)
 {{پایان مدخل وابسته}}

جبیب بن حارث

2026-09-13T06:42:44Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-برخی نام او را «حبیب»<ref>متقی هندی، کنز العمال، ج۴، ص۲۲۶.</ref> و بعضی «خُبَیب»<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۵۳.</ref> و «جبیر»<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۴۳.</ref> ضبط کرده‌اند، ولی بیشتر جبیب را صحیح دانسته‌اند<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۶۳۷؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۳۶؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۵۳؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۸.</ref>.
+برخی نام او را «حبیب»<ref>متقی هندی، کنز العمال، ج۴، ص۲۲۶.</ref> و بعضی «خُبَیب»<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۵۳.</ref> و «جبیر»<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۴۳.</ref> ضبط کرده‌اند، ولی بیشتر جبیب را صحیح دانسته‌اند<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۶۳۷؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۳۶؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۵۳؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۸.</ref>. [[ابوموسی مدینی]] از قول [[ابن شاهین]] نام او را «خبیب» آورده، ولی [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۸.</ref> گفته است: ابن شاهین در این نام تصحیف کرده و صحیح آن با «جیم» است.
-[[ابوموسی مدینی]] از قول [[ابن شاهین]] نام او را «خبیب» آورده، ولی [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۸.</ref> گفته است: ابن شاهین در این نام تصحیف کرده و صحیح آن با «جیم» است.
+[[ابن سکن]]، از او در شمار [[صحابه]] یاد کرده، ولی اسناد روایتی را که مستند [[صحابی]] بودن اوست، صحیح ندانسته است. در [[روایت]] [[عایشه]] از جبیب چنین نقل شده است: جبیب نزد [[رسول خدا]]{{صل}} رفت و عرض کرد: ای رسول خدا، من زیاد [[گناه]] می‌کنم. حضرت فرمود: ای جبیب، به درگاه [[خداوند متعال]] [[توبه]] کن. جبیب گفت: ای رسول خدا، من [[توبه]] می‌کنم، ولی دوباره سراغ گناه می‌روم. حضرت فرمود: هر بار گناه کردی دوباره توبه کن. جبیب عرض کرد: اگر [[گناهان]] من به این ترتیب زیاد شد، چه کنم؟ رسول خدا {{صل}} فرمود: ای جبیب بن حارث، [[عفو و گذشت]] [[خداوند]] از گناهان تو بزرگ‌تر است<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۶۳۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۸.</ref>. [[ابن منده]] این [[حدیث]] را [[غریب]] و ناشناخته دانسته است. ایوب و نوح، دو نفر از راویان، این خبر [[ضعیف]] شمرده شده‌اند. ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۸.</ref> می‌گوید: ممکن است اصلاً در سند [[روایت]] شخصی به نام «ایوب» نباشد و «نوح» به «ایوب» [[تحریف]] شده باشد، گرچه [[بیهقی]] گفته است: بعضی ایوب را نیز در سند آورده‌اند.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبیب بن حارث»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۶۸.</ref>
 == منابع ==

قرن دوم هجری

2026-09-13T06:40:23Z

تغییرمسیر به سال دوم هجری

صفحهٔ تازه

#تغییر_مسیر [[سال دوم هجری]]

جبلة بن مالک بن جبله داری

2026-09-13T06:38:09Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-وی از تیره [[دار بن هانی]] از [[لخم]] بود<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۷.</ref> و لخم از [[قبایل یمنی]] شمرده می‌شود<ref>سمعانی، الأنساب، ج۴، ص۱۳۲.</ref>. درباره وی تنها گفته‌اند: وی با [[تمیم داری]] از یک [[قبیله]] بودند که با گروهی از قبیله خود پس از [[غزوه تبوک]] نزد [[رسول خدا]] {{صل}} آمد<ref>ابن ابی حاتم، ج۲، ص۵۰۸؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۷.</ref>. البته [[ابن ابی حاتم]]<ref>ابن ابی حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۵۰۸.</ref> به نقل از پدرش او را ناشناخته می‌داند
+وی از تیره [[دار بن هانی]] از [[لخم]] بود<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۷.</ref> و لخم از [[قبایل یمنی]] شمرده می‌شود<ref>سمعانی، الأنساب، ج۴، ص۱۳۲.</ref>. درباره وی تنها گفته‌اند: وی با [[تمیم داری]] از یک [[قبیله]] بودند که با گروهی از قبیله خود پس از [[غزوه تبوک]] نزد [[رسول خدا]]{{صل}} آمد<ref>ابن ابی حاتم، ج۲، ص۵۰۸؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۷.</ref>. البته [[ابن ابی حاتم]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۵۰۸.</ref> به نقل از پدرش او را ناشناخته می‌داند.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبلة بن مالک بن جبله داری»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۶۷.</ref>
 == جستارهای وابسته ==

سرگذشت زندگی پیامبر خاتم

2026-09-13T06:37:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = پیامبر خاتم		\| موضوع مرتبط = پیامبر خاتم
	\| عنوان مدخل = ~~سرگذشت زندگی پیامبر خاتم~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در تاریخ اسلامی]] - [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در معارف و سیره فاطمی]]		\| مداخل مرتبط = [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در تاریخ اسلامی]] - [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در معارف و سیره فاطمی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط = پیامبر خاتم (پرسش)
	}}		}}

سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در معارف و سیره فاطمی

2026-09-13T06:37:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = پیامبر خاتم		\| موضوع مرتبط = سرگذشت زندگی پیامبر خاتم
	\| عنوان مدخل = سرگذشت زندگی پیامبر خاتم		\| عنوان مدخل = سرگذشت زندگی پیامبر خاتم
	\| مداخل مرتبط = [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در تاریخ اسلامی]] - [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در معارف و سیره فاطمی]]		\| مداخل مرتبط = [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در تاریخ اسلامی]] - [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در معارف و سیره فاطمی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط = پیامبر خاتم (پرسش)
	}}		}}

سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در تاریخ اسلامی

2026-09-13T06:37:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۷
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = پیامبر خاتم		\| موضوع مرتبط = سرگذشت زندگی پیامبر خاتم
	\| عنوان مدخل = [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم]]		\| عنوان مدخل = سرگذشت زندگی پیامبر خاتم
	\| مداخل مرتبط = [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در تاریخ اسلامی]] - [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در معارف و سیره فاطمی]]		\| مداخل مرتبط = [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در تاریخ اسلامی]] - [[سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در معارف و سیره فاطمی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط = پیامبر خاتم (پرسش)
	}}		}}

سرگذشت زندگی پیامبر خاتم

2026-09-13T06:36:13Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۶
خط ۱۶۳:		خط ۱۶۳:
	# [[پرونده:13681040.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]		# [[پرونده:13681040.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
	# [[پرونده:13681049.jpg\|22px]] [[سید جمال‌الدین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید جمال‌الدین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه''']]		# [[پرونده:13681049.jpg\|22px]] [[سید جمال‌الدین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید جمال‌الدین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] ~~[[پژوهشکده تحقیقات اسلامی]]،~~ [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در تاریخ اسلامی

2026-09-13T06:35:31Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۵
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	بخش عمده دوران زندگانی [[پیامبر]] مربوط به پیش از [[اسلام]] است. [[سال]] تولد [[رسول خدا]] {{صل}} [[ابرهه بن صباح حبشی حمیری]] [[پادشاه]] [[حبشه]] برای نابود کردن [[خانه خدا]] با فیل به سوی [[مکه]] [[یورش]] آورد. [[خداوند]] برای [[حفاظت]] از خانه‌اش پرنده [[ابابیل]] را فرستاد تا به [[فرمان الهی]] سنگ‌ریزه‌هایی به نام “سجیل” بر سر مهاجمان انداختند و تمام آنان نابود شدند<ref>شیخ صدوق، من ‎لایحضره ‎الفقیه، ج۲، ص۲۴۹؛ شیخ مفید، الأمالی، ص۳۱۲؛ شیخ طوسی، الأمالی، ص۸۰.</ref>. چون این حادثه بسیار مهم بود، منشأ [[تاریخ]] در میان [[عرب]] و [[مردم]] مکه شد و مکیان [[احترام]] ویژه‌ای یافتند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۴۸، ج۴، ص۲۱۷.</ref>.		بخش عمده دوران زندگانی [[پیامبر]] مربوط به پیش از [[اسلام]] است. [[سال]] تولد [[رسول خدا]] {{صل}} [[ابرهه بن صباح حبشی حمیری]] [[پادشاه]] [[حبشه]] برای نابود کردن [[خانه خدا]] با فیل به سوی [[مکه]] [[یورش]] آورد. [[خداوند]] برای [[حفاظت]] از خانه‌اش پرنده [[ابابیل]] را فرستاد تا به [[فرمان الهی]] سنگ‌ریزه‌هایی به نام “سجیل” بر سر مهاجمان انداختند و تمام آنان نابود شدند<ref>شیخ صدوق، من ‎لایحضره ‎الفقیه، ج۲، ص۲۴۹؛ شیخ مفید، الأمالی، ص۳۱۲؛ شیخ طوسی، الأمالی، ص۸۰.</ref>. چون این حادثه بسیار مهم بود، منشأ [[تاریخ]] در میان [[عرب]] و [[مردم]] مکه شد و مکیان [[احترام]] ویژه‌ای یافتند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۴۸، ج۴، ص۲۱۷.</ref>.

	از نظر [[سیاسی]] مردم [[حجاز]] که شامل مکه و [[مدینه]] می‌شد، فاقد [[حکومت]] بودند و [[نظام]] قبیله‌ای بر آنان [[حاکم]] بود و یکی از کارهای آنان [[غارت]] دیگر [[قبایل]] بود و بدترین وضعیت [[فرهنگی]]، [[اجتماعی]] و [[اقتصادی]] را داشتند<ref>ابن طاووس، کشف المحجة لثمرة المهجه، ص۲۳۶.</ref>. در آن دوران دو ابرقدرت به نام [[ایران]] و [[روم]] بر [[جهان]] حکومت می‌کردند. از کارهای مهم مردم مکه [[تجارت]] بود که در زمستان به [[یمن]] و در تابستان برای تجارت به [[شام]] می‌رفتند. [[محمد]] نیز در [[نوجوانی]] و [[جوانی]] در این سفرهای تجاری شرکت داشت<ref>علی بن ابراهیم قمی، تفسیر القمی، ج۲، ص۴۴۴؛ شیخ طوسی، الأمالی، ص۴۶۸.</ref>. دوران [[زندگانی رسول خدا]] {{صل}} را می‌توان به سه مقطع مهم تقسیم کرد: از تولد تا [[بعثت]]، از بعثت تا [[هجرت]] و از هجرت تا [[رحلت]]<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۱۷۹.</ref>.		از نظر [[سیاسی]] مردم [[حجاز]] که شامل مکه و [[مدینه]] می‌شد، فاقد [[حکومت]] بودند و [[نظام]] قبیله‌ای بر آنان [[حاکم]] بود و یکی از کارهای آنان [[غارت]] دیگر [[قبایل]] بود و بدترین وضعیت [[فرهنگی]]، [[اجتماعی]] و [[اقتصادی]] را داشتند<ref>ابن طاووس، کشف المحجة لثمرة المهجه، ص۲۳۶.</ref>. در آن دوران دو ابرقدرت به نام [[ایران]] و [[روم]] بر [[جهان]] حکومت می‌کردند. از کارهای مهم مردم مکه [[تجارت]] بود که در زمستان به [[یمن]] و در تابستان برای تجارت به [[شام]] می‌رفتند. [[محمد]] نیز در نوجوانی و [[جوانی]] در این سفرهای تجاری شرکت داشت<ref>علی بن ابراهیم قمی، تفسیر القمی، ج۲، ص۴۴۴؛ شیخ طوسی، الأمالی، ص۴۶۸.</ref>. دوران [[زندگانی رسول خدا]] {{صل}} را می‌توان به سه مقطع مهم تقسیم کرد: از تولد تا [[بعثت]]، از بعثت تا [[هجرت]] و از هجرت تا رحلت<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۱۷۹.</ref>.

	== از تولد تا بعثت ==		== از تولد تا بعثت ==

سرگذشت زندگی پیامبر خاتم در معارف و سیره فاطمی

2026-09-13T06:33:09Z

زندگی و القاب پیامبر {{صل}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۳
خط ۸:		خط ۸:

	== [[زندگی]] و [[القاب]] [[پیامبر]] {{صل}} ==		== [[زندگی]] و [[القاب]] [[پیامبر]] {{صل}} ==
	محمد {{صل}} از [[قبیله قریش]] و فرزند [[عبدالله بن عبدالمطلب]]، فرزند هاشم و از [[نسل]] [[حضرت اسماعیل]] {{ع}} بود<ref>ابن خیاط، خلیفة عصفری، الطبقات، ص۲۶؛ مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۲، ص۲۶۵؛ سمعانی، عبدالکریم بن محمد، الانساب، ج۱، ص۲۴-۲۵.</ref>. مادر ایشان، [[آمنه بنت وهب بن عبدمناف]]، از [[بنی‌زهره]] بود<ref>صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ص۱۹۶؛ حسینی جلالی، سید محمدرضا، تاریخ اهل البیت {{عم}}، ص۱۲۱.</ref>. برای آن حضرت {{صل}} نام احمد نیز ذکر شده است<ref>ابن اسحاق، السیر و المغازی، ج۱، ص۲۲؛ ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۳، ص۸۳؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۷.</ref>. کنیه‌های ایشان را [[ابوالقاسم]]، [[ابوالطاهر]]، [[ابوالطیب]]، [[ابوالمساکین]]، [[ابوالریحانتین]]، [[ابوالسبطین]]، و [[ابوالدرتین]] ذکر کرده‌اند<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۱، ص۱۳۴.</ref>. [[حبیب‌الله]]، [[صلی‌الله]]، [[خیرة الله]]، [[سیدالمرسلین]]، [[رحمة العالمین]]، [[نبی‌الرحمة]]، و [[افصح العرب]] را از جمله القاب آن حضرت {{صل}} دانسته‌اند<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۱، ص۱۳۲ – ۱۳۳.</ref>. از برجسته‌ترین القاب حضرت {{صل}}، [[خاتم‌النبیین]] است که در منابع فراوانی آمده است<ref>ر. ک: نهج البلاغه، خطبه ۸۷؛ صحیفه سجادیه، دعاء ۱۷؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۵۱۶؛ ج۸، ص۶۷؛ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ص۳۷۹؛ ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۱، ص۱۳۲.</ref>.		محمد {{صل}} از [[قبیله قریش]] و فرزند [[عبدالله بن عبدالمطلب]]، فرزند هاشم و از نسل [[حضرت اسماعیل]] {{ع}} بود<ref>ابن خیاط، خلیفة عصفری، الطبقات، ص۲۶؛ مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۲، ص۲۶۵؛ سمعانی، عبدالکریم بن محمد، الانساب، ج۱، ص۲۴-۲۵.</ref>. مادر ایشان، [[آمنه بنت وهب بن عبدمناف]]، از [[بنی‌زهره]] بود<ref>صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ص۱۹۶؛ حسینی جلالی، سید محمدرضا، تاریخ اهل البیت {{عم}}، ص۱۲۱.</ref>. برای آن حضرت {{صل}} نام احمد نیز ذکر شده است<ref>ابن اسحاق، السیر و المغازی، ج۱، ص۲۲؛ ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۳، ص۸۳؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۷.</ref>. کنیه‌های ایشان را [[ابوالقاسم]]، [[ابوالطاهر]]، [[ابوالطیب]]، [[ابوالمساکین]]، [[ابوالریحانتین]]، [[ابوالسبطین]]، و [[ابوالدرتین]] ذکر کرده‌اند<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۱، ص۱۳۴.</ref>. [[حبیب‌الله]]، [[صلی‌الله]]، [[خیرة الله]]، [[سیدالمرسلین]]، [[رحمة العالمین]]، [[نبی‌الرحمة]]، و [[افصح العرب]] را از جمله القاب آن حضرت {{صل}} دانسته‌اند<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۱، ص۱۳۲ – ۱۳۳.</ref>. از برجسته‌ترین القاب حضرت {{صل}}، [[خاتم‌النبیین]] است که در منابع فراوانی آمده است<ref>ر. ک: نهج البلاغه، خطبه ۸۷؛ صحیفه سجادیه، دعاء ۱۷؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۵۱۶؛ ج۸، ص۶۷؛ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ص۳۷۹؛ ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۱، ص۱۳۲.</ref>.

	[[حضرت محمد]] {{صل}}، بنا بر نظر مشهور در میان [[شیعیان]]، در [[هفدهم ربیع الاول]] [[عام الفیل]]<ref>طبرسی، فضل بن حسن، تاج الموالید، ص۵؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۱۴؛ کفعمی، ابراهیم بن علی، المصباح، ص۵۱۱.</ref> و به نظر [[اهل سنت]]، در [[دوازدهم ربیع الاول]] آن سال<ref>حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، ج۲، ص۶۰۳؛ ر. ک: نووی، محیی‌الدین بن شرف، شرح صحیح مسلم، ج۱۵، ص۱۰۰؛ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱، ص۲۵.</ref> به [[دنیا]] آمده است.		[[حضرت محمد]] {{صل}}، بنا بر نظر مشهور در میان [[شیعیان]]، در هفدهم ربیع الاول [[عام الفیل]]<ref>طبرسی، فضل بن حسن، تاج الموالید، ص۵؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۱۴؛ کفعمی، ابراهیم بن علی، المصباح، ص۵۱۱.</ref> و به نظر [[اهل سنت]]، در دوازدهم ربیع الاول آن سال<ref>حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، ج۲، ص۶۰۳؛ ر. ک: نووی، محیی‌الدین بن شرف، شرح صحیح مسلم، ج۱۵، ص۱۰۰؛ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱، ص۲۵.</ref> به [[دنیا]] آمده است.

	عبدالله، پدر حضرت محمد {{صل}}، پیش از [[تولد]] حضرت {{صل}} یا دو سال پس از تولد ایشان، از دنیا رفت<ref>مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۲، ص۲۷۴؛ طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری، ج۱، ص۵۲؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۱۵.</ref>. محمد {{صل}} شش ساله بود که مادرش در گذشت<ref>طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری، ج۱، ص۵۲؛ ابن اثیر جزری، اسد الغابة، ج۱، ص۱۵؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۱۵.</ref>. پس از آن، تا هشت سالگی، [[عبدالمطلب]]<ref>ابن اسحاق، السیر و المغازی، ج۱، ص۴۳؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۴۳۹؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۱۵.</ref> و سپس [[ابوطالب]] [[سرپرستی]] او را بر عهده گرفتند<ref>یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۱۴؛ طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج۱، ص۵۷۹؛ بیهقی، احمد بن حسین، دلائل النبوة، ج۲، ص۲۲؛ ابن اثیر جزری، اسد الغابة، ج۱، ص۱۵.</ref>. [[حضرت محمد]] {{صل}} در ~~[[نوجوانی]]،~~ به همراه ابوطالب، به سوی [[شام]] رفت، اما در منطقه [[بصری]]، بعد از [[ملاقات]] با [[بحیرا]]، ابوطالب ایشان را از نیمه راه، به [[مکه]] باز گرداند<ref>ابن اسحاق، السیر و المغازی، ج۲، ص۵۳ - ۵۴؛ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ص۱۸۲ - ۱۸۶؛ ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۱، ص۳۶ - ۳۸؛ ابن اثیر جزری، اسد الغابة، ج۱، ص۱۵؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۲۲ – ۲۳.</ref>. محمد {{صل}} [[جوان]] بود که ابوطالب به او توصیه کرد در [[تجارت]] با [[خدیجه]] {{س}} [[همکاری]] کند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۲۹؛ بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج۱، ص۹۸؛ قطب راوندی، الخرائج و الجرائح، ج۱، ص۱۳۹ – ۱۴۰.</ref>. محمد {{صل}} زمانی که کاروان [[تجاری]] خدیجه {{س}} را سرپرستی می‌کرد، به شام رفت<ref>مغربی، قاضی نعمان، شرح الاخبار فی فضائل الائمة الاطهار {{عم}}، ج۱، ص۱۸۳ - ۱۸۴؛ ابن اثیر جزری، اسد الغابة، ج۱، ص۱۶.</ref>. پس از همین [[سفر]]، مقدمات [[ازدواج حضرت]] {{صل}} با [[خدیجه بنت خویلد]] فراهم شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۳۹، قطب راوندی، الخرائج و الجرائح، ج۱، ص۱۳۹ – ۱۴۰.</ref>. ابوطالب و برادرانش برای حضرت محمد {{صل}} به [[خواستگاری]] خدیجه {{س}} رفتند و او را به [[عقد]] حضرت {{صل}} درآوردند<ref>بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج۱، ص۱۰۷؛ یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۰.</ref>. حاصل این [[ازدواج]]، قاسم، عبدالله (طاهر و [[طیب]])، [[زینب]]، [[ام کلثوم]]، [[رقیه]] و [[فاطمه]] {{س}} بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۷؛ یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۰؛ صدوق، محمد بن علی، الخصال، ص۴۰۴؛ ابن حزم اندلسی، جمهرة انساب العرب، ص۱۶.</ref>. [[حضرت فاطمه]] {{س}} آخرین [[فرزند پیامبر]] {{صل}} از [[خدیجه]] {{س}} است<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۱۲۲ -۱۲۳.</ref>. [[پیامبر]] {{صل}} از [[همسر]] دیگرش، [[ماریه قبطیه]]، صاحب [[فرزندی]] به نام [[ابراهیم]] شد که در [[کودکی]] درگذشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۷؛ صدوق، محمد بن علی، الخصال، ص۴۰۴؛ ابن حزم اندلسی، جمهرة انساب العرب، ص۱۵.</ref>. پس از [[رحلت]] خدیجه {{س}}، پیامبر {{صل}} [[همسران]] دیگری [[اختیار]] کرد. [[احترام]] و [[شأن پیامبر]] {{صل}} باعث شد تا همه همسران [[حضرت]] {{صل}}، عنوان [[ام المؤمنین]] داشته باشند<ref>{{متن قرآن\|النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ...}} «پیامبر بر مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او، مادران ایشانند.».. سوره احزاب، آیه ۶.</ref> و ازدواج آنان با دیگران [[حرام]] شود<ref>{{متن قرآن\|...وَمَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيمًا}} «... و شما حقّ ندارید که پیامبر را بیازارید و نه هرگز پس از او همسرانش را به همسری گیرید که آن نزد خداوند، سترگ است» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>. اما این عنوان، به معنای محرمیت [[شرعی]] آنان با مردان نیست، بلکه ام المؤمنین بودن، فقط از باب [[تشبیه]] است<ref>طباطبائی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۲۷۷.</ref> و آنان در مواجهه با نامحرمان موظف بودند [[احکام شرعی]]، از جمله [[حجاب]] را رعایت کنند<ref>{{متن قرآن\|...وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ...}} «... و چون از آنان چیزی خواستید از پشت پرده‌ای بخواهید، این برای دل‌های شما و دل‌های آنان پاکیزه‌تر است.».. سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>. درباره پیامبر {{صل}} و علی {{ع}} نیز در [[روایات]] گفته شده است که آنان [[پدران]] این [[امت]] {{متن حدیث\|أَبَوَا هَذِهِ الْأُمَّةِ}} هستند<ref>صدوق، محمد بن علی، الامالی، ص۶۵؛ طبری، محمد بن ابی القاسم، بشارة المصطفی {{صل}} لشیعة المرتضی {{ع}}، ص۹۷.</ref>.<ref>[[فاضل حسامی\|حسامی، فاضل]]، [[حضرت محمد (مقاله)\| مقاله «حضرت محمد»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فاطمی ج۱]]، ص ۶۸.</ref>		عبدالله، پدر حضرت محمد {{صل}}، پیش از تولد حضرت {{صل}} یا دو سال پس از تولد ایشان، از دنیا رفت<ref>مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۲، ص۲۷۴؛ طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری، ج۱، ص۵۲؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۱۵.</ref>. محمد {{صل}} شش ساله بود که مادرش در گذشت<ref>طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری، ج۱، ص۵۲؛ ابن اثیر جزری، اسد الغابة، ج۱، ص۱۵؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۱۵.</ref>. پس از آن، تا هشت سالگی، [[عبدالمطلب]]<ref>ابن اسحاق، السیر و المغازی، ج۱، ص۴۳؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۴۳۹؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۱۵.</ref> و سپس [[ابوطالب]] [[سرپرستی]] او را بر عهده گرفتند<ref>یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۱۴؛ طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج۱، ص۵۷۹؛ بیهقی، احمد بن حسین، دلائل النبوة، ج۲، ص۲۲؛ ابن اثیر جزری، اسد الغابة، ج۱، ص۱۵.</ref>. [[حضرت محمد]] {{صل}} در نوجوانی، به همراه ابوطالب، به سوی [[شام]] رفت، اما در منطقه [[بصری]]، بعد از [[ملاقات]] با [[بحیرا]]، ابوطالب ایشان را از نیمه راه، به [[مکه]] باز گرداند<ref>ابن اسحاق، السیر و المغازی، ج۲، ص۵۳ - ۵۴؛ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ص۱۸۲ - ۱۸۶؛ ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۱، ص۳۶ - ۳۸؛ ابن اثیر جزری، اسد الغابة، ج۱، ص۱۵؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۲۲ – ۲۳.</ref>. محمد {{صل}} [[جوان]] بود که ابوطالب به او توصیه کرد در [[تجارت]] با [[خدیجه]] {{س}} [[همکاری]] کند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۲۹؛ بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج۱، ص۹۸؛ قطب راوندی، الخرائج و الجرائح، ج۱، ص۱۳۹ – ۱۴۰.</ref>. محمد {{صل}} زمانی که کاروان [[تجاری]] خدیجه {{س}} را سرپرستی می‌کرد، به شام رفت<ref>مغربی، قاضی نعمان، شرح الاخبار فی فضائل الائمة الاطهار {{عم}}، ج۱، ص۱۸۳ - ۱۸۴؛ ابن اثیر جزری، اسد الغابة، ج۱، ص۱۶.</ref>. پس از همین [[سفر]]، مقدمات ازدواج حضرت {{صل}} با [[خدیجه بنت خویلد]] فراهم شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۳۹، قطب راوندی، الخرائج و الجرائح، ج۱، ص۱۳۹ – ۱۴۰.</ref>. ابوطالب و برادرانش برای حضرت محمد {{صل}} به [[خواستگاری]] خدیجه {{س}} رفتند و او را به [[عقد]] حضرت {{صل}} درآوردند<ref>بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج۱، ص۱۰۷؛ یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۰.</ref>. حاصل این [[ازدواج]]، قاسم، عبدالله (طاهر و [[طیب]])، [[زینب]]، [[ام کلثوم]]، [[رقیه]] و [[فاطمه]] {{س}} بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۷؛ یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۰؛ صدوق، محمد بن علی، الخصال، ص۴۰۴؛ ابن حزم اندلسی، جمهرة انساب العرب، ص۱۶.</ref>. [[حضرت فاطمه]] {{س}} آخرین [[فرزند پیامبر]] {{صل}} از [[خدیجه]] {{س}} است<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۱۲۲ -۱۲۳.</ref>. [[پیامبر]] {{صل}} از [[همسر]] دیگرش، [[ماریه قبطیه]]، صاحب [[فرزندی]] به نام [[ابراهیم]] شد که در کودکی درگذشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۷؛ صدوق، محمد بن علی، الخصال، ص۴۰۴؛ ابن حزم اندلسی، جمهرة انساب العرب، ص۱۵.</ref>. پس از رحلت خدیجه {{س}}، پیامبر {{صل}} [[همسران]] دیگری [[اختیار]] کرد. [[احترام]] و [[شأن پیامبر]] {{صل}} باعث شد تا همه همسران حضرت {{صل}}، عنوان [[ام المؤمنین]] داشته باشند<ref>{{متن قرآن\|النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ...}} «پیامبر بر مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او، مادران ایشانند...» سوره احزاب، آیه ۶.</ref> و ازدواج آنان با دیگران [[حرام]] شود<ref>{{متن قرآن\|...وَمَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيمًا}} «... و شما حقّ ندارید که پیامبر را بیازارید و نه هرگز پس از او همسرانش را به همسری گیرید که آن نزد خداوند، سترگ است» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>. اما این عنوان، به معنای محرمیت [[شرعی]] آنان با مردان نیست، بلکه ام المؤمنین بودن، فقط از باب [[تشبیه]] است<ref>طباطبائی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۲۷۷.</ref> و آنان در مواجهه با نامحرمان موظف بودند [[احکام شرعی]]، از جمله [[حجاب]] را رعایت کنند<ref>{{متن قرآن\|...وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ...}} «... و چون از آنان چیزی خواستید از پشت پرده‌ای بخواهید، این برای دل‌های شما و دل‌های آنان پاکیزه‌تر است.».. سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>. درباره پیامبر {{صل}} و علی {{ع}} نیز در [[روایات]] گفته شده است که آنان پدران این [[امت]] {{متن حدیث\|أَبَوَا هَذِهِ الْأُمَّةِ}} هستند<ref>صدوق، محمد بن علی، الامالی، ص۶۵؛ طبری، محمد بن ابی القاسم، بشارة المصطفی {{صل}} لشیعة المرتضی {{ع}}، ص۹۷.</ref>.<ref>[[فاضل حسامی\|حسامی، فاضل]]، [[حضرت محمد (مقاله)\| مقاله «حضرت محمد»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فاطمی ج۱]]، ص ۶۸.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

سریه زید بن حارثه به قرده

2026-09-13T06:21:28Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۱
خط ۱۵:		خط ۱۵:

	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	از آن [[زمان]] که [[واقعه بدر]] رخ داد، [[قریش]] از آن راه که به طرف [[شام]] برای [[تجارت]] می‌رفتند، ترسیده و راه دیگری که راه [[عراق]] بود، برای تجارت [[اختیار]] کردند. گروهی از [[تجار]] که در میان آنها [[ابوسفیان]] نیز بود، بیرون آمدند و متاع آنها بیشتر [[نقره]] بود. مردی از [[قبیله بکر بن وائل]] به نام [[فرات بن حیان]] را برای [[راهنمایی]] [[اجیر]] کردند. [[رسول خدا]]{{صل}} [[زید بن حارثه]] را با صد نفر سواره به تعقیب آنان فرستاد و زید با آن کاروان در موضعی به نام [[قرده]]<ref>قرده: اسم آبی است از آب‌های منطقه نجد. و در ضبط آن اختلاف است، بعضی به فاء ضبط کرده‌اند. (کامل ابن اثیر، ج۲، ص۱۴۵).</ref> برخورد کرد. آن گروه توان [[مقاومت]] نداشته و [[فرار]] کردند و زید آن کاروان را با [[اموال]]، نزد رسول خدا آورد. فرات بن حیان را نیز [[اسیر]] کرده و با خود به [[مدینه]] آورد و او [[اسلام]] آورد. رسول خدا دستور داد که او را [[آزاد]] کنند<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۴۹۳.</ref>. این سریه در [[جمادی‌الآخر]] [[سال سوم هجری]] اتفاق افتاد<ref>سیره زینی دحلان، ج۲، ص۲۲.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[قصه هجرت (کتاب)\|قصه هجرت]] ص ۲۸۲.</ref>		از آن [[زمان]] که [[واقعه بدر]] رخ داد، [[قریش]] از آن راه که به طرف [[شام]] برای [[تجارت]] می‌رفتند، ترسیده و راه دیگری که راه [[عراق]] بود، برای تجارت [[اختیار]] کردند. گروهی از تجار که در میان آنها [[ابوسفیان]] نیز بود، بیرون آمدند و متاع آنها بیشتر [[نقره]] بود. مردی از [[قبیله بکر بن وائل]] به نام [[فرات بن حیان]] را برای [[راهنمایی]] اجیر کردند. [[رسول خدا]]{{صل}} [[زید بن حارثه]] را با صد نفر سواره به تعقیب آنان فرستاد و زید با آن کاروان در موضعی به نام [[قرده]]<ref>قرده: اسم آبی است از آب‌های منطقه نجد. و در ضبط آن اختلاف است، بعضی به فاء ضبط کرده‌اند. (کامل ابن اثیر، ج۲، ص۱۴۵).</ref> برخورد کرد. آن گروه توان [[مقاومت]] نداشته و فرار کردند و زید آن کاروان را با [[اموال]]، نزد رسول خدا آورد. فرات بن حیان را نیز [[اسیر]] کرده و با خود به [[مدینه]] آورد و او [[اسلام]] آورد. رسول خدا دستور داد که او را [[آزاد]] کنند<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۴۹۳.</ref>. این سریه در [[جمادی‌الآخر]] [[سال سوم هجری]] اتفاق افتاد<ref>سیره زینی دحلان، ج۲، ص۲۲.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[قصه هجرت (کتاب)\|قصه هجرت]]، ص ۲۸۲.</ref>

	==جستارهای وابسته==		==جستارهای وابسته==

سریه زید بن حارثه به قرده در تاریخ اسلامی

2026-09-13T06:20:54Z

پیشنهاد اسود بن مطلب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۰
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	این [[سریه]] در [[جمادی]] الآخر سوم [[هجری]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۷؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۲۷.</ref> روی داد. این، نخستین سریه‌ای بود که [[زید بن حارثه]] به [[فرماندهی]] آن [[منصوب]] شد<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۷؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۲۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۹۲.</ref>.		این [[سریه]] در [[جمادی]] الآخر سوم هجری<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۷؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۲۷.</ref> روی داد. این، نخستین سریه‌ای بود که [[زید بن حارثه]] به [[فرماندهی]] آن [[منصوب]] شد<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۷؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۲۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۹۲.</ref>.

	[[قریش]] که کار اصلی‌اش [[تجارت]] بود، پس از [[جنگ بدر]]، از [[ترس]] حمله‌های [[رسول خدا]] {{صل}} و [[مسلمانان]] به کاروان‌های تجاری، قصد آن را داشت که از راه تجاری [[شام]] به [[تجارت]] بپردازد. [[صفوان بن امیه]] می‌گفت: "[[محمد]] و [[اصحاب]] او راه بازرگانی ما را بسته‌اند و ما نمی‌دانیم با [[مسلمانان]] چه کنیم؛ چرا که آنان از راه تجاری، کناره نمی‌گیرند. علاوه بر آن، اهل مناطق ساحلی هم با آنان هم‌پیمان شده‌اند و ما نمی‌دانیم از کدام مسیر به [[تجارت]] بپردازیم. اگر قرار باشد ما در [[مکه]] اقامت کرده، سرمایه‌های خود را در اینجا [[مصرف]] کنیم، در این صورت درآمدی نداریم؛ پس ناچاریم [[سرمایه]] خود را در راه بازرگانی به کار بیندازیم و تابستان‌ها راه [[تجارت]] [[شام]] و زمستان‌ها هم مسیر تجاری [[حبشه]] را پیش بگیریم"<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۸. در کتب دیگری به اجمالی به ترس قریش به تجارت کردن از مسیر شام اشاره شده است. ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۰.</ref><ref>[[هادی اکبری\|اکبری، هادی]]، [[سریه زید بن حارثه به قرده (مقاله)\|سریه زید بن حارثه به قرده]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ~~ج۱،~~ ص۴۵۰.</ref>.		[[قریش]] که کار اصلی‌اش [[تجارت]] بود، پس از [[جنگ بدر]]، از [[ترس]] حمله‌های [[رسول خدا]] {{صل}} و [[مسلمانان]] به کاروان‌های تجاری، قصد آن را داشت که از راه تجاری [[شام]] به [[تجارت]] بپردازد. [[صفوان بن امیه]] می‌گفت: "[[محمد]] و [[اصحاب]] او راه بازرگانی ما را بسته‌اند و ما نمی‌دانیم با [[مسلمانان]] چه کنیم؛ چرا که آنان از راه تجاری، کناره نمی‌گیرند. علاوه بر آن، اهل مناطق ساحلی هم با آنان هم‌پیمان شده‌اند و ما نمی‌دانیم از کدام مسیر به [[تجارت]] بپردازیم. اگر قرار باشد ما در [[مکه]] اقامت کرده، سرمایه‌های خود را در اینجا [[مصرف]] کنیم، در این صورت درآمدی نداریم؛ پس ناچاریم سرمایه خود را در راه بازرگانی به کار بیندازیم و تابستان‌ها راه [[تجارت]] [[شام]] و زمستان‌ها هم مسیر تجاری [[حبشه]] را پیش بگیریم"<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۸. در کتب دیگری به اجمالی به ترس قریش به تجارت کردن از مسیر شام اشاره شده است. ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۰.</ref>.<ref>[[هادی اکبری\|اکبری، هادی]]، [[سریه زید بن حارثه به قرده (مقاله)\|سریه زید بن حارثه به قرده]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۴۵۰.</ref>

	== پیشنهاد [[اسود بن مطلب]] ==		== پیشنهاد [[اسود بن مطلب]] ==
	[[اسود بن مطلب]] که سخنان [[صفوان بن امیه]] را شنید، از او خواست تا از راه تجاری [[عراق]] به [[تجارت]] خود ادامه دهد؛ اما [[صفوان بن امیه]] در پاسخش گفت که به راه تجاری [[عراق]] [[آگاه]] نیست. [[اسود بن مطلب]] گفت: "من تو را با [[بهترین]] [[راهنما]] آشنا می‌کنم؛ [[راهنمایی]] که چشمش را می‌بندد و به خواست [[خدا]] راه می‌پیماید".		[[اسود بن مطلب]] که سخنان صفوان بن امیه را شنید، از او خواست تا از راه تجاری [[عراق]] به [[تجارت]] خود ادامه دهد؛ اما صفوان بن امیه در پاسخش گفت که به راه تجاری [[عراق]] [[آگاه]] نیست. [[اسود بن مطلب]] گفت: "من تو را با [[بهترین]] [[راهنما]] آشنا می‌کنم؛ [[راهنمایی]] که چشمش را می‌بندد و به خواست [[خدا]] راه می‌پیماید".

	[[صفوان بن امیه]] پرسید: "او کیست؟". [[اسود بن مطلب]] گفت: "[[فرات بن حیان عجلی]]"<ref>منابعی که ذکر خواهد شد اشاره دارند که راهنمای قریش در این سفر «فرات بن حیان العجلی» بوده است؛ محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۸؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۲۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۹۲.</ref> که راه‌های آن مناطق را پیموده و بر آنها [[تسلط]] و [[آگاهی]] دارد". صفوان نیز از [[اسود بن مطلب]] خواست تا آن [[راهنما]] را نزد او بیاورد. هنگامی که [[فرات بن حیان عجلی]] نزد [[صفوان بن امیه]] آمد، [[صفوان ~~بن امیه\|صفوان]]~~ گفت: "می‌خواهم برای [[تجارت]] به [[شام]] بروم؛ اما [[محمد]]، راه [[تجارت]] ما به [[شام]] را بسته است و ما نیز ناچاریم برای به [[شام]] از منطقه تو عبور کنیم. اکنون [[تصمیم]] دارم از راه [[عراق]] به [[تجارت]] خود ادامه دهم".		صفوان بن امیه پرسید: "او کیست؟". [[اسود بن مطلب]] گفت: "[[فرات بن حیان عجلی]]"<ref>منابعی که ذکر خواهد شد اشاره دارند که راهنمای قریش در این سفر «فرات بن حیان العجلی» بوده است؛ محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۸؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۲۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۹۲.</ref> که راه‌های آن مناطق را پیموده و بر آنها [[تسلط]] و [[آگاهی]] دارد". صفوان نیز از [[اسود بن مطلب]] خواست تا آن [[راهنما]] را نزد او بیاورد. هنگامی که [[فرات بن حیان عجلی]] نزد صفوان بن امیه آمد، صفوان گفت: "می‌خواهم برای [[تجارت]] به [[شام]] بروم؛ اما [[محمد]]، راه [[تجارت]] ما به [[شام]] را بسته است و ما نیز ناچاریم برای به [[شام]] از منطقه تو عبور کنیم. اکنون [[تصمیم]] دارم از راه [[عراق]] به [[تجارت]] خود ادامه دهم".

	[[فرات بن حیان عجلی]] گفت: "من تو را از راه [[عراق]] به [[شام]] می‌برم. بدان که هیچ یک از [[یاران]] [[محمد]] {{صل}} تا کنون از آن مسیر عبور نکرده‌اند؛ چون سرزمینی خشک و بی‌آب است". ~~[[صفوان بن امیه\|~~صفوان]] خواسته خود را همین مطلب بیان کرد و گفت: "چون اکنون زمستان است، [[نیاز]] زیادی به [[آب]] ندارند"<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۷-۱۹۸.</ref><ref>[[هادی اکبری\|اکبری، هادی]]، [[سریه زید بن حارثه به قرده (مقاله)\|سریه زید بن حارثه به قرده]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ~~ج۱،~~ ص۴۵۱.</ref>.		[[فرات بن حیان عجلی]] گفت: "من تو را از راه [[عراق]] به [[شام]] می‌برم. بدان که هیچ یک از [[یاران]] [[محمد]] {{صل}} تا کنون از آن مسیر عبور نکرده‌اند؛ چون سرزمینی خشک و بی‌آب است". صفوان خواسته خود را همین مطلب بیان کرد و گفت: "چون اکنون زمستان است، [[نیاز]] زیادی به [[آب]] ندارند"<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۷-۱۹۸.</ref>.<ref>[[هادی اکبری\|اکبری، هادی]]، [[سریه زید بن حارثه به قرده (مقاله)\|سریه زید بن حارثه به قرده]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۴۵۱.</ref>

	== حرکت کاروان [[قریش]] ==		== حرکت کاروان [[قریش]] ==
	[[صفوان بن امیه]] آماده حرکت شد. "ابوزمعه" نیز همراه او سیصد مثقال طلا و مقدار زیادی شمش نقره فرستاد و مردانی از [[قریش]] را با وی همراه کرد که تمامی آنان کالای تجاری داشتند. [[عبدالله بن أبی‌ربیعه]] و [[حویطب بن عبدالعزی]] با گروهی از مردان [[قریش]] هم با او حرکت کردند. [[صفوان بن امیه]] با [[اموال]] زیادی که شامل شمش‌ها و ظرف‌های نقره بود و معادل سی‌هزار درهم می‌شد، به راه افتاد و به سوی منطقه ذات عرق <ref>(مکان [[میقات]] [[مردم]] [[عراق]] و حدِّ فاصل نجد و تهامه)؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۱۰۷.</ref> حرکت کرد. [[ابوسفیان بن حرب]] نیز با [[اموال]] زیادی به آنان پیوست<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۲۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۹۲.</ref><ref>[[هادی اکبری\|اکبری، هادی]]، [[سریه زید بن حارثه به قرده (مقاله)\|سریه زید بن حارثه به قرده]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ~~ج۱،~~ ص۴۵۱-۴۵۲.</ref>.		صفوان بن امیه آماده حرکت شد. "ابوزمعه" نیز همراه او سیصد مثقال طلا و مقدار زیادی شمش نقره فرستاد و مردانی از [[قریش]] را با وی همراه کرد که تمامی آنان کالای تجاری داشتند. [[عبدالله بن أبی‌ربیعه]] و [[حویطب بن عبدالعزی]] با گروهی از مردان [[قریش]] هم با او حرکت کردند. صفوان بن امیه با [[اموال]] زیادی که شامل شمش‌ها و ظرف‌های نقره بود و معادل سی‌هزار درهم می‌شد، به راه افتاد و به سوی منطقه ذات عرق <ref>(مکان [[میقات]] [[مردم]] [[عراق]] و حدِّ فاصل نجد و تهامه)؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۱۰۷.</ref> حرکت کرد. [[ابوسفیان بن حرب]] نیز با [[اموال]] زیادی به آنان پیوست<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۲۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۹۲.</ref>.<ref>[[هادی اکبری\|اکبری، هادی]]، [[سریه زید بن حارثه به قرده (مقاله)\|سریه زید بن حارثه به قرده]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۴۵۱-۴۵۲.</ref>

	== اعزام [[سپاه]] ==		== اعزام [[سپاه]] ==
	در این میان، [[نعیم بن مسعود اشجعی]] که تا آن زمان [[مشرک]] بود، به [[مدینه]] آمد و به [[خانه]] [[کنانه بن ابی‌الحقیق]] ([[قبیله]] [[بنی‌نضیر]])، رفت و با وی مشغول [[آشامیدن]] شراب شدند. [[سلیط بن نعمان بن اسلم]] که [[مسلمان]] بود، هم نزد [[بنی‌نضیر]] می‌آمد و از شراب آنان می‌خورد (در آن زمان، شراب [[تحریم]] نشده بود). در این اثناء، [[نعیم بن مسعود]]، موضوع [[خروج]] [[صفوان بن امیه]] را همراه کاروان و [[اموال]] آنان گفت. [[سلیط بن نعمان]] که این سخن را شنید، خود را به [[پیامبر]] {{صل}} رساند و خبر [[خروج]] [[کاروان تجاری قریش]] را گزارش داد<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۸؛ ابوبکر بیهقی، دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۳، ص۱۷۱.</ref>. [[پیغمبر]] {{صل}} نیز پس از شنیدن این خبر، [[زید بن حارثه]] را همراه صد سوار به سوی کاروان اعزام فرمود. علت وقوع این سریه، مقابله با مصادره [[اموال]] [[مسلمانان]] در [[مکه]] و در تنگنا قرار دادن [[مشرکان]] [[مکه]] از راه [[اقتصادی]] بود که تا آن زمان، تمامی تلاش خود را در راه نابودی [[آیین اسلام]] به کار گرفته بودند<ref>[[هادی اکبری\|اکبری، هادی]]، [[سریه زید بن حارثه به قرده (مقاله)\|سریه زید بن حارثه به قرده]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ~~ج۱،~~ ص۴۵۲.</ref>.		در این میان، [[نعیم بن مسعود اشجعی]] که تا آن زمان [[مشرک]] بود، به [[مدینه]] آمد و به [[خانه]] [[کنانه بن ابی‌الحقیق]] ([[قبیله]] [[بنی‌نضیر]])، رفت و با وی مشغول [[آشامیدن]] شراب شدند. [[سلیط بن نعمان بن اسلم]] که [[مسلمان]] بود، هم نزد [[بنی‌نضیر]] می‌آمد و از شراب آنان می‌خورد (در آن زمان، شراب [[تحریم]] نشده بود). در این اثناء، [[نعیم بن مسعود]]، موضوع [[خروج]] صفوان بن امیه را همراه کاروان و [[اموال]] آنان گفت. [[سلیط بن نعمان]] که این سخن را شنید، خود را به [[پیامبر]] {{صل}} رساند و خبر [[خروج]] کاروان تجاری قریش را گزارش داد<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۸؛ ابوبکر بیهقی، دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۳، ص۱۷۱.</ref>. [[پیغمبر]] {{صل}} نیز پس از شنیدن این خبر، [[زید بن حارثه]] را همراه صد سوار به سوی کاروان اعزام فرمود. علت وقوع این سریه، مقابله با مصادره [[اموال]] [[مسلمانان]] در [[مکه]] و در تنگنا قرار دادن [[مشرکان]] [[مکه]] از راه [[اقتصادی]] بود که تا آن زمان، تمامی تلاش خود را در راه نابودی [[آیین اسلام]] به کار گرفته بودند<ref>[[هادی اکبری\|اکبری، هادی]]، [[سریه زید بن حارثه به قرده (مقاله)\|سریه زید بن حارثه به قرده]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۴۵۲.</ref>.

	== [[تصرف]] کاروان ==		== تصرف کاروان ==
	[[مسلمانان]] حرکت کردند و کاروان [[مشرکان]] [[مکه]] را در "قردة" <ref>(مکانی در سرزمین نجد)؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۳۲۲.</ref> گرفتند. بزرگان [[قریش]] همگی رو به فرار نهادند و فقط یک یا دو تن از آنان [[اسیر]] شدند<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۸؛ ابوبکر بیهقی، دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۳، ص۱۷۱.</ref>.		[[مسلمانان]] حرکت کردند و کاروان [[مشرکان]] [[مکه]] را در "قردة" <ref>(مکانی در سرزمین نجد)؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۳۲۲.</ref> گرفتند. بزرگان [[قریش]] همگی رو به فرار نهادند و فقط یک یا دو تن از آنان [[اسیر]] شدند<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۸؛ ابوبکر بیهقی، دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۳، ص۱۷۱.</ref>.

	[[زید بن حارثه]] و یارانش کاروان را به حضور [[پیامبر]] {{صل}} آوردند. [[رسول خدا]] {{صل}}[[خمس]] [[اموال]] -که معادل بیست هزار درهم بود- را برداشت و بقیه را بین افراد [[سپاه]] تقسیم کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۲۷؛ محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۸؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۹۳.</ref>. [[فرات بن حیان]] نیز که به [[اسارت]] درآمده بود، [[اسلام]] آورد و [[آزاد]] شد<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۸؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۳۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۹۳؛ ابوبکر بیهقی، دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۳، ص۱۷۱.</ref>.<ref>[[هادی اکبری\|اکبری، هادی]]، [[سریه زید بن حارثه به قرده (مقاله)\|سریه زید بن حارثه به قرده]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ~~ج۱،~~ ص۴۵۲-۴۵۳.</ref>		[[زید بن حارثه]] و یارانش کاروان را به حضور [[پیامبر]] {{صل}} آوردند. [[رسول خدا]] {{صل}}[[خمس]] [[اموال]] -که معادل بیست هزار درهم بود- را برداشت و بقیه را بین افراد [[سپاه]] تقسیم کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۲۷؛ محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۸؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۹۳.</ref>. [[فرات بن حیان]] نیز که به [[اسارت]] درآمده بود، [[اسلام]] آورد و [[آزاد]] شد<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۹۸؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۳۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۹۳؛ ابوبکر بیهقی، دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۳، ص۱۷۱.</ref>.<ref>[[هادی اکبری\|اکبری، هادی]]، [[سریه زید بن حارثه به قرده (مقاله)\|سریه زید بن حارثه به قرده]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۴۵۲-۴۵۳.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

ام معبد خزاعیه در تاریخ اسلامی

2026-09-13T06:13:52Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۳
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	پیامبر{{صل}} در مسیر راه به [[خیمه ام‌معبد]] رسید. همراهان از آن [[زن]] خوراکی خواستند. آن زن گفت: هم‌اکنون چیزی در اینجا ندارم. رسول خدا{{صل}} در کنار [[خیمه]] گوسفندی را دید که به سبب ناتوانی‌اش از [[گله]] بازمانده بود. فرمود: آیا [[اجازه]] می‌‌دهی که این گوسفند را بدوشم؟		پیامبر{{صل}} در مسیر راه به خیمه ام‌معبد رسید. همراهان از آن [[زن]] خوراکی خواستند. آن زن گفت: هم‌اکنون چیزی در اینجا ندارم. رسول خدا{{صل}} در کنار [[خیمه]] گوسفندی را دید که به سبب ناتوانی‌اش از گله بازمانده بود. فرمود: آیا [[اجازه]] می‌‌دهی که این گوسفند را بدوشم؟
	گفت: آری، ولی در پستان شیری ندارد.		گفت: آری، ولی در پستان شیری ندارد.
	پیامبر دستش را بر پشت گوسفند کشید و بلافاصله چاق گردید، و دوباره دست بر پشت او مالید، پستان‌هایش پر از شیر شد، آن‌گاه فرمود: ای [[ام‌معبد]]! ظرفی که شیر در آن می‌دوشی بیاور. بعد همه از آن شیر نوشیدند تا [[سیر]] شدند. وقتی ام‌معبد آن [[معجزه]] را مشاهده کرد گفت: ای [[نیکو]] صورت! [[فرزندی]] هفت ساله دارم که همانند قطعه گوشتی است و توان [[حرف زدن]] و ایستادن ندارد؛ پس او را به نزد [[پیامبر]] آورد؛ پیامبر خرمایی را برگرفت، آن را در دهان جوید و در دهان او گذاشت و بی‌درنگ آن طفل به پاخاست و راه رفت و سخن گفت. پیامبر هسته آن خرما را در [[زمین]] کاشت و در همان حال سبز گردید و خرمای تازه بیرون آورد. آن [[درخت]] در زمستان و تابستان چنین بود. آن‌گاه به اطراف توجه نمود و همه جا سرسبز و چراگاه گردید، سپس پیامبر از آنجا کوچ کرد.		پیامبر دستش را بر پشت گوسفند کشید و بلافاصله چاق گردید، و دوباره دست بر پشت او مالید، پستان‌هایش پر از شیر شد، آن‌گاه فرمود: ای [[ام‌معبد]]! ظرفی که شیر در آن می‌دوشی بیاور. بعد همه از آن شیر نوشیدند تا [[سیر]] شدند. وقتی ام‌معبد آن [[معجزه]] را مشاهده کرد گفت: ای [[نیکو]] صورت! [[فرزندی]] هفت ساله دارم که همانند قطعه گوشتی است و توان [[حرف زدن]] و ایستادن ندارد؛ پس او را به نزد [[پیامبر]] آورد؛ پیامبر خرمایی را برگرفت، آن را در دهان جوید و در دهان او گذاشت و بی‌درنگ آن طفل به پاخاست و راه رفت و سخن گفت. پیامبر هسته آن خرما را در [[زمین]] کاشت و در همان حال سبز گردید و خرمای تازه بیرون آورد. آن درخت در زمستان و تابستان چنین بود. آن‌گاه به اطراف توجه نمود و همه جا سرسبز و چراگاه گردید، سپس پیامبر از آنجا کوچ کرد.

	هنگامی که پیامبر از [[دنیا]] رفت آن درخت همچنان سبز بود، ولی خرما نمی‌داد؛ و وقتی علی{{ع}} [[شهید]] شد، سبزی آن نیز دگرگون گشت؛ و آن‌گاه که حسین{{ع}} به [[شهادت]] رسید، از آن [[خون]] جاری شد و خشکید.		هنگامی که پیامبر از [[دنیا]] رفت آن درخت همچنان سبز بود، ولی خرما نمی‌داد؛ و وقتی علی{{ع}} [[شهید]] شد، سبزی آن نیز دگرگون گشت؛ و آن‌گاه که حسین{{ع}} به [[شهادت]] رسید، از آن [[خون]] جاری شد و خشکید.
	[[ابو معبد]] هنگام بازگشت از صحرا آن حالت را دید و از علت آن [[پرسش]] کرد. ام‌معبد گفت: مردی از [[قریش]] با چنین ویژگی‌ها و اوصاف<ref>در شمایل و اوصاف پیامبر خواهد آمد که از کسانی که هیئت و اوصاف پیامبر را بیان کرده‌اند، ام‌معبد خزاعیه است.</ref> به این جا آمد که این [[معجزات]] را از او مشاهده کردم.		[[ابو معبد]] هنگام بازگشت از صحرا آن حالت را دید و از علت آن [[پرسش]] کرد. ام‌معبد گفت: مردی از [[قریش]] با چنین ویژگی‌ها و اوصاف<ref>در شمایل و اوصاف پیامبر خواهد آمد که از کسانی که هیئت و اوصاف پیامبر را بیان کرده‌اند، ام‌معبد خزاعیه است.</ref> به این جا آمد که این [[معجزات]] را از او مشاهده کردم.
	شوهرش [[ابومعبد]] به او گفت: این مرد همان صاحب [[اهل]] [[مدینه]] است که انتظارش را می‌کشند. به [[خدا]] [[سوگند]]، تردیدی ندارم که او در گفته‌اش که [[رسول خدا]] است [[راستگو]] می‌‌باشد و او جز از طرف خدا نیست؛ سپس تصمیم گرفت نزد رسول خدا برود. بعد او و اهلش به پیامبر [[ایمان]] آوردند<ref>بحارالأنوار، ج۱۹، ص۷۶.</ref>.		شوهرش [[ابومعبد]] به او گفت: این مرد همان صاحب [[اهل]] [[مدینه]] است که انتظارش را می‌کشند. به [[خدا]] [[سوگند]]، تردیدی ندارم که او در گفته‌اش که [[رسول خدا]] است [[راستگو]] می‌‌باشد و او جز از طرف خدا نیست؛ سپس تصمیم گرفت نزد رسول خدا برود. بعد او و اهلش به پیامبر [[ایمان]] آوردند<ref>بحارالأنوار، ج۱۹، ص۷۶.</ref>.
	[[زمخشری]] در ربیع‌الابرار از ام‌معبد نقل کرده است که: رسول خدا در [[خیمه]] ما از [[خواب]] برخاست و آب‌طلبید؛ آن‌گاه دستان مبارکش را شست‌و‌شو داد، آب را مضمضه کرد و در کنار خیمه ریخت و در آن نقطه درختی با شاخه‌های فراوان سبز گردید و میوه داد. آن [[درخت]] بوی عنبر می‌داد و طعمی شیرین داشت. هر کس از میوه آن می‌خورد، در حالی که گرسنه بود [[سیر]] می‌شد، اگر [[تشنه]] بود [[سیراب]] می‌گشت، هر [[بیماری]] از آن می‌خورد [[صحت]] می‌یافت و آن را ~~«[[مبارکه]]»»~~ نام نهادیم. روزی از روزها میوه‌های آن ریخت و برگ‌های آن زرد گردید، ما [[هراسان]] شدیم و مدتی نگذشت که خبر [[وفات رسول خدا]] به ما رسید<ref>سیره حلبیه، ج۲، ص۵۴.</ref>.		[[زمخشری]] در ربیع‌الابرار از ام‌معبد نقل کرده است که: رسول خدا در [[خیمه]] ما از [[خواب]] برخاست و آب‌طلبید؛ آن‌گاه دستان مبارکش را شست‌و‌شو داد، آب را مضمضه کرد و در کنار خیمه ریخت و در آن نقطه درختی با شاخه‌های فراوان سبز گردید و میوه داد. آن درخت بوی عنبر می‌داد و طعمی شیرین داشت. هر کس از میوه آن می‌خورد، در حالی که گرسنه بود [[سیر]] می‌شد، اگر [[تشنه]] بود سیراب می‌گشت، هر [[بیماری]] از آن می‌خورد صحت می‌یافت و آن را «مبارکه»» نام نهادیم. روزی از روزها میوه‌های آن ریخت و برگ‌های آن زرد گردید، ما هراسان شدیم و مدتی نگذشت که خبر [[وفات رسول خدا]] به ما رسید<ref>سیره حلبیه، ج۲، ص۵۴.</ref>.

	[[قریش]] نمی‌دانستند که [[پیامبر]] به کدام طرف رفته است تا اینکه از طرف پایین [[مکه]] از شخصی که گویا از [[پریان]] بود و دیده نمی‌شد، این اشعار را شنیدند:		[[قریش]] نمی‌دانستند که [[پیامبر]] به کدام طرف رفته است تا اینکه از طرف پایین [[مکه]] از شخصی که گویا از پریان بود و دیده نمی‌شد، این اشعار را شنیدند:
	{{عربی\|جَزَى اللّٰهُ رَبُّ النَّاسِ خَيْرَ جَزَائِهِ *** رَفِيقَيْنِ حَلَّا خَيْمَتَيْ أَمِّ مَعْبَدِ		{{عربی\|جَزَى اللّٰهُ رَبُّ النَّاسِ خَيْرَ جَزَائِهِ *** رَفِيقَيْنِ حَلَّا خَيْمَتَيْ أَمِّ مَعْبَدِ
	هُمَا نَزَلَا بِالْبِرِّ و ارْتَحَلَا بِهِ *** فَقَدْ فَازَ مَنْ أَمْسَى رَفِيقَ مُحَمَّدِ}}<ref>طبقات ابن سعد، ج۱، ص۲۲۹. خدا جزا دهد بهترین پاداش را؛ به آن دو رفیق که بر خیمه ام‌معبد وارد شدند؛ آنان بر بیابان نازل و سپس حرکت کردند؛ پس رستگار شد کسی رفیق محمد است.</ref>		هُمَا نَزَلَا بِالْبِرِّ و ارْتَحَلَا بِهِ *** فَقَدْ فَازَ مَنْ أَمْسَى رَفِيقَ مُحَمَّدِ}}<ref>طبقات ابن سعد، ج۱، ص۲۲۹. خدا جزا دهد بهترین پاداش را؛ به آن دو رفیق که بر خیمه ام‌معبد وارد شدند؛ آنان بر بیابان نازل و سپس حرکت کردند؛ پس رستگار شد کسی رفیق محمد است.</ref>

ام معبد خزاعیه

2026-09-13T05:49:58Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۹
خط ۲:		خط ۲:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	نام او [[عاتکه]]، دختر [[خالد بن منقذ بن ربیعه]] است و گفته شده دختر [[خالد بن خلیف]] است<ref>.الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۴، ص۱۸۷۶؛ اسد الغابة، ابن اثیر، ج۶، ص۱۸۲ و امتاع الأسماع، مقریزی، ج۵، ص۲۰۴.</ref>. او اولین زنی است که [[رسول اکرم]] {{صل}} در [[راه]] [[مهاجرت به مدینه]] او را دید و در [[خیمه]] او فرود آمد و این مکان تا به امروز هم به [[خیمه]] [[ام معبد]] معروف است و [[ام معبد]] کراماتی را از آن [[حضرت~~]] [[~~مشاهده]] کرد<ref>الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۴، ص۱۸۷۶ و اسد الغابة، ابن اثیر، ج۶، ص۱۸۲.</ref>.		نام او [[عاتکه]]، دختر [[خالد بن منقذ بن ربیعه]] است و گفته شده دختر [[خالد بن خلیف]] است<ref>.الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۴، ص۱۸۷۶؛ اسد الغابة، ابن اثیر، ج۶، ص۱۸۲ و امتاع الأسماع، مقریزی، ج۵، ص۲۰۴.</ref>. او اولین زنی است که [[رسول اکرم]] {{صل}} در راه [[مهاجرت به مدینه]] او را دید و در [[خیمه]] او فرود آمد و این مکان تا به امروز هم به [[خیمه]] [[ام معبد]] معروف است و [[ام معبد]] کراماتی را از آن حضرت مشاهده کرد<ref>الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۴، ص۱۸۷۶ و اسد الغابة، ابن اثیر، ج۶، ص۱۸۲.</ref>.

	[[ام معبد]] با همسرش در قدید (محلی بین [[مکه]] و [[مدینه]]) [[منزل]] داشتند. هنگامی که [[رسول خدا]] {{صل}} به همراه [[ابوبکر]] و [[راهنمایی]] [[عبدالله بن اریقط]] به [[خیمه]] [[ام معبد]] رسید، وی در جلو [[خیمه]] نشسته بود و چون [[خشکسالی]] بود غذایی برای [[پذیرایی]] نداشتند. [[پیامبر]] {{صل}} و همراهان خواستند از او گوشت یا خرما بخرند، [[ام معبد]] گفت: "به [[خدا]] قسم اگر چیزی داشتم از شما [[پذیرایی]] می‌کردم".		[[ام معبد]] با همسرش در قدید (محلی بین [[مکه]] و [[مدینه]]) [[منزل]] داشتند. هنگامی که [[رسول خدا]] {{صل}} به همراه [[ابوبکر]] و [[راهنمایی]] [[عبدالله بن اریقط]] به [[خیمه]] [[ام معبد]] رسید، وی در جلو [[خیمه]] نشسته بود و چون خشکسالی بود غذایی برای [[پذیرایی]] نداشتند. [[پیامبر]] {{صل}} و همراهان خواستند از او گوشت یا خرما بخرند، [[ام معبد]] گفت: "به [[خدا]] قسم اگر چیزی داشتم از شما [[پذیرایی]] می‌کردم".

	[[پیامبر]] {{صل}} گوسفندی را در کنار [[خیمه]] دید، به [[ام‌معبد]] فرمود: "ام [[معبد]]! این گوسفند چیست؟"		[[پیامبر]] {{صل}} گوسفندی را در کنار [[خیمه]] دید، به [[ام‌معبد]] فرمود: "ام [[معبد]]! این گوسفند چیست؟"
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	[[پیامبر]] {{صل}} دستی به پستان گوسفند کشید و [[نام خدا]] را به زبان آورد و [[دعا]] کرد، در این هنگام، پستان گوسفند به حدی بزرگ شد که پاهای گوسفند باز ماند و او مشغول چریدن شد. [[پیامبر]] {{صل}}{{صل}} فرمود تا ظرف بزرگی آوردند و در آن شیر دوشید تا جایی که کف روی شیر از ظرف بالا آمد، سپس آن را به [[ام معبد]] داد و او آشامید تا [[سیر]] شد، پس از او به همراهانش خورانید تا همه کاملاً [[سیر]] شدند و پس از همه [[پیامبر]] {{صل}} خود آشامید. [[پیامبر]] {{صل}} دوباره شیر دوشیدند تا ظرف پر شد و آن را نزد [[ام معبد]] گذاشتند و [[پول]] شیر خورده شده را هم به او دادند<ref>الثاقب فی المناقب، ابن حمزه طوسی، ص۷۵-۸۶ و الصحیح من سیرة النبی الاعظم {{صل}}، سید جعفر مرتضی، ج۴، ص۸۶.</ref>.		[[پیامبر]] {{صل}} دستی به پستان گوسفند کشید و [[نام خدا]] را به زبان آورد و [[دعا]] کرد، در این هنگام، پستان گوسفند به حدی بزرگ شد که پاهای گوسفند باز ماند و او مشغول چریدن شد. [[پیامبر]] {{صل}}{{صل}} فرمود تا ظرف بزرگی آوردند و در آن شیر دوشید تا جایی که کف روی شیر از ظرف بالا آمد، سپس آن را به [[ام معبد]] داد و او آشامید تا [[سیر]] شد، پس از او به همراهانش خورانید تا همه کاملاً [[سیر]] شدند و پس از همه [[پیامبر]] {{صل}} خود آشامید. [[پیامبر]] {{صل}} دوباره شیر دوشیدند تا ظرف پر شد و آن را نزد [[ام معبد]] گذاشتند و [[پول]] شیر خورده شده را هم به او دادند<ref>الثاقب فی المناقب، ابن حمزه طوسی، ص۷۵-۸۶ و الصحیح من سیرة النبی الاعظم {{صل}}، سید جعفر مرتضی، ج۴، ص۸۶.</ref>.

	پس از حرکت ایشان، طولی نکشید که [[همسر]] [[ام معبد]] در حالی که گوسفندانی بسیار لاغر را که از [[ضعف]]، توان [[راه رفتن]] نداشتند، به طرف [[خیمه]] می‌راند، به [[خیمه]] آمد. چون شیر را دید، با تعجب از [[ام معبد]] پرسید: "این شیر از کجا آمده با آنکه گوسفندانمان شیرده نیستند؟		پس از حرکت ایشان، طولی نکشید که [[همسر]] [[ام معبد]] در حالی که گوسفندانی بسیار لاغر را که از [[ضعف]]، توان راه رفتن نداشتند، به طرف [[خیمه]] می‌راند، به [[خیمه]] آمد. چون شیر را دید، با تعجب از [[ام معبد]] پرسید: "این شیر از کجا آمده با آنکه گوسفندانمان شیرده نیستند؟

	[[ام معبد]] ماجرا را برای همسرش [[نقل]] کرد. همسرش گفت: "ام [[معبد]]، از مشخصات او برایم بگو. آیا او همان [[پیامبری]] است که در [[مکه]] [[ظهور]] کرده است؟" [[زن]] با این کلمات بسیار [[فصیح]] و [[بلیغ]] [[حضرت]] را ستود و توصیف نمود: "مردی بود [[خوش ~~سیما]]،~~ [[نورانی]]، خوش [[اخلاق]]، نه بسیار فربه و نه لاغر اندام، خوش هیکل، فراخ و مشکین چشم، دارای مژگان بلند، درشت آواز، گردن کشیده، با [[محاسن]] انبوه و دارای ابروهای کشیده و پیوسته. اگر [[سکوت]] می‌کرد با [[عظمت]] و [[وقار]] بود و اگر سخن می‌گفت همه را تحت تأثیر قرار می‌داد؛ از دور از همه کامل‌تر و نورانی‌تر و از نزدیک [[بهترین]] و بلندترین افراد به نظر می‌آمد. گفتارش شیرین و جداکننده [[حق]] از [[باطل]] بود و نه کم گفتار و نه [[بیهوده]] گو؛ کلماتش مانند دانه‌های مرواریدی بود که رشته‌اش گسیخته و سرازیر می‌شود. نه بسیار بلند بالا بود و نه به حدی کوتاه که در چشم، حقیر به نظر آید، بلکه [[حد وسط]] میان این دو زیباترین و خوش منظرترین آن سه نفر و بلندمرتبه ترین آنان او بود. [[رفقا]] و همراهانش اطرافش حلقه می‌زدند، هرگاه سخن می‌گفت به گفتارش گوش می‌دادند، و اگر فرمانی می‌داد برای اجرای فرمانش پیشی می‌گرفتند. همراهان او اطرافش می‌چرخیدند و نه رو ترش می‌کردند و نه از او ایراد می‌گرفتند"<ref>{{عربی\|قالت رَأَيْتُ رَجُلًا ظَاهِرَ الوَضَاءَةِ، أَبْلَجَ الوَجْهِ، حَسَنَ الخَلْقِ، لَمْ تَعِبْهُ ثُجْلَةٌ، وَلَمْ تُزْرِيهِ صُعْلَةٌ، وَسِيمٌ قَسِيمٌ، فِي عَيْنَيْهِ دَعَجٌ، وَفِي أَشْفَارِهِ وَطَفٌ، وَفِي صَوْتِهِ صَهَلٌ، وَفِي عُنُقِهِ سَطَعٌ، وَفِي لحْيَتِهِ كَثَاثَةٌ، أَزَجُّ، أَقْرَنُ، إِنْ صَمَتَ فَعَلَيْهِ الوَقَارُ، وَإِنْ تَكَلَّمَ سَمَاهُ وَعَلَاهُ البَهَاءُ، أَجْمَلُ النَّاسِ، وَأَبْهَاهُ مِنْ بَعِيدٍ، وَأَحْسَنُهُ وَأَجْمَلُهُ مِنْ قَرِيبٍ، حُلْوُ المَنْطِقِ، فَصْلًا لَا نَزْرَ وَلَا هَذَرَ، كَأَنَّ مَنْطِقَهُ خَرَزَاتُ نَظْمٍ يَتَحَدَّرْنَ، رَبْعَةٌ لَا تَشْنَؤُهُ مِنْ طُولٍ، وَلَا تَقْتَحِمُهُ عَيْنٌ مِنْ قِصَرٍ، غُصْنٌ بَيْنَ غُصْنَيْنِ، فَهُوَ أَنْضَرُ الثَّلَاثَةِ مَنْظَرًا، وَأَحْسَنُهُمْ قَدْرًا، لَهُ رُفَقَاءُ يَحُفُّونَ بِهِ، إِنْ قَالَ سَمِعُوا لِقَوْلهِ، وَإِنْ أَمَرَ تَبَادَرُوا إِلَى أَمْرِهِ، مَحْفُودٌ مَحْشُودٌ، لَا عَابِسَ، وَلَا مُفَنِّدَ}}؛ الاستیعاب، ابن عبدالبر، ج۴، ص۱۹۶۰؛ دلائل النبوة، بیهقی، ج۱، ص۲۷۸؛ البدایة و النهایه، ابن کثیر، ج۳، ص۱۹۲؛ أمتاع الأسماع، مقریزی، ج۵، ص۲۱۲؛ بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۴۲، ص۱۹.</ref>.		[[ام معبد]] ماجرا را برای همسرش [[نقل]] کرد. همسرش گفت: "ام [[معبد]]، از مشخصات او برایم بگو. آیا او همان [[پیامبری]] است که در [[مکه]] [[ظهور]] کرده است؟" [[زن]] با این کلمات بسیار [[فصیح]] و [[بلیغ]] حضرت را ستود و توصیف نمود: "مردی بود خوش سیما، [[نورانی]]، خوش [[اخلاق]]، نه بسیار فربه و نه لاغر اندام، خوش هیکل، فراخ و مشکین چشم، دارای مژگان بلند، درشت آواز، گردن کشیده، با محاسن انبوه و دارای ابروهای کشیده و پیوسته. اگر [[سکوت]] می‌کرد با عظمت و [[وقار]] بود و اگر سخن می‌گفت همه را تحت تأثیر قرار می‌داد؛ از دور از همه کامل‌تر و نورانی‌تر و از نزدیک [[بهترین]] و بلندترین افراد به نظر می‌آمد. گفتارش شیرین و جداکننده [[حق]] از [[باطل]] بود و نه کم گفتار و نه [[بیهوده]] گو؛ کلماتش مانند دانه‌های مرواریدی بود که رشته‌اش گسیخته و سرازیر می‌شود. نه بسیار بلند بالا بود و نه به حدی کوتاه که در چشم، حقیر به نظر آید، بلکه [[حد وسط]] میان این دو زیباترین و خوش منظرترین آن سه نفر و بلندمرتبه ترین آنان او بود. [[رفقا]] و همراهانش اطرافش حلقه می‌زدند، هرگاه سخن می‌گفت به گفتارش گوش می‌دادند، و اگر فرمانی می‌داد برای اجرای فرمانش پیشی می‌گرفتند. همراهان او اطرافش می‌چرخیدند و نه رو ترش می‌کردند و نه از او ایراد می‌گرفتند"<ref>{{عربی\|قالت رَأَيْتُ رَجُلًا ظَاهِرَ الوَضَاءَةِ، أَبْلَجَ الوَجْهِ، حَسَنَ الخَلْقِ، لَمْ تَعِبْهُ ثُجْلَةٌ، وَلَمْ تُزْرِيهِ صُعْلَةٌ، وَسِيمٌ قَسِيمٌ، فِي عَيْنَيْهِ دَعَجٌ، وَفِي أَشْفَارِهِ وَطَفٌ، وَفِي صَوْتِهِ صَهَلٌ، وَفِي عُنُقِهِ سَطَعٌ، وَفِي لحْيَتِهِ كَثَاثَةٌ، أَزَجُّ، أَقْرَنُ، إِنْ صَمَتَ فَعَلَيْهِ الوَقَارُ، وَإِنْ تَكَلَّمَ سَمَاهُ وَعَلَاهُ البَهَاءُ، أَجْمَلُ النَّاسِ، وَأَبْهَاهُ مِنْ بَعِيدٍ، وَأَحْسَنُهُ وَأَجْمَلُهُ مِنْ قَرِيبٍ، حُلْوُ المَنْطِقِ، فَصْلًا لَا نَزْرَ وَلَا هَذَرَ، كَأَنَّ مَنْطِقَهُ خَرَزَاتُ نَظْمٍ يَتَحَدَّرْنَ، رَبْعَةٌ لَا تَشْنَؤُهُ مِنْ طُولٍ، وَلَا تَقْتَحِمُهُ عَيْنٌ مِنْ قِصَرٍ، غُصْنٌ بَيْنَ غُصْنَيْنِ، فَهُوَ أَنْضَرُ الثَّلَاثَةِ مَنْظَرًا، وَأَحْسَنُهُمْ قَدْرًا، لَهُ رُفَقَاءُ يَحُفُّونَ بِهِ، إِنْ قَالَ سَمِعُوا لِقَوْلهِ، وَإِنْ أَمَرَ تَبَادَرُوا إِلَى أَمْرِهِ، مَحْفُودٌ مَحْشُودٌ، لَا عَابِسَ، وَلَا مُفَنِّدَ}}؛ الاستیعاب، ابن عبدالبر، ج۴، ص۱۹۶۰؛ دلائل النبوة، بیهقی، ج۱، ص۲۷۸؛ البدایة و النهایه، ابن کثیر، ج۳، ص۱۹۲؛ أمتاع الأسماع، مقریزی، ج۵، ص۲۱۲؛ بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۴۲، ص۱۹.</ref>.

	[[ام معبد]] می‌گوید: "آن گوسفندی که [[پیامبر]] {{صل}} به پستانش دست کشید تا سال رماده<ref>سالی که به خاطر قحطی و خشکسالی به سال ماده (خاکستر) مشهور شد.</ref> (سال هیجدهم [[هجرت]]) و روزگار [[خلافت]] [[عمر بن خطاب]] باقی ماند و در آن حال که بر روی [[زمین]] چیزی پیدا نمی‌شد ما آن گوسفند را بامداد و شامگاه می‌دوشیدیم <ref>الطبقات الکبری، ابن سعد، ج۸، ص۲۲۵؛ انساب الاشراف، بلاذری، ج۱، ص۲۶۲ و الاصابه، ابن حجر، ج۸، ص۴۷۷.</ref>.		[[ام معبد]] می‌گوید: "آن گوسفندی که [[پیامبر]] {{صل}} به پستانش دست کشید تا سال رماده<ref>سالی که به خاطر قحطی و خشکسالی به سال ماده (خاکستر) مشهور شد.</ref> (سال هیجدهم [[هجرت]]) و روزگار [[خلافت]] [[عمر بن خطاب]] باقی ماند و در آن حال که بر روی [[زمین]] چیزی پیدا نمی‌شد ما آن گوسفند را بامداد و شامگاه می‌دوشیدیم <ref>الطبقات الکبری، ابن سعد، ج۸، ص۲۲۵؛ انساب الاشراف، بلاذری، ج۱، ص۲۶۲ و الاصابه، ابن حجر، ج۸، ص۴۷۷.</ref>.

	در بعضی از [[روایات]] آمده است وقتی که [[ام معبد]] این [[معجزه]] را از [[حضرت]] دید به ایشان گفت: "فرزندی دارم هفت ساله که مانند قطعه گوشتی است، نه حرکت دارد و نه سخن می‌گوید". [[پیامبر]] {{صل}} دانه خرمایی را جویده و در دهن آن طفل گذاشت. او همین که خرما را خورد، برخاست و به [[راه]] افتاد و شروع به [[سخن گفتن]] نمود. پس هسته خرما را در [[زمین]] کاشت و در همان [[ساعت]] سبز شد و درخت خرما گردید و خرما داد. این درخت در زمستان و تابستان سبز و میوه‌دار بود تا وقتی که [[پیامبر]] {{صل}} از [[دنیا]] رفت؛ از آن زمان به بعد میوه نمی‌داد اما سبز بود. موقعی که [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[شهید]] شد آن درخت خشک شد و روزی که [[حسین بن علی]] {{ع}} [[شهید]] گردید [[خون]] تازه از درخت جاری شد<ref>الخرائج و الجرائح، قطب الدین راوندی، ج۱، ص۱۴۶-۱۴۷.</ref><ref>[[فرهاد نعمتی\|نعمتی، فرهاد]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳]]، ص ۴۵۰.</ref>.		در بعضی از [[روایات]] آمده است وقتی که [[ام معبد]] این [[معجزه]] را از حضرت دید به ایشان گفت: "فرزندی دارم هفت ساله که مانند قطعه گوشتی است، نه حرکت دارد و نه سخن می‌گوید". [[پیامبر]] {{صل}} دانه خرمایی را جویده و در دهن آن طفل گذاشت. او همین که خرما را خورد، برخاست و به راه افتاد و شروع به [[سخن گفتن]] نمود. پس هسته خرما را در [[زمین]] کاشت و در همان [[ساعت]] سبز شد و درخت خرما گردید و خرما داد. این درخت در زمستان و تابستان سبز و میوه‌دار بود تا وقتی که [[پیامبر]] {{صل}} از [[دنیا]] رفت؛ از آن زمان به بعد میوه نمی‌داد اما سبز بود. موقعی که [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[شهید]] شد آن درخت خشک شد و روزی که [[حسین بن علی]] {{ع}} [[شهید]] گردید [[خون]] تازه از درخت جاری شد<ref>الخرائج و الجرائح، قطب الدین راوندی، ج۱، ص۱۴۶-۱۴۷.</ref>.<ref>[[فرهاد نعمتی\|نعمتی، فرهاد]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳]]، ص ۴۵۰.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

غزوه ذی‌امر

2026-09-13T05:47:09Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۷
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	[[رسول خدا]]{{صل}} از «[[غزوه سویق]]» به [[مدینه]] بازگشت و بقیه [[ذیحجه]] و [[محرم]] را در مدینه ماند؛ سپس به سوی نجد برای [[رویارویی]] با [[قبیله غطفان]] [[حرکت]] کرد. در آنجا تمام [[ماه صفر]] یا نزدیک یک ماه ماند، و سپس در حالی که با [[دشمن]] برخورد نکرده بود، به مدینه بازگشت و اکثر ماه [[ربیع‌الاول]] را در مدینه توقف نمود؛ آن‌گاه به قصد [[قریش]] و [[بنی‌سلیم]] بیرون رفت<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۴۸۷.</ref>.		[[رسول خدا]]{{صل}} از «[[غزوه سویق]]» به [[مدینه]] بازگشت و بقیه [[ذیحجه]] و [[محرم]] را در مدینه ماند؛ سپس به سوی نجد برای رویارویی با [[قبیله غطفان]] حرکت کرد. در آنجا تمام [[ماه صفر]] یا نزدیک یک ماه ماند، و سپس در حالی که با [[دشمن]] برخورد نکرده بود، به مدینه بازگشت و اکثر ماه [[ربیع‌الاول]] را در مدینه توقف نمود؛ آن‌گاه به قصد [[قریش]] و [[بنی‌سلیم]] بیرون رفت<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۴۸۷.</ref>.
	در این [[غزوه]] که آن را «[[ذی‌امر]]» می‌نامند، رسول خدا با ۱۵۰ نفر از [[اصحاب]] برای مقابله با [[بنی‌ثعلبه]] رفته بودند، آنان وقتی از آمدن [[پیامبر]] اطلاع یافتند به [[کوه‌ها]] [[فرار]] کردند، در آنجا [[باران]] آمد و لباس‌های آن حضرت نمناک شد. رسول خدا [[لباس]] خود را روی درختی انداخته و در [[سایه]] آن [[استراحت]] می‌کرد که مردی به نام [[دعثور بن حارث]] که مردی [[شجاع]] و [[دلاور]] بود، وقتی آن [[بزرگوار]] را تنها دید [[فرصت]] را مغتنم شمرده و با [[شمشیر]] به سوی آن حضرت دوید و گفت: کیست که تو را از من [[حمایت]] کند؟ حضرت فرمود: [[ایزد]] سبحانه و تعالی. در آن حال [[جبرئیل]] چنان بر سینه دعثور زد که شمشیر از دستش افتاد و پیامبر برخاسته و شمشیر را برداشت و گفت: کیست که تو را از من حمایت کند؟ دعثور گفت: هیچ‌کس؛ آن‌گاه کلمه [[توحید]] بر زبان راند و [[مسلمان]] شد. سپس رسول خدا{{صل}} رهسپار مدینه گردید. مدت این [[سفر]] یازده [[روز]] بود<ref>حبیب السیر، ج۱، ص۳۴۳؛ بحارالأنوار، ج۲۰، ص۳.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[قصه هجرت (کتاب)\|قصه هجرت]] ص ۲۸۱.</ref>
			در این [[غزوه]] که آن را «[[ذی‌امر]]» می‌نامند، رسول خدا با ۱۵۰ نفر از [[اصحاب]] برای مقابله با [[بنی‌ثعلبه]] رفته بودند، آنان وقتی از آمدن [[پیامبر]] اطلاع یافتند به [[کوه‌ها]] فرار کردند، در آنجا [[باران]] آمد و لباس‌های آن حضرت نمناک شد. رسول خدا [[لباس]] خود را روی درختی انداخته و در [[سایه]] آن استراحت می‌کرد که مردی به نام [[دعثور بن حارث]] که مردی [[شجاع]] و [[دلاور]] بود، وقتی آن [[بزرگوار]] را تنها دید فرصت را مغتنم شمرده و با [[شمشیر]] به سوی آن حضرت دوید و گفت: کیست که تو را از من حمایت کند؟ حضرت فرمود: ایزد سبحانه و تعالی. در آن حال [[جبرئیل]] چنان بر سینه دعثور زد که شمشیر از دستش افتاد و پیامبر برخاسته و شمشیر را برداشت و گفت: کیست که تو را از من حمایت کند؟ دعثور گفت: هیچ‌کس؛ آن‌گاه کلمه [[توحید]] بر زبان راند و [[مسلمان]] شد. سپس رسول خدا{{صل}} رهسپار مدینه گردید. مدت این [[سفر]] یازده [[روز]] بود<ref>حبیب السیر، ج۱، ص۳۴۳؛ بحارالأنوار، ج۲۰، ص۳.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[قصه هجرت (کتاب)\|قصه هجرت]]، ص ۲۸۱.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

مطعم بن عدی نوفلی

2026-09-13T05:45:46Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۵
خط ۲:		خط ۲:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	مطعم بن عدی نوفلی، از [[بزرگان قریش]] و [[رئیس]] [[قبیله]] «[[بنی‌نوفل]]» در [[جاهلیت]]. وی همان کس است که چون [[رسول خدا]] {{صل}} از [[طائف]] به [[مکه]] بازگشت برای [[ایمنی]] از [[آزار]] و ممانعت [[هم‌پیمانان]] [[قریش]] از او [[یاری]] خواست و مطعم نیز با مردان خانواده‌اش [[سلاح]] پوشیدند و ~~گردا گرد~~ [[مسجد الحرام]] را فرا گرفتند تا آنکه رسول خدا با [[امنیت]] وارد [[مسجد]] شد و [[طواف]] کرد و [[نماز]] گزارد و به [[سلامت]] به خانه‌اش بازگشت. او همچنین [[سعد بن عباده]] را که برای [[عمره]] به مکه آمده و گرفتار قریش شده بود [[نجات]] داد و در [[پناه]] خود گرفت. وی اندکی پیش از [[جنگ بدر]] درگذشت و از رسول خدا {{صل}} نقل شده که فرمود اگر مطعم بن عدی زنده می‌‌بود و [[آزادی]] [[اسیران]] پدر را از من می‌‌خواست همه را به او وا می‌‌گذاشتم<ref>زرکلی، خیرالدین، اعلام، ج۷، ص ۲۵۲.</ref>.<ref>[[سید غلام رضا تهامی\|تهامی، سید غلام رضا]]، [[فرهنگ اعلام تاریخ اسلام ج۲ (کتاب)\|فرهنگ اعلام تاریخ اسلام ج۲]]، ص ۵۳۵.</ref>		مطعم بن عدی نوفلی، از بزرگان قریش و [[رئیس]] [[قبیله]] «[[بنی‌نوفل]]» در [[جاهلیت]]. وی همان کس است که چون [[رسول خدا]] {{صل}} از [[طائف]] به [[مکه]] بازگشت برای [[ایمنی]] از [[آزار]] و ممانعت هم‌پیمانان [[قریش]] از او [[یاری]] خواست و مطعم نیز با مردان خانواده‌اش [[سلاح]] پوشیدند و گرداگرد [[مسجد الحرام]] را فرا گرفتند تا آنکه رسول خدا با [[امنیت]] وارد [[مسجد]] شد و [[طواف]] کرد و [[نماز]] گزارد و به [[سلامت]] به خانه‌اش بازگشت. او همچنین [[سعد بن عباده]] را که برای [[عمره]] به مکه آمده و گرفتار قریش شده بود [[نجات]] داد و در پناه خود گرفت. وی اندکی پیش از [[جنگ بدر]] درگذشت و از رسول خدا {{صل}} نقل شده که فرمود اگر مطعم بن عدی زنده می‌‌بود و [[آزادی]] [[اسیران]] پدر را از من می‌‌خواست همه را به او وا می‌‌گذاشتم<ref>زرکلی، خیرالدین، اعلام، ج۷، ص ۲۵۲.</ref>.<ref>[[سید غلام رضا تهامی\|تهامی، سید غلام رضا]]، [[فرهنگ اعلام تاریخ اسلام ج۲ (کتاب)\|فرهنگ اعلام تاریخ اسلام ج۲]]، ص ۵۳۵.</ref>

	هنگامی که رسول خدا{{صل}} از [[طائف]] به [[مکه]] می‌رفت، کسی را نزد مطعم بن عدی فرستاد تا با حمایت او به مکه وارد شود و [[رسالت الهی]] خود را [[ابلاغ]] کند. هنگام صبح مطعم، [[سلاح]] برداشت و [[لباس]] [[جنگی]] بر تن کرد و به همراه فرزندان خود و برادرش وارد [[مسجد الحرام]] گردیدند. [[ابوجهل]] وقتی آن حالت را مشاهده کرد به مطعم گفت:		هنگامی که رسول خدا{{صل}} از [[طائف]] به [[مکه]] می‌رفت، کسی را نزد مطعم بن عدی فرستاد تا با حمایت او به مکه وارد شود و [[رسالت الهی]] خود را [[ابلاغ]] کند. هنگام صبح مطعم، [[سلاح]] برداشت و [[لباس]] [[جنگی]] بر تن کرد و به همراه فرزندان خود و برادرش وارد [[مسجد الحرام]] گردیدند. [[ابوجهل]] وقتی آن حالت را مشاهده کرد به مطعم گفت:
خط ۹:		خط ۹:
	ابوجهل گفت: هر که را پناه داده‌ای ما نیز پناه می‌دهیم.		ابوجهل گفت: هر که را پناه داده‌ای ما نیز پناه می‌دهیم.
	[[پیامبر اکرم]]{{صل}} وارد مکه شد. ابوجهل چون او را دید گفت: این پیامبر شماست! [[عتبه بن ربیعه]] گفت: آیا چیز بدی است که کسی از ما هم پیامبر و هم [[سلطان]] باشد؟ وقتی این خبر به رسول خدا{{صل}} رسید، نزد آنان آمد و به عتبه فرمود: حمایت تو برای [[خدا]] نبود، بلکه این طرفداری به جهت [[دفاع]] از خودت بود؛ آن‌گاه به ابوجهل روی کرد و فرمود: ای ابوجهل! به خدا [[سوگند]] دیری بر تو نگذرد که خندیدنت کم و گریستنت زیاد باشد. و بعد به [[قریش]] فرمود: [[زمان]] زیادی بر شما نگذرد در چیزی داخل شوید که آن را بد و ناخوش می‌دارید.		[[پیامبر اکرم]]{{صل}} وارد مکه شد. ابوجهل چون او را دید گفت: این پیامبر شماست! [[عتبه بن ربیعه]] گفت: آیا چیز بدی است که کسی از ما هم پیامبر و هم [[سلطان]] باشد؟ وقتی این خبر به رسول خدا{{صل}} رسید، نزد آنان آمد و به عتبه فرمود: حمایت تو برای [[خدا]] نبود، بلکه این طرفداری به جهت [[دفاع]] از خودت بود؛ آن‌گاه به ابوجهل روی کرد و فرمود: ای ابوجهل! به خدا [[سوگند]] دیری بر تو نگذرد که خندیدنت کم و گریستنت زیاد باشد. و بعد به [[قریش]] فرمود: [[زمان]] زیادی بر شما نگذرد در چیزی داخل شوید که آن را بد و ناخوش می‌دارید.
	پس دیری نگذشت که [[سخن پیامبر]] تحقق پیدا کرد<ref>کامل ابن اثیر، ج۲، ص۹۲.</ref>.		پس دیری نگذشت که سخن پیامبر تحقق پیدا کرد<ref>کامل ابن اثیر، ج۲، ص۹۲.</ref>.
	[[رسول خدا]]{{صل}} هنگامی که از [[سفر]] [[طائف]] به [[مکه]] بازگشت به جز تعداد کمی از [[مسلمانان]] که در مکه باقی مانده بودند - مستضعفانی که توان مقابله با دشمنان را نداشتند - بقیه [[مردم]] مکه شروع به [[مخالفت]] و دشمنی با پیامبر کردند و در این میان، قریش بیشترین [[دشمنی]] را نسبت به آن حضرت ابراز می‌نمود<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[قصه هجرت (کتاب)\|قصه هجرت]]، ص ۷۶.</ref>.		[[رسول خدا]]{{صل}} هنگامی که از [[سفر]] [[طائف]] به [[مکه]] بازگشت به جز تعداد کمی از [[مسلمانان]] که در مکه باقی مانده بودند - مستضعفانی که توان مقابله با دشمنان را نداشتند - بقیه [[مردم]] مکه شروع به [[مخالفت]] و دشمنی با پیامبر کردند و در این میان، قریش بیشترین [[دشمنی]] را نسبت به آن حضرت ابراز می‌نمود<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[قصه هجرت (کتاب)\|قصه هجرت]]، ص ۷۶.</ref>.

سریه شجاع بن وهب اسدی

2026-09-13T05:36:43Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۶
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = سریه		\| موضوع مرتبط = سریه
	\| عنوان مدخل = ~~سریه شجاع بن وهب اسدی~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = ~~[[سریه شجاع بن وهب اسدی در تاریخ اسلامی]]~~		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	== آشنایی اجمالی==		== آشنایی اجمالی==
	این سریه در [[ربیع‌الاول]]، [[سال هشتم هجری]] بوده است. [[پیامبر]]{{صل}} [[شجاع بن وهب اسدی]] را با بیست و چهار مرد به سوی [[قبیله هوازن]] فرستاد. آنها غنایمی به دست آورده و به مدینه بازگشتند. این سریه، پانزده [[روز]] به طول انجامید<ref>سیره زینی دحلان، ج۲، ص۲۶۲.</ref>.		این سریه در [[ربیع‌الاول]]، [[سال هشتم هجری]] بوده است. [[پیامبر]]{{صل}} [[شجاع بن وهب اسدی]] را با بیست و چهار مرد به سوی [[قبیله هوازن]] فرستاد. آنها غنایمی به دست آورده و به مدینه بازگشتند. این سریه، پانزده [[روز]] به طول انجامید<ref>سیره زینی دحلان، ج۲، ص۲۶۲.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[قصه هجرت (کتاب)\|قصه هجرت]]، ص ۵۳۰.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:سریه‌ها]]

سال دهم هجرت در تاریخ اسلامی

2026-09-13T05:34:37Z

نمایش تغییرات

جبلة بن حارثة بن شراحیل کلبی

2026-09-12T19:29:02Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-وی از تیره [[بنی کلب بن وبره]] از [[قضاعه]]<ref>ابن سلام، ابوعبید القاسم، کتاب النسب، ص۳۶۷.</ref> و [[برادر]] [[زید بن حارثه]] - پسر خوانده [[رسول خدا]] {{صل}} - و عموی [[اسامة بن زید]] بود<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۸۷؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۶؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۵.</ref>. وی را در شمار [[صحابی]] ساکن [[کوفه]] آورده‌اند<ref>ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۳، ص۵۷؛ سمعانی، الأنساب، ج۵، ص۸۵.</ref>. بر پایه گزارشی، از جبله پرسیدند: تو بزرگ‌تری یا زید؟ گفت: زید از من بهتر است، ولی من پیش از او به [[دنیا]] آمده‌ام. [[مادر]] ما از [[قبیله طی]] بود. او درگذشت و ما در آغوش جدمان بودیم. عموهای ما به جدمان گفتند: ما به پسران برادرمان سزاوارتریم. او گفت: جبله را ببرید، ولی زید را واگذارید تا آنکه کاروانی از تهامه به زید برخوردند و او در [[ملک]] [[خدیجه]] {{ع}} قرار گرفت. خدیجه {{ع}} او را به رسول خدا {{صل}} بخشید و آن [[حضرت]] آزادش کرد<ref>بغوی، معجم الصحابه، ج۱، ص۴۸۳؛ ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱، ص۱۶۲؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۰.</ref>. گفته‌اند زمانی که رسول خدا {{صل}} در [[مکه]] بود، جبله به همراه پدرش [[حارثه بن شراحیل کلبی|حارثه]] [[خدمت]] حضرت رسید. حارثه نزد زید ماند و جبله رفت. وی سپس نزد رسول خدا {{صل}} بازگشت و [[اسلام]] آورد<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۸۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۹۰؛ و با اندکی تفاوت، ر. ک: ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ص۲۶۹.</ref>. بنا بر [[نقلی]]، جبله نزد رسول خدا {{صل}} رفت و از آن حضرت اجازه خواست برادرش زید را با خود ببرد. حضرت فرمود: او در [[اختیار]] توست. اگر برود من مانع او نمی‌شوم، ولی زید [[سوگند]] خورد کسی را بر رسول خدا {{صل}} ترجیح نمی‌دهد<ref>ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱، ص۱۶۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۵.</ref>. جبله نیز این [[تصمیم]] زید را درست‌تر دانست<ref>ترمذی، محمد بن عیسی، سنن، ج۵، ص۵۴۰؛ ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۳، ص۵۸.</ref>.
+وی از تیره [[بنی کلب بن وبره]] از [[قضاعه]]<ref>ابن سلام، ابوعبید القاسم، کتاب النسب، ص۳۶۷.</ref> و [[برادر]] [[زید بن حارثه]] - پسر خوانده [[رسول خدا]]{{صل}} - و عموی [[اسامة بن زید]] بود<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۸۷؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۶؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۵.</ref>. وی را در شمار [[صحابی]] ساکن [[کوفه]] آورده‌اند<ref>ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۳، ص۵۷؛ سمعانی، الأنساب، ج۵، ص۸۵.</ref>. بر پایه گزارشی، از جبله پرسیدند: تو بزرگ‌تری یا زید؟ گفت: زید از من بهتر است، ولی من پیش از او به [[دنیا]] آمده‌ام. [[مادر]] ما از [[قبیله طی]] بود. او درگذشت و ما در آغوش جدمان بودیم. عموهای ما به جدمان گفتند: ما به پسران برادرمان سزاوارتریم. او گفت: جبله را ببرید، ولی زید را واگذارید تا آنکه کاروانی از تهامه به زید برخوردند و او در [[ملک]] [[خدیجه]]{{ع}} قرار گرفت. خدیجه{{ع}} او را به رسول خدا{{صل}} بخشید و آن حضرت آزادش کرد<ref>بغوی، معجم الصحابه، ج۱، ص۴۸۳؛ ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱، ص۱۶۲؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۰.</ref>. گفته‌اند زمانی که رسول خدا{{صل}} در [[مکه]] بود، جبله به همراه پدرش [[حارثه بن شراحیل کلبی|حارثه]] خدمت حضرت رسید. حارثه نزد زید ماند و جبله رفت. وی سپس نزد رسول خدا{{صل}} بازگشت و [[اسلام]] آورد<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۸۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۹۰؛ و با اندکی تفاوت، ر. ک: ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ص۲۶۹.</ref>. بنا بر [[نقلی]]، جبله نزد رسول خدا{{صل}} رفت و از آن حضرت اجازه خواست برادرش زید را با خود ببرد. حضرت فرمود: او در [[اختیار]] توست. اگر برود من مانع او نمی‌شوم، ولی زید [[سوگند]] خورد کسی را بر رسول خدا{{صل}} ترجیح نمی‌دهد<ref>ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱، ص۱۶۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۵.</ref>. جبله نیز این [[تصمیم]] زید را درست‌تر دانست<ref>ترمذی، محمد بن عیسی، سنن، ج۵، ص۵۴۰؛ ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۳، ص۵۸.</ref>.
-از جبله نقل کرده‌اند هرگاه رسول خدا {{صل}} در [[جنگ]] شرکت نمی‌کرد، [[سلاح]] خود را به [[امام علی]] {{ع}} یا به زید می‌سپرد<ref>ابن ابی عاصم، الآحاد و المثانی، ج۵، ص۶۴؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۸۷.</ref>. بنا بر روایتی دیگر، [[جبله]] از [[رسول خدا]] {{صل}} خواست چیزی به او بیاموزد. آن [[حضرت]] فرمود: «هنگام خوابیدن [[سوره کافرون]] و [[سوره توحید]] <ref>ر. ک: ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱، ص۱۶۲.</ref> را [[تلاوت]] کن»<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۸۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۶.</ref>. [[اشتباه]] یکی از [[راویان]] [[بشر بن ولید]] در نقل این [[حدیث]] که «جبلة بن حارثه» را با تصحیف «[[خارجة بن جبله]]» نقل کرده<ref>ر. ک: بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۲۵۵؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۷۴.</ref> سبب شده است تا [[ابن حبان]]<ref>ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۳، ص۵۷.</ref> به اشتباه افزون بر جبلة بن حارثه، نام خارجة بن جبله را به عنوان [[صحابی]] ثبت کند<ref>ر. ک: ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۳، ص۱۱۱.</ref>. در منابع بعدی این تصحیفات ادامه یافته و [[ابن منده]]<ref>ر. ک: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۰۵.</ref> او را «جبلة بن خارجه» و [[ابن کثیر]]<ref>ابن کثیر، ابوالفداء اسماعیل، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۵۹۹.</ref> حارث بن جبله معرفی کرده‌اند. از سویی، [[ابونعیم]]<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۷۴.</ref> و [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۰۷.</ref> عنوان خارجة بن جبله را موهوم دانسته و حدیث یادشده را از جبلة بن حارثه [[روایت]] کرده‌اند. برخی منابع به نقل از ابن منده از صحابی دیگری به نام جبلة بن شراحیل یاد کرده‌اند که عموی [[زید بن حارثه]] می‌شود، ولی ابونعیم<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۸۸.</ref> و برخی دیگر آن را نادرست و ناشی از اشتباه در ارجاع ضمیری دانسته‌اند که در داستان مربوط به [[اسلام آوردن]] [[حارثة بن شراحیل]] نقل شده است. بنابراین، صحابی‌ای با نام جبلة بن شراحیل وجود ندارد<ref>برای اطلاع بیشتر، ر. ک: ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۸۸؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ۱، ص۵۱۱؛ ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۱، ص۷۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۴۲ و ۶۴۳.</ref>.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبلة بن حارثة بن شراحیل کلبی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۶۶.</ref>
+از جبله نقل کرده‌اند هرگاه رسول خدا{{صل}} در [[جنگ]] شرکت نمی‌کرد، [[سلاح]] خود را به [[امام علی]]{{ع}} یا به زید می‌سپرد<ref>ابن ابی عاصم، الآحاد و المثانی، ج۵، ص۶۴؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۸۷.</ref>. بنا بر روایتی دیگر، [[جبله]] از [[رسول خدا]]{{صل}} خواست چیزی به او بیاموزد. آن [[حضرت]] فرمود: «هنگام خوابیدن [[سوره کافرون]] و [[سوره توحید]]<ref>ر.ک: ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱، ص۱۶۲.</ref> را [[تلاوت]] کن»<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۸۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۶.</ref>. [[اشتباه]] یکی از راویان [[بشر بن ولید]] در نقل این [[حدیث]] که «جبلة بن حارثه» را با تصحیف «[[خارجة بن جبله]]» نقل کرده<ref>ر.ک: بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۲۵۵؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۷۴.</ref> سبب شده است تا [[ابن حبان]]<ref>ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۳، ص۵۷.</ref> به اشتباه افزون بر جبلة بن حارثه، نام خارجة بن جبله را به عنوان [[صحابی]] ثبت کند<ref>ر. ک: ابن حبان، محمد، مشاهیر علماء الأمصار، ج۳، ص۱۱۱.</ref>. در منابع بعدی این تصحیفات ادامه یافته و [[ابن منده]]<ref>ر. ک: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۰۵.</ref> او را «جبلة بن خارجه» و [[ابن کثیر]]<ref>ابن کثیر، ابوالفداء اسماعیل، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۵۹۹.</ref> حارث بن جبله معرفی کرده‌اند. از سویی، [[ابونعیم]]<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۷۴.</ref> و [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۰۷.</ref> عنوان خارجة بن جبله را موهوم دانسته و حدیث یادشده را از جبلة بن حارثه [[روایت]] کرده‌اند. برخی منابع به نقل از ابن منده از صحابی دیگری به نام جبلة بن شراحیل یاد کرده‌اند که عموی [[زید بن حارثه]] می‌شود، ولی ابونعیم<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۸۸.</ref> و برخی دیگر آن را نادرست و ناشی از اشتباه در ارجاع ضمیری دانسته‌اند که در داستان مربوط به [[اسلام آوردن]] [[حارثة بن شراحیل]] نقل شده است. بنابراین، صحابی‌ای با نام جبلة بن شراحیل وجود ندارد<ref>برای اطلاع بیشتر، ر. ک: ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۸۸؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ۱، ص۵۱۱؛ ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۱، ص۷۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۴۲ و ۶۴۳.</ref>.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبلة بن حارثة بن شراحیل کلبی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۶۶.</ref>
 == جستارهای وابسته ==

جبلة بن عمرو بن اوس ساعدی انصاری

2026-09-12T19:23:30Z

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | مداخل مرتبط =
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-در میان [[صحابه]]، دو نفر با نام «[[جبلة بن عمرو]]» هستند که برخی منابع، پاره‌ای از اطلاعات آن دو را خلط کرده‌اند. از این رو، تشخیص آن دو دشوار می‌نماید. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۴.</ref> بین آن دو فرق گذاشته، جد یکی را «اوس» و جدیگری را «ثعلبه» معرفی کرده است. [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۷.</ref> بدون اشاره به نام جدشان، یک مدخل با عنوان [[جبلة بن عمرو ساعدی]] آورده و با اشاره به اینکه برخی او را [[برادر]] [[ابومسعود بدری]] می‌دانند، در [[درستی]] این نظر تردید نموده است، اما بعضی از اطلاعاتی را که ابن حجر برای برادر ابومسعود آورده، برای وی نقل کرده است. [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۲.</ref> نیز برای آنان یک مدخل قرار داده است؛ با این حال نظر ابن عبدالبر را رد کرده و به سبب [[اختلاف]] در [[نسب]]، آنان را دو نفر دانسته است. به هر حال، به گفته ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۶.</ref> «جبله» مورد بحث را نباید با [[جبلة بن عمرو بن ثعلبه]] - برادر ابومسعود بدری - یکی دانست. ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۶.</ref> به نقل از [[ابن سکن]] می‌گوید: جبلة بن عمرو بن اوس در [[أحد]] شرکت داشت<ref>نیز، ر. ک: ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۱، ص۷۷.</ref>. به گزارش [[ابن شبه]]<ref>ابن شبه نمیری، عمر، تاریخ المدینة المنوره، ج۴، ص۱۲۴۰.</ref>، هنگام [[دفن]] [[عثمان]] در [[قبرستان بقیع]]، جبله مانع دفن او شد تا آنکه او را به حُشّ کوکب<ref>محلی در مدینه که بعدها به بقیع اضافه شد، ر. ک: بکری، عبدالله بن عبدالعزیز، معجم ما استعجم، ج۲، ص۴۵۱.</ref> بردند و در آنجا دفن کردند<ref>نیز ر. ک: ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۶.</ref>. از [[اخبار]] بعدی وی اطلاعی در دست نیست.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبلة بن عمرو بن اوس ساعدی انصاری»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۶۷.</ref>
+در میان [[صحابه]]، دو نفر با نام «[[جبلة بن عمرو]]» هستند که برخی منابع، پاره‌ای از اطلاعات آن دو را خلط کرده‌اند. از این رو، تشخیص آن دو دشوار می‌نماید. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۴.</ref> بین آن دو فرق گذاشته، جد یکی را «اوس» و جدیگری را «ثعلبه» معرفی کرده است. [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب ج۱، ص۳۰۷.</ref> بدون اشاره به نام جدشان، یک مدخل با عنوان [[جبلة بن عمرو ساعدی]] آورده و با اشاره به اینکه برخی او را [[برادر]] [[ابومسعود بدری]] می‌دانند، در [[درستی]] این نظر تردید نموده است، اما بعضی از اطلاعاتی را که ابن حجر برای برادر ابومسعود آورده، برای وی نقل کرده است. [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۱، ص۵۱۲.</ref> نیز برای آنان یک مدخل قرار داده است؛ با این حال نظر ابن عبدالبر را رد کرده و به سبب [[اختلاف]] در نسب، آنان را دو نفر دانسته است. به هر حال، به گفته ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۶.</ref> «جبله» مورد بحث را نباید با [[جبلة بن عمرو بن ثعلبه]] - برادر ابومسعود بدری - یکی دانست. ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۶.</ref> به نقل از [[ابن سکن]] می‌گوید: جبلة بن عمرو بن اوس در [[أحد]] شرکت داشت<ref>نیز، ر. ک: ذهبی، تجرید أسماء الصحابه ج۱، ص۷۷.</ref>. به گزارش [[ابن شبه]]<ref>ابن شبه نمیری، عمر، تاریخ المدینة المنوره، ج۴، ص۱۲۴۰.</ref>، هنگام [[دفن]] [[عثمان]] در [[قبرستان بقیع]]، جبله مانع دفن او شد تا آنکه او را به حُشّ کوکب<ref>محلی در مدینه که بعدها به بقیع اضافه شد، ر. ک: بکری، عبدالله بن عبدالعزیز، معجم ما استعجم، ج۲، ص۴۵۱.</ref> بردند و در آنجا دفن کردند<ref>نیز ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۶۶.</ref>. از [[اخبار]] بعدی وی اطلاعی در دست نیست.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «جبلة بن عمرو بن اوس ساعدی انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۳۶۷.</ref>
 == منابع ==

جبلة بن عمرو بن ثعلبه انصاری

2026-09-12T19:21:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۵۱
خط ۷۱:		خط ۷۱:
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]
	[[رده:اصحاب پیامبر]]		[[رده:اصحاب پیامبر]]
			[[رده:اصحاب امام علی]]
	[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]		[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]