ابراهیم بن عتبه

آشنایی اجمالی

ابراهیم بن عقبه از اصحاب امام هادی(ع) به شمار می‌رود^[۱]. نام وی در برخی اسناد به صورت «ابراهیم بن عتبه» آمده که بر اساس قرائن و شواهد، تصحیفِ همین نام بوده و در برخی منابع به شکل «ابراهیم بن عنبسه» نیز ثبت شده است^[۲]. وی تنها از آن حضرت، غالباً از طریق مکاتبه، روایت کرده است^[۳]. او دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن عیسی و ابوعلی می‌باشند.

درباره وضعیت این راوی، نام وی با عناوینِ محرف در کتب رجالی قدما ذکر نشده است، اما با عنوانِ صحیحِ «ابراهیم بن عقبه»، شیخ طوسی و برقی او را در شمار اصحاب امام هادی(ع) یاد کرده‌اند. با این حال، جرح و تعدیل صریحی درباره وی ثبت نشده و روایات برجای‌مانده صرفاً نشان‌دهنده مکاتبات وی با آن حضرت در خصوص پرسش‌های فقهی و احکام شرعی است.

از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده و اثری نیز به او نسبت داده نشده است^[۴].

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۸۳، ش۵۶۳۶؛ رجال البرقی، ص۵۸.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۳۲۱ به گزارش از تفسیر العیاشی، ج۱، ص۱۰۵ - ۱۰۶، ح۳۱۱؛ حمدویه عن محمد بن عیسی قال: سمعته یقول کتب إلیه إبراهیم بن عنبسة یعنی إلی علی بن محمد (ع)...؛ تفسیر العیاشی، ج۱، ص۱۰۵، ح۳۱۱؛ ر.ک: البرهان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۴۵۶، ح۱۱۱۹؛ ر.ک: وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۳۲۵، ح۲۲۶۷۵؛ ر.ک: تفسیر نورالثقلین، ج۱، ص۲۰۹، ح۷۸۹؛ ر.ک: مستدرک الوسائل، ج۱۳، ص۱۱۹، ح۱۴۹۴۵.
↑ رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۴۶۱، ش۸۷۹؛ «مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَلِيٍّ» أبوعلی»، کنی، محمد بن عیسی است؛ «قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُقْبَةَ، قَالَ:، كَتَبْتُ إِلَى الْعَسْكَرِيِّ (ع)»؛ به قرینه روایت پیشین مراد از «العسکری (ع)» امام دهم است؛ نه امام یازدهم؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۴۶۰، ح۸۷۵؛ تهذیب الأحکام، ج۴، ص۸۷ - ۸۸، ح۲۵۷؛ «مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ قَالَ: كَتَبْتُ إِلَيْهِ أَسْأَلُهُ عَنْ رَجُلٍ حَجَّ عَنْ صَرُورَةٍ لَمْ يَحُجَّ قَطُّ أَ يُجْزِي كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا تِلْكَ الْحَجَّةُ عَنْ حَجَّةِ الْإِسْلَامِ أَمْ لَا بَيِّنْ لِي ذَلِكَ يَا سَيِّدِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَكَتَبَ (ع) لَا يُجْزِي ذَلِكَ»؛ تهذیب الأحکام، ج۵، ص۴۱۱، ح۱۴۳۰.
↑ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص ۴۰۴-۴۰۵.

[1] ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۸۳، ش۵۶۳۶؛ رجال البرقی، ص۵۸.

[2] تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۳۲۱ به گزارش از تفسیر العیاشی، ج۱، ص۱۰۵ - ۱۰۶، ح۳۱۱؛ حمدویه عن محمد بن عیسی قال: سمعته یقول کتب إلیه إبراهیم بن عنبسة یعنی إلی علی بن محمد (ع)...؛ تفسیر العیاشی، ج۱، ص۱۰۵، ح۳۱۱؛ ر.ک: البرهان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۴۵۶، ح۱۱۱۹؛ ر.ک: وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۳۲۵، ح۲۲۶۷۵؛ ر.ک: تفسیر نورالثقلین، ج۱، ص۲۰۹، ح۷۸۹؛ ر.ک: مستدرک الوسائل، ج۱۳، ص۱۱۹، ح۱۴۹۴۵.

[3] رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۴۶۱، ش۸۷۹؛ «مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَلِيٍّ» أبوعلی»، کنی، محمد بن عیسی است؛ «قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُقْبَةَ، قَالَ:، كَتَبْتُ إِلَى الْعَسْكَرِيِّ (ع)»؛ به قرینه روایت پیشین مراد از «العسکری (ع)» امام دهم است؛ نه امام یازدهم؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۴۶۰، ح۸۷۵؛ تهذیب الأحکام، ج۴، ص۸۷ - ۸۸، ح۲۵۷؛ «مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ قَالَ: كَتَبْتُ إِلَيْهِ أَسْأَلُهُ عَنْ رَجُلٍ حَجَّ عَنْ صَرُورَةٍ لَمْ يَحُجَّ قَطُّ أَ يُجْزِي كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا تِلْكَ الْحَجَّةُ عَنْ حَجَّةِ الْإِسْلَامِ أَمْ لَا بَيِّنْ لِي ذَلِكَ يَا سَيِّدِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَكَتَبَ (ع) لَا يُجْزِي ذَلِكَ»؛ تهذیب الأحکام، ج۵، ص۴۱۱، ح۱۴۳۰.

[4] جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص ۴۰۴-۴۰۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]