احساء
مقدمه
«احساء» در قدیم، از شهرهای منطقه بزرگ «بحرین» شمرده میشد. این شهر، در یک منزلی ساحل[۱] و دو مایلی شهر «هجر» است. [۲] احساء در جنوب غرب «قطیف» و به فاصله دو منزلی آن، قرار گرفته[۳] و بازاری خاص برای خود دارد.[۴] احساء دارای آب فراوان و چشمههای بسیار و به آبهای گرم و داغ معروف است. [۵]
ناصر خسرو که در سال ۴۴۳ هجری در احساء بوده میگوید: شهری است که با صحرای گستردهای احاطه شده و در همان حال که شهر است، دهات نیز هست و در آن قلعهای با چهار دیوار مستحکم پیاپی که اطراف قلعه را فرا گرفته وجود دارد که همه با آجر و مستحکم ساخته شده است میان هر دو دیوار آن، حدود یک فرسخ فاصله است در شهر چشمههای بزرگی هست که هر کدام برای گرداندن پنج جویبار کافی است. در وسط دژ، شهری زیبا قرار گرفته که تمامی ملزومات زندگی که در شهرهای بزرگ یافت میشود در این شهر هم یافت میشود. این شهر مسجد جامع ندارد و نماز جمعه یا خطابه در آن برگزار نمیشود. در این شهر آن قدر خرما فراوان هست که آن را به عنوان علوفه به حیوانات میدهند.[۶]
احساء در عصر قرمطیان و ویرانی پایتخت پیشین یعنی هجر، تبدیل به پایتخت و مهمترین شهر بحرین شد و سردمدار قرمطیها - ابوطاهر حسن بن ابوسعید جنابی - در سال ۳۱۴ هجری آن را بازسازی و نام شهر جدید را «مؤمنیه» نهاد؛ اما شهر قدیمی و سرزمینهای آن همچنان به همان نام قبلی (احساء) باقی ماند. [۷]
امروزه نام احساء بر منطقهای اطلاق میشود که بر ساحل غربی خلیج فارس در مرزهای جنوبی کویت تا مرزهای قطر، عُمان و صحرای جافوره قرار گرفته است. این منطقه از غرب به «صمان» میرسد که منطقهای حاصلخیز است و به آبهای فراوان گرم و داغ معروف است و محصولات کشاورزی متنوعی در آن تولید میشود.[۸][۹]
منابع
حسینی ایمنی، سید علی اکبر، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت
پانویس
- ↑ المقدسی احسن التقاسیم ۹۴-۹۳ و ناصر خسرو میگوید از آنجا تا دریا هفت فرسخ فاصله است. سفرنامه ۹۴
- ↑ لغدة. بلاد العرب ۳۴۳ و بنگرید، الأزهری تهذیب اللغة، ج ۵: ۱۶۸؛ الفیروز آبادی، القاموس المحیط، ج ۴ ۹۴
- ↑ ابوالفداء تقویم البلدان: ۹۹
- ↑ درباره بازار هجر بنگرید به فصل چهارم کتاب «بحرین در صدر اسلام».
- ↑ ابو الفداء تقویم البلدان: ۹۹
- ↑ ناصر خسرو، سفرنامه: ۹۴-۹۲
- ↑ یاقوت معجم البلدان، ج ۱: ۱۴۸؛ ابو سعید المغربی بسط الأرض: ۵۲؛ القلقشندی نهایة الإرب فی معرفة انساب العرب ۱۸؛ و بنگرید: دائرة المعارف الإسلامیة، ج ۱، ص ۴۴۷؛ ساحل الذهب الأسود: ۱۲۲؛ ابراهیم رفعت مرآة الحرمین، ج ۱، ص ۱۴۷.
- ↑ وهبة، جزیرة العرب فی القرن العشرین: ۶۹-۶۸
- ↑ حسینی ایمنی، سید علی اکبر، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت.