بحث:آیه اکمال دین در تفسیر و علوم قرآنی

آیه اکمال دین دلیل بر نصب الهی امام علی

﴿الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا﴾^[۱].^[۲]

این آیه شریفه در تکمیل آیه تبلیغ به امامت حضرت علی(ع) در جریان غدیر خم ناظر است که ظاهر آیه مؤید آن است. با وجود این در تقریر استدلال به نکاتی نیز اشاره می‌شود:

جمع زیادی از عالمان اهل سنت آیه فوق را بر جریان غدیر خم ناظر می‌دانند^[۳].
توصیف آیه از پیام ابلاغی به یأس کفار، اکمال دین و اتمام نعمت با حمل پیام غدیر به دوستی یا یاور بودن علی(ع) تناسب و سنخیت ندارد، بلکه این صفات باید بر امر اساسی و کلیدی مترتب باشد که تنها فرضیه موجود در روزهای آخر عمر پیامبر(ص) همان مسئله حضرت علی(ع) است^[۴].

پانویس

↑ «امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان مهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم» سوره مائده، آیه ۳.
↑ مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۴، ص۸۸۷.
↑ ر.ک: جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور، ج۱، ص۲۰۰؛ ابراهیم جوینی خراسانی، فرائد السمطین، ج۱، ب ۲۲، ج۳۹ و ب ۸۲، ج۴۰؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة، ج۵، ص۲۱۳؛ برخی از اهل سنت آیه را نازل در روز عرفه تفسیر و بر آن نیز روایاتی را گزارش کردند که به همین مضمون نیز روایات شیعی وارد شده است (محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۱، ص۲۹۰؛ عیاشی، تفسیر عیاشی، ج۱، ص۳۳۳)؛ در این باره باید گفت دو فرض زمان مختلف برای آیه قابل جمع است، به این صورت که چنان که از ظاهر آیه تبلیغ برمی‌‌آمد اصل پیام غدیر قبلاً بر پیامبر نازل شده بود، اما حضرت از ابلاغ آن واهمه داشت، روایاتی که مبدأ نزول آیه فوق را روز عرفه (نهم ذیحجه) یعنی هشت روز جلوتر از غدیر خم توصیف کردند، به اصل صدور و روایاتی که مبدأ آیه را غدیر وصف کردند به روز ابلاغ آن ناظر است. (سید محمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۵، ص۱۹۶؛ سید محمد حسینی طهرانی، امام‌شناسی، ج۸، ص۵۳).
↑ قدردان قراملکی، محمد حسن، قرآن و علم کلام، ص ۳۵۰.

[1] «امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان مهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم» سوره مائده، آیه ۳.

[2] مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۴، ص۸۸۷.

[3] ر.ک: جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور، ج۱، ص۲۰۰؛ ابراهیم جوینی خراسانی، فرائد السمطین، ج۱، ب ۲۲، ج۳۹ و ب ۸۲، ج۴۰؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة، ج۵، ص۲۱۳؛ برخی از اهل سنت آیه را نازل در روز عرفه تفسیر و بر آن نیز روایاتی را گزارش کردند که به همین مضمون نیز روایات شیعی وارد شده است (محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۱، ص۲۹۰؛ عیاشی، تفسیر عیاشی، ج۱، ص۳۳۳)؛ در این باره باید گفت دو فرض زمان مختلف برای آیه قابل جمع است، به این صورت که چنان که از ظاهر آیه تبلیغ برمی‌‌آمد اصل پیام غدیر قبلاً بر پیامبر نازل شده بود، اما حضرت از ابلاغ آن واهمه داشت، روایاتی که مبدأ نزول آیه فوق را روز عرفه (نهم ذیحجه) یعنی هشت روز جلوتر از غدیر خم توصیف کردند، به اصل صدور و روایاتی که مبدأ آیه را غدیر وصف کردند به روز ابلاغ آن ناظر است. (سید محمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۵، ص۱۹۶؛ سید محمد حسینی طهرانی، امام‌شناسی، ج۸، ص۵۳).

[4] قدردان قراملکی، محمد حسن، قرآن و علم کلام، ص ۳۵۰.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]