بحث:حضرت خیزران در تاریخ اسلامی
خیزران (سُبیکه نوبیه)
مادر امام جواد(ع) سبیکه نوبیه یا خیزران بود. وی از کنیزان امام رضا(ع) بود. در منابع از او با نامهای گوناگون یاد شده است. شیخ مفید، کلینی، مسعودی و فضل بن حسن طبرسی از او با نام سبیکه [۱]، از اهالی نوبه یاد کرده و نام سکینه در برخی منابع احتمالا مُصَحّف سُبیکه است[۲]. همچنین گفتهاند نام وی دُرّه بود و امام رضا(ع) او را خیزران خوانده است[۳]. نام ریحانه و کنیه امالحسن نیز برای ایشان ذکر شده است[۴]. این تعدد نام چهبسا از آن روست که کنیزان به دلایلی از جمله تغییر مالکانشان با اسمها و کنیههای گوناگون خوانده میشدند[۵]. او را از خاندان ماریه قبطیه، همسر رسول خدا(ص) دانستهاند[۶].
وی از زنان منزه و بافضیلت بود که پیامبر دربارهاش فرمود: «بِأَبِي ابْنُ خِيَرَةِ الْإِمَاءِ الطَّيِّبَةِ الْفَمِ الْمُنْتَجَبَةِ الرَّحِمِ»[۷] پدرم فدای پسر بهترین کنیزان که دهانی پاک و رحمی نجیب دارد. تذکرهنویسان او را عالم، فاضل، باتقوی و زاهدترین زنان عصر خود یاد کردهاند. امام رضا(ع) پس از تولد فرزندش محمد، درباره همسرش فرمود: «خداوند فرزندی به من ارزانی داشت که شبیه موسی بن عمران است که دریا را میشکافت و مانند عیسی بن مریم است که مادرش مقدسه و منزهه و طاهره و مطهره آفریده شده بود»[۸].[۹]
پانویس
- ↑ الارشاد، ص۶۱۵، الکافی، ج۱، ص۴۹۲؛ اثبات الوصیه، ص۲۱۶؛ اعلام الوری باعلام الهدی، ج۲، ص۹۱.
- ↑ دلائل الامامه، ص۳۹۶؛ تاریخ الائمه، ص۲۵.
- ↑ اعلام الوری با علام الهدی، ج۲، ص۹۱؛ مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۳۷۹؛ الکافی، ج۱، ص۴۹۲؛ فرق الشیعه، ص٩١؛ المقالات و الفرق، ص۹۹؛ تاریخ الائمه، ص۲۵؛ تاریخ موالید الائمه و وفیاتهم، ص۱۹۶.
- ↑ دلائل الامامه، ص۳۹۶.
- ↑ الجواد محمد(ع)، ص۲۷.
- ↑ الکافی، ج۱، ص۴۹۲؛ تاج الموالید، ص۱۲۸؛ مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۳۷۹.
- ↑ نگاهی گذرا بر زندگانی امام جواد(ع)، ص۲۷.
- ↑ اثبات الوصیه، ص۱۷۸.
- ↑ محمدزاده، مرضیه، زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین، ص ۷۹.