راهبردهای ائمه در مواجهه با ناهنجاری‌های اجتماعی (کتاب)

‏‫‏‫راهبردهای ائمه(ع) در مواجهه با ناهنجاری‌های اجتماعی، کتابی است با زبان فارسی که به بررسی راهبردها و شیوه‌های ائمه اطهار(ع) در مواجهه با ناهنجاری‌های اجتماعی با رویکرد درمان و پیشگیری می‌پردازد. این مجموعه اثر سید علی رضا واسعی می‌باشد و انتشارات پژوهشگاه علوم و معارف اسلامی نشر آن را به عهده داشته است.

‏‫راهبردهای ائمه(ع) در مواجهه با ناهنجاری‌های اجتماعی
زبان	فارسی
نویسنده	سید علی رضا واسعی
ویراستار	محمد باقر انصاری
موضوع	سبک زندگی ائمه اجتماعی
مذهب	شیعه
ناشر	انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
محل نشر	قم، ایران
سال نشر	۱۳۹۵ ش
تعداد صفحه	۳۴۸
شابک	۹۷۸-۶۰۰-۱۹۵-۲۴۷-۰

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «در کتاب حاضر، راهبردهای ائمه در مواجهه با ناهنجاری‌های اجتماعی مطرح شده با هدف مواجهه با ناهنجاری‌ها به گونه‌ای که هم به درمان جامعه بینجامد و هم پیشگیری لازم تحقق یابد. مباحث این اثر در پنج فصل سامان یافته است. فصل اول پس از بیان کلیات و اصول پژوهش، به زمانۀ ائمه(ع) می‌پردازد. فصل دوم به آسیب‌شناسی و بیان ناهنجاری‌های دورۀ آنان می‌پردازد تا اوضاع حاکم بر دوران پیشوایان شناسایی شود. فصل سوم از جایگاه و کارکرد امام در اندیشه اسلامی شیعی سخن گفته می‌شود. فصل چهارم که درباره واکنش پیشوایان در برابر ناهنجاری‌هاست، نگاهی به حیات اجتماعی امامان، دغدغه‌های اصلی آنان و مبانی، راهبردها و راهکارهای آنان دارد. در نهایت نیز به موانع و بازدارنده‌های امام در تربیت جامعه پرداخته است».

فهرست کتاب

• مقدمه

1. تبیین موضوع تحقیق
2. پرسش‌های اصلی و فرعی
3. هدف تحقیق
4. ضرورت تحقیق
5. پیشینه تحقیق
6. چارچوب و مبانی نظری تحقیق (پیش‌فرض‌های تحقیق)
7. فرضیه یا فرضیه‌های تحقیق
8. تعریف اصطلاحات و مفاهیم اساسی تحقیق
   1. هنجارها (ارزش‌ها)
   2. انحراف اجتماعی یا نابهنجاری
   3. کج روی اجتماعی
   4. سازمان اجتماعی
   5. باور
   6. راهبرد
   7. راهکار
   8. روش و نوع تحقیق
   9. مشکلات و موانع تحقیق
   10. بررسی منابع
   11. منابع حدیثی اهل سنت
   12. منابع دیگر

فصل اول: زمانه‌شناسی نگاهی به عهد ائمه(ع)

• مقدمه

1. زمانه و زمینه زیست ائمه
2. مدینه: شهر اسلامی
3. دیگر شهرهای اسلامی
4. درنگی در دوره‌های مختلف زندگی ائمه(ع)
5. عوامل تمایز بخش ادوار
6. برآیند بحث

فصل دوم: آسیب‌شناسی ناهنجاری‌های عهد ائمه(ع)

• مقدمه

1. ناهنجاری‌های دوره‌های تاریخی
2. چیستی جامعه
3. ناهنجاری‌های جامعه
4. عمده‌ترین ناهنجاری‌ها در عهد ائمه(ع)
   1. تخلف از قانون (قانون گریزی)
   2. ثروت اندوزی
   3. تجاوز به حقوق دیگران
   4. زن بارگی و تلذذ جنسی
   5. شراب خواری
   6. گفتگوستیزی
   7. فاصله گرفتن از سنت نبوی
   8. حاکمیت رویکرد تبعیضی
5. ناهنجاری‌های خاص ادوار چهارگانه
   1. ناهنجاری سیاسی
   2. ناهنجاری فکری و علمی
   3. بحران علمانیت و شکاکیت‌گرایی
   4. کژروی‌های اخلاقی
6. عوامل بروز ناهنجاری
   1. عوامل رویکردی - جهان بینی
   2. بی هدف دیدن هستی و عدم اعتقاد به شعور حاکم
   3. مادی پنداری زندگی، محدود نگری و دنیایی دیدن آن
   4. حیوان انگاری انسان و منفعت محوری
   5. خودخواهی خود محوری و کوته بینی فرهنگی
   6. جهالت عقلی و معرفتی
   7. نقش بیگانگان دینی و مرزی در تحریف و تفسیر متون دینی
7. عوامل اجتماعی - فرهنگی
   1. روحیه عربی و خشونت جاهلی
   2. شکل‌گیری جامعه شهری
   3. ارتباط با سرزمین‌های دیگر
   4. آشنایی با دانش‌ها و یافته‌های علمی دیگران
   5. انحراف سردمداران و حاکمان
   6. گسترش تبعیض اقتصادی
   7. نابسامانی سیاسی و عدم ثبات سازمانی
   8. نبود قانون اجتماعی و ضوابط زیستی
8. عوامل اقتصادی
9. برآیند بحث

فصل سوم: جایگاه و کارکرد امام در اندیشه اسلامی شیعی

• مقدمه

1. امامت اسلامی
2. امام در اندیشه شیعی
3. عوامل بازاندیشی و بسط ویژگی‌ها و نقش امام
   1. ثبات نسبی سیاسی
   2. ایجاد پرسش‌های نو و سربرآوردن فرقه‌ها و مکاتب گوناگون
   3. پاسخگویی دین
   4. انتشارا پدید آمده در عهد بحران تحول خلافت
   5. پراکندگی جمعیت تشیع
   6. تحول در رویکرد شیعه
4. شرایط امام
   1. شرایط عمومی
   2. شرایط خاص
5. وظیفه امام
   1. برانگیختن عقول بشری
   2. هدایت و رهبری آدمیان
   3. تزکیه و پاک‌سازی انسان‌ها
   4. توانمند‌سازی انسان در مواجهه با نابسامانی‌ها
   5. ایجاد امنیت فکری و آرامش درونی
   6. اصلاح تعاملات جامعه و ایجاد جامعه متعالی
6. شخصیت اخلاقی امامان
7. اهمیت امام
8. برآیند سخن

فصل چهارم: واکنش ائمه(ع) در برابر ناهنجاری‌ها

• مقدمه

1. روش‌شناسی راهبردهای ائمه(ع)
   1. گفتار به منزله کردار
   2. وجود ناراستی‌ها در انعکاس اخبار و گزارش‌ها
   3. همگنی و یگانگی ائمه(ع) و اقتضایی بودن کنش آنان
2. مبانی راهبردهای امامان
   1. خداباوری و هدف داری هستی
   2. معاد اندیشی و اهتمام به دنیای دیگر
   3. عدالت وجودی و برخورداری همگان
   4. اصل حق و تکلیف
   5. اصل اهمیت عمل و کار
   6. اصل اخلاق مداری
3. راهبردهای ائمه(ع)
   1. راهبردهای معطوف به صیانت از دین
      1. صیانت از قرآن
      2. احیای سنت نبوی
      3. تبیین اصول ارزشی و اخلاق اسلامی
      4. حقیقت خواهی و مبارزه با باطل
   2. راهبردهای معطوف به انسان
      1. ارزشمندی انسان و سعادت خواهی برای او
      2. حفظ جان و مال مردم و شیعه
   3. راهبردهای معطوف به جامعه اسلامی (امت)
      1. نگاه به آینده و گذر از روزمرگی
      2. اصلاح حاکمیت و ساختار تشکیلاتی
      3. اصلاح جامعه انسانی و امت محمد(ص)
      4. حفظ جماعت مسلمانان
4. ویژگی‌های عصر ائمه(ع)
   1. عصر کنش سیاسی - اجتماعی و فعالیت آشکار
   2. عصر تکاپوهای علمی و فقهی و مواجهه با رویکردهای انتقادی
   3. عصر توجه به انسجام جامعه شیعی و بازنمایی ارزش‌های دینی
   4. عصر فعالیت‌های عقلی تجربه غیبت و استقلال شیعی
5. راهکارهای ائمه(ع) در مواجهه با ناهنجاری‌ها
   1. امر به معروف و نهی از منکر
   2. خود الگونمایی و بیان حق
   3. اصل تواصی
   4. دعا و نیایش
   5. اصل تعلیم و تربیت
      1. چگونگی بهره‌مندی از قرآن و معرفت یابی
      2. شناسایی دین به طور کامل و جامع (بیان حق)
      3. دوری از پرسش‌های غیر مفید و پرداختن به چیزهایی که گره گشایی دارد
      4. دوری از مجادله و مراء

• برآیند سخن

فصل پنجم: بازدارنده‌های امامان در تربیت جامعه

• مقدمه

1. موانع سیاسی
   1. سختگیری حاکمان و زیر نظر گرفتن ائمه(ع)
   2. اقتضای حکومت و قدرت حاکم
   3. محدودیت‌های سیاسی
2. موانع اجتماعی
   1. جو عمومی
   2. رقابت‌های قبیله‌ای
3. موانع فرهنگی و عقیدتی
   1. انحرافات عقیدتی و رویکردهای تندروانه پیروان
   2. انحراف‌های اخلاقی و ارزشی جامعه
   3. تفرق مذهبی و شکل‌گیری فرقه‌های شیعی
4. موانع اقتضایی
   1. عدم همراهی مردم
   2. نبود ابزار لازم
5. برآیند بحث

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

کتابنامه

نمایه‌ها

1. آیات
2. روایات
3. اعلام
4. کتاب‌ها
5. فرقه‌ها، نحله‌ها و گروه‌ها
6. مکان‌ها

دربارهٔ پدیدآورنده

سید علی رضا واسعی

آقای دکتر سید علی رضا واسعی (متولد ۱۳۴۳ ش، ساری)، تحصیلات حوزوی را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: محمد تقی فلسفی، سید موسی شبیری زنجانی و سید محمد سعیدی پیگیری کرد. وی رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی را در مقطع دکترا در دانشگاه آزاد تهران به اتمام رساند. عضو و دبیر شورای ارزیابی و نظارت مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی، همکاری با مجله اندیشه حوزه و دانشگاه علوم پزشکی مشهد از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس در دانشگاه‌های مختلف تا کنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «ابن ابی‌حمزه بطائنی»، «ابوحیون»، «احمد بن عامر طایی»، «ابولهب بن عبدالمطلب»، «ابن ابی کثیر»، «ابن سراج»، «ابراهیم بن موسی الکاظم»، «ابوحمزه ثمالی»، «ابن‌الذبیحین»، «ابان بن صلت»، «آل یعقوب»، «تاریخ تحلیلی یا تحلیل تاریخ»، «درآمدی بر روش‌های تبلیغی ائمه (ع)»، «آدم»، «نگاهی نو به جریان عاشورا»، «جانشینان پیامبر در پرتو شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید»، «بیعت رضوان»، «ابن ام مکتوم»، «ابوبكر»، «ابوجهل»، «ابولهب»، «ابوذر غفاری»، «ابوسفیان»، «ابوطالب»، «آل ابراهیم»، «آل ایوب» و «آمنه بنت وهب» برخی از این آثار است.