مسلمانان درباره شناخت امام مهدی چه وظیفه‌ای دارند؟ (پرسش)

مسلمانان درباره شناخت امام مهدی چه وظیفه‌ای دارند؟
مسلمانان درباره شناخت امام مهدی چه وظیفه‌ای دارند؟
موضوع اصلی	بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت
مدخل بالاتر	مهدویت / غیبت امام مهدی / وظایف و تکالیف مسلمانان در عصر غیبت
تعداد پاسخ	۱ پاسخ
	v; t; e;

مسلمانان درباره شناخت امام مهدی چه وظیفه‌ای دارند؟ یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث مهدویت است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی مهدویت مراجعه شود.

پاسخ نخست

حجت الاسلام و المسلمین رضا علی کرمی، در کتاب «خانواده منتظر امام زمان» در این‌باره گفته است:

«از منظر امام صادق (ع) معرفت و عبودیت خداوند بامعرفت امامان معصوم (ع) در ارتباط تنگاتنگ قرار دارد، زیرا به فرموده امام صادق (ع) اوصیای الهی ابواب الله، یعنی (درهای خداوند) هستند و تنها از طریق آن‌هاست که انسان‌ها می‌‌توانند به معرفت کامل حضرت حق جل جلاله دست یابند و از طریق این درها است که به سوی خداوند متعال روی آورده می‌‌شود^[۱]. ::::::پس می‌‌توان به این نتیجه رسید که راه شناخت خداوند متعال، شناخت معصومین است و شناخت خداوند نیز از طریق معصومین (ع) امکان دارد. امام صادق (ع) فرموده‌اند که: "مردم راه و طریقی جز معرفت ما ندارند و به خاطر نشناختن ما عذری از ایشان پذیرفته نیست"^[۲].

منبع و مسیر اتصال به حجت خدا و یاری او، شناخت و محبت داشتن نسبت به حضرت ایشان است. مقام معرفت مقام والایی است که تنها از این طریق می‌‌توان به جایگاه بلند خداباوری رهنمون شد. ارتباط این دو مقوله ارتباط ناگسستنی و پیوند استواری است، آن چنان که در آیات نخستین سوره مبارکه بقره به این موضوع اشاره شده است. خداوند در این آیات فرموده است که هدایت پذیری از قرآن، ویژه متقینی است که به غیب و حجت غائب ایمان و باور دارند. ﴿الم * ذَلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فِيهِ هُدًى لِلْمُتَّقِينَ * الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ...﴾^[۳]، امام صادق (ع) درباره این آیه فرمودند: "متقین شیعیان امام علی (ع) هستند و غیب، حجت غایب است"^[۴].

تفسیر عیاشی از یعقوب سراج روایت کرده است که به امام صادق (ع) عرض کردم: زمین بدون عالمی از شما که مردم به او پناه ببرند باقی می‌‌ماند؟ امام در پاسخ فرمودند: "در این صورت خدا عبادت نمی‌شود، ای ابو یوسف! زمین از عالمی از ما خالی نمی‌ماند"^[۵].

امام صادق (ع) فرمودند:هر که دوست دارد از یاران قائم باشد، باید انتظار کشد و از گناه پرهیز کند و بر اخلاقی نیکو باشد، در حالی که منتظر است. پس اگر چنین کسی پیش از قیام قائم درگذرد، او را پاداشی باشد مثل پاداش کسی که قائم را درک کرده است. پس کوشش کنید و انتظار بکشید که گوارایتان باد ای گروه مورد رحمت!^[۶]»^[۷].

پاسخ‌های دیگر

۱. سرکار خانم رجایی؛

سرکار خانم محبوبه رجایی، در مقاله «مؤلفه‌های انتظار توانمند در قرآن کریم و سنت» در این‌باره گفته است:

«یکی از مؤلفه‌های مهم انتظار توانمند، کسب معرفت نسبت به وجود مقدس امام زمان (ع) است.

می‌‌توان گفت معرفت به امام، نخستین گام برای تحقق یک انتظار توانمند است. در صورت شناخت منتظر است که انتظار معنا پیدا می‌‌کند. چنانکه مرحوم شیخ صدوق می‌‌گوید: "ایمان مؤمن صحیح نیست، مگر اینکه از حالات کسی که به او ایمان آورده آگاه باشد. همان‌طور که خداوند تبارک و تعالی در سوره زخرف آیه ۸۶ می‌‌فرماید: ﴿إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ﴾^[۸] بنابراین ایمان به مهدی (ع) هرگز سودمند نخواهد بود، مگر اینکه به غیبت او آگاه باشد و اخبار ائمه درباره غیبت او و صفات شیعیان او را بداند"^[۹].

امام محمد باقر (ع) درباره شناخت امام زمان چنین می‌فرماید: "هر کس در حالی که امامی نداشته باشد بمیرد، مردنش مردن جاهلیت است و هر آنکه در حال شناختن امامش بمیرد، مقدم شدن و یا به تأخیر افتادن این امر به او زیان نرساند و هر کس بمیرد درحالی که امامش را شناخته، همچون کسی است که همراه قائم در خیمه او باشد"^[۱۰]. همچنین می‌‌فرمایند: "بنده‌ای مؤمن نیست، تا اینکه خدا و پیامبرش و همه ائمه و امام زمان خود را بشناسد و به سوی او بازگردد و تسلیم او باشد"^[۱۱].

توجه به مفاد دعاهایی که خواندن آن‌ها در عصر غیبت مورد تأکید قرار گرفته نیز ما را به اهمیت موضوع شناخت حجت خدا رهنمون می‌سازد. چنانکه در یکی از دعاهای معتبر چنین می‌خوانیم: "خدایا خودت را به من بشناسان، که اگر خودت را به من نشناسانی، پیامبرت را نخواهم شناخت. خدایا پیامبرت را به من بشناسان که اگر پیغمبرت را به من نشناسانی حجت تو را نخواهم شناخت. خدایا حجت خود را به من بشناسان که اگر حجتت را به من نشناسانی از دینم گمراه می‌‌شوم. خدایا مرا به مرگ جاهلیت نمیران و دلم را پس از آنکه هدایتم کردی، منحرف مگردان"^[۱۲].

می‌‌توان گفت مقصود از شناختی که امامان ما آن را نسبت به امام زمانمان امر فرموده‌اند، این است که ما آن حضرت را آنچنان که هست بشناسیم، به گونه‌ای که این شناخت سبب در امان ماندن از شبهه‌های ملحدان و مایه نجات از اعمال گمراه کننده مدعیان دروغین باشد^[۱۳]»^[۱۴].

پرسش‌های وابسته

جستارهای وابسته

پانویس

↑ اصول کافی، ج۱، ص۲۷۵.
↑ اصول کافی، ج۱، ص۲۶۶.
↑ «الف، لام، میم * این (آن) کتاب (است که) هیچ تردیدی در آن نیست، رهنمودی برای پرهیزگاران است * همان کسانی که «غیب» را باور دارند...» سوره بقره، آیه ۱-۳.
↑ «الْمُتَّقُونَ شِيعَةُ عَلِيٍّ (ع) وَ الْغَيْبُ فَهُوَ الْحُجَّةُ الْغَائِبُ»؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۲۰.
↑ تفسیر عیاشی، ج۱، ص۲۱۲.
↑ «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ فَلْيَنْتَظِرْ وَ لْيَعْمَلْ بِالْوَرَعِ وَ مَحَاسِنِ الْأَخْلَاقِ وَ هُوَ مُنْتَظِرٌ فَإِنْ مَاتَ وَ قَامَ الْقَائِمُ بَعْدَهُ كَانَ لَهُ مِنَ الْأَجْرِ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ أَدْرَكَهُ فَجِدُّوا وَ انْتَظِرُوا هَنِيئاً لَكُمْ أَيَّتُهَا الْعِصَابَةُ الْمَرْحُومَةُ»؛بحارالانوار، ج۵۲، ص۱۴۰؛ غیبت نعمانی، ص۲۰۰؛ اثبات الهداة، ج۳، ص۵۳۶.
↑ کرمی؛ رضا علی، خانواده منتظر امام زمان، ص ۱۸-۲۰.
↑ «مگر آنان که با دانایی به حق گواهی دهند» سوره زخرف، آیه ۸۶.
↑ کمال الدین و تمام النعمه، ج ۱، ص ۱۹، با تلخیص.
↑ « مَنْ مَاتَ وَ لَيْسَ لَهُ إِمَامٌ فَمِيتَتُهُ مِيتَةٌ جَاهِلِيَّةٌ وَ مَنْ مَاتَ وَ هُوَ عَارِفٌ لِإِمَامِهِ لَمْ يَضُرَّهُ تَقَدَّمَ هَذَا الْأَمْرُ أَوْ تَأَخَّرَ وَ مَنْ مَاتَ وَ هُوَ عَارِفٌ لِإِمَامِهِ كَانَ كَمَنْ هُوَ قَائِمٌ مَعَ الْقَائِمِ فِي فُسْطَاطِهِ»؛ اصول کافی، ج ۱، ص ۳۷۱.
↑ « لَا يَكُونُ الْعَبْدُ مُؤْمِناً حَتَّى يَعْرِفَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الْأَئِمَّةَ كُلَّهُمْ وَ إِمَامَ زَمَانِهِ وَ يَرُدَّ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمَ لَهُ»؛ اصول کافی، ج ۱، ص ۳۸۱.
↑ « اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي نَفْسَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي نَفْسَكَ لَمْ أَعْرِفْ نَبِيَّكَ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي نَبِيَّكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي نَبِيَّكَ لَمْ أَعْرِفْ حُجَّتَكَ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي حُجَّتَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي حُجَّتَكَ ضَلَلْتُ عَنْ دِينِي اللَّهُمَّ لَا تُمِتْنِي مِيتَةً جَاهِلِيَّةً وَ لَا تُزِغْ قَلْبِي بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنِي»؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج ۲، ص ۵۱۲.
↑ انتظار، باید‌ها و نباید‌ها، ص ۲۸ - ۲۹، برای اطلاع بیشتر در باب شناخت امام به باب معرفه الامام و الرد الیه کتاب اصول کافی رجوع شود.
↑ رجایی، محبوبه، مؤلفه‌های انتظار توانمند در قرآن کریم و سنت (مقاله)|مؤلفه‌های انتظار توانمند در قرآن کریم و سنت]].

[1] اصول کافی، ج۱، ص۲۷۵.

[2] اصول کافی، ج۱، ص۲۶۶.

[3] «الف، لام، میم * این (آن) کتاب (است که) هیچ تردیدی در آن نیست، رهنمودی برای پرهیزگاران است * همان کسانی که «غیب» را باور دارند...» سوره بقره، آیه ۱-۳.

[4] «الْمُتَّقُونَ شِيعَةُ عَلِيٍّ (ع) وَ الْغَيْبُ فَهُوَ الْحُجَّةُ الْغَائِبُ»؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۲۰.

[5] تفسیر عیاشی، ج۱، ص۲۱۲.

[6] «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ فَلْيَنْتَظِرْ وَ لْيَعْمَلْ بِالْوَرَعِ وَ مَحَاسِنِ الْأَخْلَاقِ وَ هُوَ مُنْتَظِرٌ فَإِنْ مَاتَ وَ قَامَ الْقَائِمُ بَعْدَهُ كَانَ لَهُ مِنَ الْأَجْرِ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ أَدْرَكَهُ فَجِدُّوا وَ انْتَظِرُوا هَنِيئاً لَكُمْ أَيَّتُهَا الْعِصَابَةُ الْمَرْحُومَةُ»؛بحارالانوار، ج۵۲، ص۱۴۰؛ غیبت نعمانی، ص۲۰۰؛ اثبات الهداة، ج۳، ص۵۳۶.

[7] کرمی؛ رضا علی، خانواده منتظر امام زمان، ص ۱۸-۲۰.

[8] «مگر آنان که با دانایی به حق گواهی دهند» سوره زخرف، آیه ۸۶.

[9] کمال الدین و تمام النعمه، ج ۱، ص ۱۹، با تلخیص.

[10] « مَنْ مَاتَ وَ لَيْسَ لَهُ إِمَامٌ فَمِيتَتُهُ مِيتَةٌ جَاهِلِيَّةٌ وَ مَنْ مَاتَ وَ هُوَ عَارِفٌ لِإِمَامِهِ لَمْ يَضُرَّهُ تَقَدَّمَ هَذَا الْأَمْرُ أَوْ تَأَخَّرَ وَ مَنْ مَاتَ وَ هُوَ عَارِفٌ لِإِمَامِهِ كَانَ كَمَنْ هُوَ قَائِمٌ مَعَ الْقَائِمِ فِي فُسْطَاطِهِ»؛ اصول کافی، ج ۱، ص ۳۷۱.

[11] « لَا يَكُونُ الْعَبْدُ مُؤْمِناً حَتَّى يَعْرِفَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الْأَئِمَّةَ كُلَّهُمْ وَ إِمَامَ زَمَانِهِ وَ يَرُدَّ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمَ لَهُ»؛ اصول کافی، ج ۱، ص ۳۸۱.

[12] « اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي نَفْسَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي نَفْسَكَ لَمْ أَعْرِفْ نَبِيَّكَ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي نَبِيَّكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي نَبِيَّكَ لَمْ أَعْرِفْ حُجَّتَكَ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي حُجَّتَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي حُجَّتَكَ ضَلَلْتُ عَنْ دِينِي اللَّهُمَّ لَا تُمِتْنِي مِيتَةً جَاهِلِيَّةً وَ لَا تُزِغْ قَلْبِي بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنِي»؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج ۲، ص ۵۱۲.

[13] انتظار، باید‌ها و نباید‌ها، ص ۲۸ - ۲۹، برای اطلاع بیشتر در باب شناخت امام به باب معرفه الامام و الرد الیه کتاب اصول کافی رجوع شود.

[14] رجایی، محبوبه، مؤلفه‌های انتظار توانمند در قرآن کریم و سنت (مقاله)|مؤلفه‌های انتظار توانمند در قرآن کریم و سنت]].

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]