فلسطین: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
== جغرافیای فلسطین == | == جغرافیای فلسطین == | ||
فلسطین | فلسطین سرزمین کوچکی است که همچون پلی سه قاره [[آسیا]] و [[آفریقا]] و اروپا را به یکدیگر متصل میکند. [[قلب]] فلسطین قلب [[جهان عرب]] و حلقه اتصال [[شرق]] و [[غرب]] است. این سرزمین، از شمال به لبنان، از جنوب به [[مصر]]، از شرق به [[اردن]] و [[سوریه]] و از [[مغرب]] به دریای مدیترانه محدود میشود. مساحت آن در حدود ۲۰۷۰۰ کیلومتر مربع است. از نظر طبیعی [[کشور فلسطین]] را میتوان به دو منطقه جغرافیایی تقسیم کرد: | ||
# منطقه شمالی، که قسمت بالای آن را ادامه تپههای جنوب لبنان میپوشاند. این تپهها، به سه سو کشیده شده است، از [[مشرق]] به دره اردن، از مغرب به دشت ساحلی و از جنوب به دره وسیع و کمعمقی که از کنارههای جنوب شرقی دریای مدیترانه، تا دره اردن، ادامه مییابد... این منطقه قرنها راه ارتباطی مهم ساحل دریای مدیترانه و مصر، با قسمت داخلی خاورمیانه بوده و به این ترتیب راه عبوری برای تهاجمات قومی، [[فرهنگی]] و نظامی بوده است. | # منطقه شمالی، که قسمت بالای آن را ادامه تپههای جنوب لبنان میپوشاند. این تپهها، به سه سو کشیده شده است، از [[مشرق]] به دره اردن، از مغرب به دشت ساحلی و از جنوب به دره وسیع و کمعمقی که از کنارههای جنوب شرقی دریای مدیترانه، تا دره اردن، ادامه مییابد... این منطقه قرنها راه ارتباطی مهم ساحل دریای مدیترانه و مصر، با قسمت داخلی خاورمیانه بوده و به این ترتیب راه عبوری برای تهاجمات قومی، [[فرهنگی]] و نظامی بوده است. | ||
# قسمت جنوبی، که شامل جلگه مرتفع صحرایی است و به صحرای نقبNogeb معروف است. این قسمت تقریباً نیمی از سرزمین فلسطین را شامل میشود و ارتفاع آن از سطح دریا ۳۰۰ تا ۴۵۰ متر است... . | # قسمت جنوبی، که شامل جلگه مرتفع صحرایی است و به صحرای نقبNogeb معروف است. این قسمت تقریباً نیمی از سرزمین فلسطین را شامل میشود و ارتفاع آن از سطح دریا ۳۰۰ تا ۴۵۰ متر است... . | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
آب و هوای فلسطین در تابستان گرم و زمستانها [[معتدل]] و بارانی است، ارتفاعات شمالی سبب میشود که در بعضی اوقات در تپههای آن ناحیه، برف ببارد. رود اردن در مرز مشترک فلسطین، سوریه و اردن جریان دارد که بخشی از خاک فلسطین در نواحی شمالی را آبیاری میکند. | آب و هوای فلسطین در تابستان گرم و زمستانها [[معتدل]] و بارانی است، ارتفاعات شمالی سبب میشود که در بعضی اوقات در تپههای آن ناحیه، برف ببارد. رود اردن در مرز مشترک فلسطین، سوریه و اردن جریان دارد که بخشی از خاک فلسطین در نواحی شمالی را آبیاری میکند. | ||
جمعیت فلسطین بالغ بر ۵/۶ میلیون نفر است که از [[زمان]] تشکیل [[رژیم]] [[صهیونیست]] [[اسرائیل]]، نزدیک به سه میلیون نفر از آنان به دست این رژیم به بیرون از سرزمین فلسطین رانده شدهاند و در سرزمینهای عربی آواره گشتهاند. جمعیت داخل سرزمین را غالباً [[یهودیان]] [[مهاجر]] و دیگر [[فلسطینیان]] تشکیل میدهند... . داخل فلسطین اشغالی ۵۲ درصد جمعیت [[یهودی]] و ۴۸ درصد غیر یهودی هستند<ref>ابومرزوق، آینده فلسطین از آن اسلام است، ۲۳.</ref>. | |||
پایتخت و [[شهر]] مهم این سرزمین، [[بیت المقدس]] است که | پایتخت و [[شهر]] مهم این سرزمین، [[بیت المقدس]] است که زیارتگاه [[مسلمانان]] و [[مسیحیان]] و [[یهودیان]] [[جهان]] است. [[بیت المقدس]]، پیش از [[مکه]] [[قبله]] گاه [[مسلمانان]] بوده است. شهرهای عمده دیگر آن، [[حیفا]] و رام الله است<ref>عبد الرضا، آخوند فرج، جغرافیای کشورهای مسلمان، ص۵۸.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۴۸؛ [[زهرا السادات حسینی عسکرانی|حسینی عسکرانی، زهرا السادات]]، [[فلسطین (مقاله)| مقاله «فلسطین»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۷ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۷]]، ص۶۲۰ ـ ۶۲۷؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۱۷۶.</ref> | ||
== پیشینه == | == پیشینه == | ||
قدیمیترین ساکنان فلسطین را دستهای از [[مهاجرین]] سامی نژاد، به نام [[کنعانیان]] که ۳۵۰۰ سال قبل از میلاد، به نام فلسطین وارد این | قدیمیترین ساکنان فلسطین را دستهای از [[مهاجرین]] سامی نژاد، به نام [[کنعانیان]] که ۳۵۰۰ سال قبل از میلاد، به نام فلسطین وارد این سرزمین شدند و جای کنعانیها را گرفتند. نام فلسطین از نام همین [[قوم]] گرفته شده است. در طول [[تاریخ]]، اگرچه اقوام مختلفی به فلسطین حمله کردند و بعضی از آنها برای مدتی، در آنجا سکنی گزیدند، ولی همواره فلسطین سرزمین [[اعراب]] [[فلسطینی]] باقی ماند و [[اکثریت]] ساکنانش همین اعراب بودند. فلسطین از [[قرن هفتم]] میلادی، یعنی از [[زمان]] ظهور [[اسلام]]، تا قرن اخیر که [[صهیونیستها]]، به کمک [[استعمارگران]] انگلیسی و آمریکایی، بر آن مسلط شدند، در دست مسلمانان قرار داشت، در این مدت [[پیروان ادیان]] مختلف، با مسالمت و [[دوستی]] در کنار یکدیگر [[زندگی]] میکردند<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۴۹.</ref>. | ||
فلسطین محل تولد و زندگی برخی انبیای [[اولوالعزم]]{{ع}}، مانند [[ابراهیم]]{{ع}}، [[موسی]]{{ع}} و [[عیسی]]{{ع}} بوده است<ref>ناس، تاریخ جامع ادیان، ۵۰۴–۴۸۸ و ۵۷۸–۵۷۷.</ref> و [[شهر]] [[بیتالمقدس]] را در [[دل]] خویش دارد. شروع بنای بیتالمقدس (به عنوان [[مسجد]]) به دست داوود [[نبی]]{{ع}} و تکمیل آن به دست [[سلیمان]]{{ع}} بود<ref>ابناثیر، الکامل فی التاریخ، ۱/۲۲۷–۲۲۸.</ref> و بارها، از جمله در دوران [[عبدالملک بن مروان]] تجدید بنا شد<ref>ابنکثیر، البدایة و النهایه، ۸/۲۸۰.</ref>. این مسجد در [[قرآن]] «[[مسجدالاقصی]]» نامیده شده و محل [[معراج]] [[پیامبر اسلام]]{{صل}} بوده است<ref>اسراء، ۱؛ طبرسی، مجمع البیان، ۶/۶۱۲.</ref>. | فلسطین محل تولد و زندگی برخی انبیای [[اولوالعزم]]{{ع}}، مانند [[ابراهیم]]{{ع}}، [[موسی]]{{ع}} و [[عیسی]]{{ع}} بوده است<ref>ناس، تاریخ جامع ادیان، ۵۰۴–۴۸۸ و ۵۷۸–۵۷۷.</ref> و [[شهر]] [[بیتالمقدس]] را در [[دل]] خویش دارد. شروع بنای بیتالمقدس (به عنوان [[مسجد]]) به دست داوود [[نبی]]{{ع}} و تکمیل آن به دست [[سلیمان]]{{ع}} بود<ref>ابناثیر، الکامل فی التاریخ، ۱/۲۲۷–۲۲۸.</ref> و بارها، از جمله در دوران [[عبدالملک بن مروان]] تجدید بنا شد<ref>ابنکثیر، البدایة و النهایه، ۸/۲۸۰.</ref>. این مسجد در [[قرآن]] «[[مسجدالاقصی]]» نامیده شده و محل [[معراج]] [[پیامبر اسلام]]{{صل}} بوده است<ref>اسراء، ۱؛ طبرسی، مجمع البیان، ۶/۶۱۲.</ref>. | ||
[[اسلام]] در زمان خلیفه دوم وارد [[سرزمین فلسطین]] شد. [[مردم]] بیتالمقدس در برابر [[مسلمانان]] [[مقاومت]] کردند. در این میان، هیئتی از [[مردم]] [[شهر]] با [[خلیفه دوم]] دیدار کردند و پیشنهاد [[صلح]] دادند، به شرطی که [[خلیفه]] خود، مباشر واگذاری [[قدس]] باشد. خلیفه نیز شرط آنان را پذیرفت و به معابد و صلیبهای آنان [[امان]] داد و بنا به خواسته [[مسیحیان]] [[اجازه]] اسکان [[یهودیان]] را در شهر نداد؛ در برابر، مسیحیان ملزم به پرداخت [[جزیه]] شدند<ref>زعیتر، سرگذشت فلسطین یا کارنامه سیاه استعمار، ۷۳–۷۴.</ref>. در سال ۱۰۹۵م [[جنگهای صلیبی]] آغاز گردید و | [[اسلام]] در زمان خلیفه دوم وارد [[سرزمین فلسطین]] شد. [[مردم]] بیتالمقدس در برابر [[مسلمانان]] [[مقاومت]] کردند. در این میان، هیئتی از [[مردم]] [[شهر]] با [[خلیفه دوم]] دیدار کردند و پیشنهاد [[صلح]] دادند، به شرطی که [[خلیفه]] خود، مباشر واگذاری [[قدس]] باشد. خلیفه نیز شرط آنان را پذیرفت و به معابد و صلیبهای آنان [[امان]] داد و بنا به خواسته [[مسیحیان]] [[اجازه]] اسکان [[یهودیان]] را در شهر نداد؛ در برابر، مسیحیان ملزم به پرداخت [[جزیه]] شدند<ref>زعیتر، سرگذشت فلسطین یا کارنامه سیاه استعمار، ۷۳–۷۴.</ref>. در سال ۱۰۹۵م [[جنگهای صلیبی]] آغاز گردید و فلسطین طی یک [[قرن]] میان مسیحیان و مسلمانان [[دست]] به دست شد؛ تا اینکه [[صلاحالدین ایوبی]] در سال ۱۱۹۲م آن را فتح کرد. پس از آن تا سال ۱۹۱۷م/ ۱۲۹۶ش زیر [[سیطره]] [[عثمانی]] قرار گرفت و سپس زیر [[سلطه]] [[استعمار]] درآمد<ref>محدثی، فلسطین، ۱۲؛ زعیتر، سرگذشت فلسطین یا کارنامه سیاه استعمار، ۸۲–۹۴.</ref>. | ||
مورخان [[صهیونیست]] معتقدند تلاش برای تأسیس اسرائیل در واقع بازسازی مجدد [[حکومت]] [[یهود]] در این منطقه است. آنان فلسطین را سرزمین نیاکان و پدران خود میدانند و از طرفی بازگشت یهودیان به | مورخان [[صهیونیست]] معتقدند تلاش برای تأسیس اسرائیل در واقع بازسازی مجدد [[حکومت]] [[یهود]] در این منطقه است. آنان فلسطین را سرزمین نیاکان و پدران خود میدانند و از طرفی بازگشت یهودیان به سرزمین موعود (فلسطین) را تحقق وعده الهی میپندارند که از طرف [[خداوند]] به [[بنیاسرائیل]] داده شده است.<ref>احمدی، ریشههای بحران در خاورمیانه، ۷.</ref> نخستین [[مهاجران]] یهود در اوایل سال ۱۸۸۰م/ ۱۲۵۹ش از روسیه وارد فلسطین شدند.<ref>احمدی، ریشههای بحران در خاورمیانه، ۳۳.</ref> یهودیان، در آن برهه زمانی، به [[هدف]] تأسیس حزبی خاص<ref> علمالهدی، شناخت صهیونیسم بینالملل، ۱۴۴.</ref> در سال ۱۸۹۷م/ ۱۲۷۶ش، در شهر بال سوئیس به [[سرپرستی]] «هرتزل» کنگرهای تشکیل دادند و تصمیم به تشکیل «[[سازمان]] [[صهیونیسم]] جهانی» گرفتند. | ||
در سال ۱۸۹۷م/ ۱۲۷۶ش | در سال ۱۸۹۷م/ ۱۲۷۶ش دولت بریتانیا با طرح توطئهای، سرعت فروپاشی امپراتوری عثمانی را ـ که مانعی بر سر راه تصرف فلسطین بهشمار میرفت ـ تشدید کرد<ref>زعیتر، سرگذشت فلسطین یا کارنامه سیاه استعمار، ۱۱۲–۱۱۰.</ref>؛ سپس در [[زمان]] [[جنگ]] جهانی اول و بر اساس [[قرارداد]] سایکس ـ پیکو ۱۹۱۶م/ ۱۲۹۵ش، بخش وسیعی از سرزمینهای عربی، ازجمله فلسطین را در [[اختیار]] گرفت و آنگاه بر پایه اعلامیه بالفور ([[وزیر]] خارجه وقت بریتانیا) ۱۹۱۷م/ ۱۲۹۶ش، به [[صهیونیستها]] [[وعده]] داد فلسطین را برای تشکیل «[[وطن]] ملی [[یهود]]» در اختیارشان قرار دهد.<ref>زعیتر، سرگذشت فلسطین یا کارنامه سیاه استعمار، ۱۱۵–۱۲۶.</ref> [[یهودیان]] برای محققکردن این وعده، به سراغ متفقین [[پیروز]] در [[جنگ]] جهانی اول رفتند و توانستند با کمک [[سرمایهداران]] [[یهودی]]، شورای عالی دول متفق را در سال ۱۹۲۰م/ ۱۲۹۹ش به اجرای اعلامیه بالفور وادار کنند تا فلسطین تحت حمایت انگلیس قرار گیرد<ref>صفاتاج، فلسطین از اشغال تا انتفاضه، ۴۳.</ref>. در ادامه اجرای این نقشه در ۱۴ مه ۱۹۴۸م/ ۱۳۲۷ش، نیروهای انگلیسی از فلسطین خارج شدند و پس از ساعاتی دولت اسرائیل در تلآویو اعلام موجودیت کرد<ref>دولتآبادی، رویارویی ایدئولوژیهای انتفاضه، ۶۰.</ref>.<ref>[[زهرا السادات حسینی عسکرانی|حسینی عسکرانی، زهرا السادات]]، [[فلسطین (مقاله)| مقاله «فلسطین»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۷ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۷]]، ص۶۲۰ ـ ۶۲۷؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۱۷۶.</ref> | ||
== [[مبارزات]] [[مردم]] فلسطین == | == [[مبارزات]] [[مردم]] فلسطین == | ||
سابقه مبارزات عربهای [[فلسطینی]] علیه اشغالگران به اواخر [[قرن]] نوزدهم میلادی (۱۸۸۶م به بعد) بازمیگردد. در آن سالها [[فلسطینیان]] دریافته بودند [[هدف]] اشغالگران تأسیس دولتی یهودی در | سابقه مبارزات عربهای [[فلسطینی]] علیه اشغالگران به اواخر [[قرن]] نوزدهم میلادی (۱۸۸۶م به بعد) بازمیگردد. در آن سالها [[فلسطینیان]] دریافته بودند [[هدف]] اشغالگران تأسیس دولتی یهودی در خاک فلسطین است<ref>کیّالی، تاریخ نوین فلسطین، ۵۱–۵۳.</ref>. همزمان با آغاز جنگ جهانی اول، [[خشم]] [[عربها]] علیه صهیونیستها و یهودیان اشغالگر فزونی یافت و مقدمات تشکیل [[جنبش]] ملی را فراهم آورد<ref>کیّالی، تاریخ نوین فلسطین، ۷۲–۸۵.</ref> تا سرانجام جنبش ملی فلسطین در سال ۱۹۱۹م/ ۱۲۹۸ش، در [[اعتراض]] به [[خیانت]] دولت بریتانیا به مردم فلسطین و صدور اعلامیه بالفور شکل گرفت<ref>غوری، تاریخ شصتساله فلسطین، ۱/۳۴.</ref>. | ||
دهه پنجاه میلادی را دهه شکلگیری | دهه پنجاه میلادی را دهه شکلگیری هویت ملی فلسطینیان میدانند. ناکامی گروههای [[فلسطینی]] میان سالهای ۱۹۵۴–۱۹۵۷م در برابر [[اسرائیل]]، اوضاع ناهنجار [[سیاسی]] ـ [[اقتصادی]] فلسطینیان و همچنین تصرف غزه در سال ۱۹۵۶م به دست اسرائیل و [[مقاومت]] فلسطینیان در مقابل و در نهایت [[اخراج]] صهیونیستها از نوار غزه، فلسطینیان را به [[فکر]] همکاری با یکدیگر انداخت و این [[تفکر]] میان سالهای ۱۹۵۷ و ۱۹۵۸م هسته نخستین تشکیل [[جنبش]] فتح بود<ref>ابراهیم، ۲۰–۲۱.</ref>. به دنبال جنبش جهاد اسلامی فلسطین که در اواخر سال ۱۹۷۰م و مقارن با انقلاب اسلامی ایران به دست فتحی شقاقی بنیانگذاری شد<ref>شوشینسب، بررسی تطبیقی گفتمانهای اخوانالمسلمین، ۶۴.</ref>. حرکت [[مقاومت اسلامی]] (حماس) در سال ۱۹۸۷م/ ۱۳۶۶ش به دست [[احمد یاسین]]، از [[رهبران]] اخوان المسلمین در غزه تأسیس گردید. این دو گروه با [[الهام]] گرفتن از انقلاب اسلامی ایران و با [[هدف]] رویارویی با [[اسرائیل]] و نیروهای ملی [[سکولار]] ساف به وجود آمدند<ref>شوشینسب، بررسی تطبیقی گفتمانهای اخوانالمسلمین، ۶۱.</ref>.<ref>[[زهرا السادات حسینی عسکرانی|حسینی عسکرانی، زهرا السادات]]، [[فلسطین (مقاله)| مقاله «فلسطین»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۷ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۷]]، ص۶۲۰ ـ ۶۲۷.</ref> | ||
== فلسطین در آخرالزمان == | == فلسطین در آخرالزمان == | ||
[[امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرمود: به زودی [[یهودیان]] برای تشکیل دولتشان از [[غرب]] به | [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرمود: به زودی [[یهودیان]] برای تشکیل دولتشان از [[غرب]] به فلسطین میآیند. [[مردم]] پرسیدند: ای ابا الحسن پس عربها کجایند؟! حضرت فرمود: در آن روز [[اعراب]] نیروهایشان پراکنده و پیوندشان از هم گسسته است و به هم فشرده و پشتیبان هم نیستند. سپس از آن حضرت سؤال کردند: آیا این [[بلا]] به درازا خواهد کشید؟ فرمود: خیر (طول نمیکشد) تا اینکه بندهای [[اسارت]] [[عرب]] گسسته میشود و [[افکار]] مصمم آنها باز میگردد. سپس فلسطین به دست آنها [[فتح]] میشود و عربها پیروزمندانه و متحد [[قیام]] میکنند و نیرو از [[عراق]] میرسد که بر پرچمهای آنان "قوت" نوشته شده است، [[عرب]] و [[اسلام]] همدست میشوند تا فلسطین را برهانند؛ درگیری عجیبی در دریا واقع خواهد شد و [[مردم]] در [[خون]] فرو خواهند رفت و زخمیها بر خیل کشتهها میگذرند! سپس حضرت فرمود: سه بار عربها این کار را انجام میدهند و در چهارمین بار که [[خدا]] پایمردی و [[ایمان]] آنان را دید، [[یاری]] او بر سر آنها سایه میافکند. سپس فرمود: به [[خدا]] قسم مانند میش سربریده میشود تا اینکه حتی یک [[یهودی]] در فلسطین باقی نمیماند<ref>عقائد الامامیه الاثنی عشریه، ص ۲۷۰.</ref>.<ref>[[عباس حیدرزاده|حیدرزاده، عباس]]، [[فرهنگنامه آخرالزمان (کتاب)|فرهنگنامه آخرالزمان]]. ص ۴۵۶.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||