←چیستی شوق
| خط ۹: | خط ۹: | ||
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | ||
==چیستی [[شوق]]== | ==چیستی [[شوق]]== | ||
*[[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمهای|علوی تراکمهای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان میرود و [[حب]] همچنان [[باقی]] است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر میرسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گستردهتر نموده و [[آرامش]] را از او سلب میکند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمیبیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیدهاش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]]{{ع}} میفرماید: | *[[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمهای|علوی تراکمهای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان میرود و [[حب]] همچنان [[باقی]] است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر میرسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گستردهتر نموده و [[آرامش]] را از او سلب میکند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمیبیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیدهاش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]]{{ع}} میفرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳.</ref>.<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمهای|علوی تراکمهای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref> | ||
==رابطه [[شوق]] و [[خوف]]== | ==رابطه [[شوق]] و [[خوف]]== | ||
*هرجا [[شوق]] [[صادق]] باشد، [[خوف]] هم همراه اوست. اگر در جایی [[شوق]] باشد ولی [[خوف]] نباشد، [[انسان]] راهی وادی [[غرور]] و [[فریب]] شده و هلاک میشود. از این رو [[انسان]] [[مؤمن]] در عین [[جدیت]] در عمل به عملش [[مغرور]] نیست. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: اگر مقدار [[ترس]] و [[بیم]] در [[قلب]] [[مؤمن]] با مقدار [[امید]] و [[شوق]] آن وزن میشد، به [[قدر]] یک مثقال، یکی بر دیگری سنگینتر نبود. بنابراین [[شوق]] به [[ثواب]] و [[خوف]] از [[عقاب]] در افراد باتقوا، یک ملکۀ نفسانی است. یعنی هیچ وقت از روی [[غفلت]] این موازنه به هم نمیخورد<ref>ر.ک. [[محمد حسین بهجتی اردکانی|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)|نمی از دریای راز]].</ref>. | *هرجا [[شوق]] [[صادق]] باشد، [[خوف]] هم همراه اوست. اگر در جایی [[شوق]] باشد ولی [[خوف]] نباشد، [[انسان]] راهی وادی [[غرور]] و [[فریب]] شده و هلاک میشود. از این رو [[انسان]] [[مؤمن]] در عین [[جدیت]] در عمل به عملش [[مغرور]] نیست. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: اگر مقدار [[ترس]] و [[بیم]] در [[قلب]] [[مؤمن]] با مقدار [[امید]] و [[شوق]] آن وزن میشد، به [[قدر]] یک مثقال، یکی بر دیگری سنگینتر نبود. بنابراین [[شوق]] به [[ثواب]] و [[خوف]] از [[عقاب]] در افراد باتقوا، یک ملکۀ نفسانی است. یعنی هیچ وقت از روی [[غفلت]] این موازنه به هم نمیخورد<ref>ر.ک. [[محمد حسین بهجتی اردکانی|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)|نمی از دریای راز]].</ref>. | ||