بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | ||
'''هدایت'''، | '''هدایت''': [[راهنمایی]]، [[ارشاد]]، راه را نشان دادن یا به مقصد رساندن. [[خداوند]] "[[هادی]]" است و برای هر [[قوم]] و امتی نیز [[هادی]] فرستاده تا راه [[حق]] و شیوه رسیدن به کمال و [[سعادت]] را به آنان نشان دهند. [[هدایت]] دو گونه است: [[تکوینی]] و [[تشریعی]]. [[هدایت تکوینی]] همان [[سرشت]] و [[فطرت]] و غریزهای است که [[خدا]] در همه موجودات قرار داده است که [[راه تعیین]] شده خود را طی میکنند{{متن قرآن|قَالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى}}<ref> «گفت: پروردگار ما کسی است که آفرینش هر چیز را به (فراخور) او، ارزانی داشته سپس راهنمایی کرده است» سوره طه، آیه ۵۰.</ref>. [[هدایت تشریعی]] با فرستادن [[پیامبران]] و [[کتابهای آسمانی]] و [[تکالیف دینی]] است. [[خداوند]]، غیر از [[هدایت]] عمومی نسبت به همه، بعضی را [[هدایت]] ویژه میکند.[[خداوند]]، هم در نهاد [[انسان]]، [[هدایت]] به [[خیر و شر]] را قرار داده، هم از راه [[دین]] و [[پیامبران]]، [[حق]] و باطر را [[بیان]] کرده است. [[انسان]] هم موجودی مختار است. اگر پذیرای [[هدایت الهی]] باشد به [[سعادت]] و [[بهشت]] میرسد و اگر نپذیرد، [[گمراه]] و دوزخی میگردد. هدایتکننده را "[[هادی]]" گویند و [[هدایت یافته]] را "[[مهدی]]" و "مُهتدی" نامند. [[هدایت مردم]] به راه خیر و صحیح، [[وظیفه]] هر [[مسلمان]] است و در [[حدیث]] است که اگر به وسیله شما یک نفر [[هدایت]] شود، بهتر و ارزشمندتر از همه [[جهان]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگنامه دینی (کتاب)| فرهنگنامه دینی]]، ص:۲۵۰.</ref>. | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
*هدایت، به معنای نشان دادن راه درست مقصد، از واژههای پرتکرار در [[قرآن]] و [[حدیث]] است. [[رهنمون کردن]] [[انسان]] و دیگر موجودات به راه درست خود، از صفات [[خداوندگار هستی]] و تجلّی [[ربوبیت الهی]] در ظرف [[خلقت]] است. این ویژگی چنان عام و فراگیر است که هیچ موجودی از آن بیبهره نمیماند.<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث (مقاله)|گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث]]، [[فصلنامه علمی پژوهشی علوم حدیث، ش ش ۶۴، ص ۳ـ ۲۲]]</ref>. | |||
* [[هدایت کردن]] [[خداوند]] به دو گونه عمومی و ویژه است. هدایت عمومی [[خداوند]]، شامل همه آفریدههاست و به سه گونه هدایت فطری، [[عقلی]] و تشریعی قابل تقسیم است که هر کدام نیز شاخههای فرعی دیگری دارند. هدایت ویژه [[خداوند]] نیز گونهای [[پاداش]] است که به [[دلیل]] [[حسن]] [[انتخاب]] و پیمودن مسیر [[حق]] و قبول هدایت عام [[خداوند]]، شامل [[پیامبران]]، اوصیای آنان و گروندگان به آنها میشود. شکل این هدایتها متفاوت، اما همگی نشانگر و رساننده به یک مقصود هستند. گفتنی است [[خداوند]] جزای [[ستمگران]] را نیز با هدایت میدهد، اما هدایت به سوی [[دوزخ]]!<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث (مقاله)|گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث]]، [[فصلنامه علمی پژوهشی علوم حدیث، ش ش ۶۴، ص ۳ـ ۲۲]]</ref>. | * [[هدایت کردن]] [[خداوند]] به دو گونه عمومی و ویژه است. هدایت عمومی [[خداوند]]، شامل همه آفریدههاست و به سه گونه هدایت فطری، [[عقلی]] و تشریعی قابل تقسیم است که هر کدام نیز شاخههای فرعی دیگری دارند. هدایت ویژه [[خداوند]] نیز گونهای [[پاداش]] است که به [[دلیل]] [[حسن]] [[انتخاب]] و پیمودن مسیر [[حق]] و قبول هدایت عام [[خداوند]]، شامل [[پیامبران]]، اوصیای آنان و گروندگان به آنها میشود. شکل این هدایتها متفاوت، اما همگی نشانگر و رساننده به یک مقصود هستند. گفتنی است [[خداوند]] جزای [[ستمگران]] را نیز با هدایت میدهد، اما هدایت به سوی [[دوزخ]]!<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث (مقاله)|گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث]]، [[فصلنامه علمی پژوهشی علوم حدیث، ش ش ۶۴، ص ۳ـ ۲۲]]</ref>. | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۹: | ||
*البته باید توجه داشت واژۀ هدایت ذاتاً دارای بار معنایی مثبت است، هر چند با قرینه در مصادیق منفی نیز به کار میرود، مانند: {{متن قرآن|فَاهْدُوهُمْ إِلى صِراطِ الْجَحِيمِ}}<ref>سورۀ صافات، آیۀ ۲۳</ref><ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث (مقاله)|گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث]]، [[فصلنامه علمی پژوهشی علوم حدیث، ش ش ۶۴، ص ۳ـ ۲۲]]</ref>. | *البته باید توجه داشت واژۀ هدایت ذاتاً دارای بار معنایی مثبت است، هر چند با قرینه در مصادیق منفی نیز به کار میرود، مانند: {{متن قرآن|فَاهْدُوهُمْ إِلى صِراطِ الْجَحِيمِ}}<ref>سورۀ صافات، آیۀ ۲۳</ref><ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث (مقاله)|گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث]]، [[فصلنامه علمی پژوهشی علوم حدیث، ش ش ۶۴، ص ۳ـ ۲۲]]</ref>. | ||
*یکی از [[نامهای خداوند]] الهادی است: "او کسی است که بینائی میدهد بندگانش را و [[شناخت]] میدهد راه [[معرفت]] و بینائی را به آنها تا این که اقرار به [[ربوبیت]] کند.و همچنین هدایت میکند هر مخلوقی را به آن چه از [[معرفت]] برای اوست"<ref>{{عربی|"مِن أَسمَاءِ اللهِ تَعالی سُبحَانَهُ: الهَادی؛ قَالَ اِبن الأَثیر: هُوَ الَّذی بَصَّرَ عِبادَه وعرَّفَهم طَریقَ معرفته حتی أَقرُّوا برُبُوبیَّته، وهَدی کُلِ مَخلوقٍ إِلی ما لا بُدَّ له منهإ"}}؛ لسان العرب، ج۱۵، ص۳۵۳، واژه هدی.</ref>. هدایت به معنای [[ارشاد]] و [[راهنمایی]]<ref>ابن فارس، مقاییس اللغه، جلد ۶، ص۴۲، «هدی»</ref>، بیان راه رشد و کمال و [[بسترسازی]] برای رسیدن به قله کمال مطلوب است<ref>مصطفوی، التحقیق، جلد ۱۱، ص ۲۴۷، «هدی»</ref> <ref>[[سید صدرالدین صفوی|صفوی، سید صدرالدین]]، [[هدایت در قرآن (مقاله)|هدایت در قرآن]].</ref>. | *یکی از [[نامهای خداوند]] الهادی است: "او کسی است که بینائی میدهد بندگانش را و [[شناخت]] میدهد راه [[معرفت]] و بینائی را به آنها تا این که اقرار به [[ربوبیت]] کند.و همچنین هدایت میکند هر مخلوقی را به آن چه از [[معرفت]] برای اوست"<ref>{{عربی|"مِن أَسمَاءِ اللهِ تَعالی سُبحَانَهُ: الهَادی؛ قَالَ اِبن الأَثیر: هُوَ الَّذی بَصَّرَ عِبادَه وعرَّفَهم طَریقَ معرفته حتی أَقرُّوا برُبُوبیَّته، وهَدی کُلِ مَخلوقٍ إِلی ما لا بُدَّ له منهإ"}}؛ لسان العرب، ج۱۵، ص۳۵۳، واژه هدی.</ref>. هدایت به معنای [[ارشاد]] و [[راهنمایی]]<ref>ابن فارس، مقاییس اللغه، جلد ۶، ص۴۲، «هدی»</ref>، بیان راه رشد و کمال و [[بسترسازی]] برای رسیدن به قله کمال مطلوب است<ref>مصطفوی، التحقیق، جلد ۱۱، ص ۲۴۷، «هدی»</ref> <ref>[[سید صدرالدین صفوی|صفوی، سید صدرالدین]]، [[هدایت در قرآن (مقاله)|هدایت در قرآن]].</ref>. | ||
==[[مراتب هدایت|کاربردهای هدایت در قرآن و حدیث]]== | ==[[مراتب هدایت|کاربردهای هدایت در قرآن و حدیث]]== | ||
| خط ۲۹: | خط ۳۲: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* [[پرونده:ohf.jpg|22px]] [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث (مقاله)|گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث]]، [[فصلنامه علمی پژوهشی علوم حدیث، ش ش ۶۴، ص ۳ـ ۲۲]] | * [[پرونده:ohf.jpg|22px]] [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث (مقاله)|گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث]]، [[فصلنامه علمی پژوهشی علوم حدیث، ش ش ۶۴، ص ۳ـ ۲۲]] | ||
* [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|'''فرهنگنامه دینی''']] | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||