لیبرالیسم: تفاوت میان نسخه‌ها

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> [[لیبرالیسم در قرآن]] - [[لیبرالیسم در حدیث]] - [[لیبرالیسم در نهج البلاغه]] - [[لیبرالیسم در کلام اسلامی]] - [[لیبرالیسم در عرفان اسلامی]]</div>

 

*لیبرالیسم، خواهان درجاتی از [[آزادی]] در برابر تسلط یا [[هدایت]] [[دولت]] و یا هر مؤسسه دیگر است که تهدیدکننده [[آزادی]] [[بشر]] باشد<ref>فرهنگ علوم سیاسی‌، ۱/ ۶۹۴.</ref>. لیبرالیسم، که خود از مؤلفه‌های مدرنیسم است، در نظر و عمل از پروتستانتیسم- [[نهضت]] [[اصلاح]] [[دینی]]- در قرن ۱۶ میلادی بسیار مدد گرفته است<ref>لیبرالیسم‌، مهدی براتعلی‌پور/ ص ۱۷- ۱۵.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 394.</ref>.

*لیبرالیسم را می‌توان به دو قسم [[فرهنگی]] و [[اقتصادی]] تقسیم کرد؛ لیکن ما فقط به بررسی لیبرالیسم [[فرهنگی]] می‌پردازیم. لیبرالیسم [[فرهنگی]] نیز خود به سه شاخه [[سیاسی]]، [[اخلاقی]] و الهیاتی تقسیم می‌شود. نقطه اشتراک این سه‌ شاخه، جانبداری از آزادی‌های فردی و [[اجتماعی]] به شکل افراطی، [[ترویج]] [[تساهل و تسامح]] به گونه اباحه‌گری و [[مقید]] نبودن به امر مطلق است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 394-395.</ref>.

*عناصر اصلی [[تفکر]] لیبرالیستی عبارت‌اند از: تکیه بر [[عقل]] بدون در نظر گرفتن [[وحی]]؛ [[آزادی]] مبتنی بر فردگرایی ([[اومانیسم]])؛ [[تساهل و تسامح]] با رویکرد نسبیت‌گرایی مدرن. لیبرالیست‌ها درباره [[آزادی]] معتقدند که [[وحدت دین]] برای تنظیم [[مصالح جامعه]] ضروری نیست و [[قانون]] باید عهده‌دار [[آزادی]] [[عقیده]] باشد<ref>فرهنگ فلسفی‌، ۳۰۹ و ۳۱۰.</ref>. آزادی‌خواهی لیبرالیست‌ها تا جایی پیش می‌رود که مرزهای [[دین]] را درنوردیده، [[انسان]] مدرن را برای تکلیف‌گریزی و بی‌قیدی نسبت به [[آموزه‌های دینی]] محق می‌پندارد. از این رو، لیبرالیسم، [[حاکمیت الهی]] را در [[جهان]] نمی‌پذیرد<ref>لیبرالیسم‌، راین هارد کونل/ ۲۳- ۱۹.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 395.</ref>.

*[[قرآن]] می‌گوید، [[انسان]] موجودی مختار و آزاد است و سرنوشتش به دست خود او است. هر کس می‌خواهد [[ایمان]] آورد و هر کس می‌خواهد [[کافر]] شود<ref>{{متن قرآن|وَقُلِ الْحَقُّ مِن رَّبِّكُمْ فَمَن شَاء فَلْيُؤْمِن وَمَن شَاء فَلْيَكْفُرْ إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا وَإِن يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاء كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ وَسَاءَتْ مُرْتَفَقًا }}؛ سوره کهف، آیه ۲۹.</ref>؛ ولی در برابر راهی که برمی‌گزیند، [[مسئول]] است. این دیدگاه مطابق با [[حکمت الهی]] در کسب [[پاداش اخروی]] است. از این رو، آزاد بودن [[انسان]] در [[اعمال]] و [[رفتار]]، نقطه قوت [[آفرینش]] او است. بنابر این، اصل [[آزادی]] در [[اسلام]] پذیرفته شده است هر چند [[مؤمنان]]، [[آزادی]] خود را در چارچوب حدود و [[قوانین الهی]] جای می‌دهند. از نظرگاه [[اسلامی]]، [[انسان]] برای [[تکامل]] و رشد آزاد است تا بتواند [[سعادتمند]] شود. در این راه باید به [[آموزه‌های دینی]] [[پایبندی]] کند. [[آزادی]] حیوانی- یعنی [[آزادی]] مطلق [[شهوت]] و [[هوا و هوس]] و [[دنیاپرستی]]- مورد تأیید [[اسلام]] نیست<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 395.</ref>.

#'''رهایی از هر نوع [[بردگی]]:''' [[دین اسلام]] با هر گونه [[بندگی]] غیر [[خدا]] مخالف است و در آموزه‌های عملی و نظری خود می‌کوشد تا این پدیده را از میان بردارد<ref>گفتارهای معنوی‌، ۱۵- ۱۲.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 395-396.</ref>.

*آنکه، از نظرگاه [[اسلامی]]، [[بشر]] آزاد است تا بتواند به [[خوشبختی]] و [[رفاه]] [[دنیوی]] و [[اخروی]] برسد. از این رو، چاره‌ای نیست مگر به [[آموزه‌های دینی]] [[پایبندی]] کند. [[اسلام]]، رهایی مطلق شهوات و [[هوا و هوس]] و [[تجاوز]] به [[آزادی]] دیگران را نمی‌پذیرد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 396.</ref>.