نمایش مبدأ برای آیه والنجم اذا هوی

{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[بهمن]]|روز=[[12]]|سال=[[1403]]|کاربر=فرقانی}}
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی
| عنوان مدخل = 
| مداخل مرتبط = [[آیه والنجم اذا هوی از دیدگاه اهل سنت]]
| پرسش مرتبط = 
}}
{{جعبه اطلاعات آیات نامدار
| نام آیه = آیه والنجم اذا هوی
| نام تصویر = آیه 1 سوره نجم.
| توضیح تصویر = 
| متن آیه =  
| معنی آیه = سوگند به ستاره آن هنگام که فرود آید.
| شماره آیه = 1
| نام سوره = نجم
| شماره جزء = 
| نام‌های دیگر = 
| شأن نزول = علی بن ابی‎طالب{{ع}}
| مصداق آیه = وصایت علی بن ابی‌طالب{{ع}}
| دلالت آیه = {{فهرست جعبه|امامت امیرالمؤمنین(ع)| }}
| نتایج آیه = 
}}
== مقدمه ==
[[آیه]] [[نجم]]{{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى}} از جمله [[ادله قرآنی]] [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} است که با توجه به [[شأن نزول]] آن درباره [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، پس از خبر دادن [[پیامبر اکرم]]{{صل}} از [[امامت]] هر کسی که [[ستاره]] در منزلش فرود آید، با [[نزول]] ستاره در [[منزل]] امیرالمؤمنین{{ع}}،[[ امامت]] آن حضرت ثابت گردید اما با این حال [[شاهدان]] عینی این واقعه از [[بنی هاشم]]، این مسأله را [[انکار]] کرده و به پیامبر اکرم نسبت [[گمراهی]] زدند از این رو این آیه نازل شد و بر [[درستی]] گفتار آن حضرت تأکید کرد.

== [[شأن نزول آیه]] ==
قاطبه [[مفسران شیعه]] و غالب [[مفسران اهل سنت]] بر اساس [[روایات صحیح]] و معتبر که در منابع [[فریقین]] ذکر شده شأن نزول این آیه را [[وصایت]] و [[خلافت امیرالمؤمنین]]{{ع}} دانسته‌اند. چنانچه در روایتی علی مغازلی [[شافعی]] به اسناد خود از [[ابن عباس]] [[روایت]] کرده که گفت: من به همراه جوانانی از بنی هاشم نزد [[رسول خدا]]{{صل}} نشسته بودیم که ستاره‌ای در حال فرود آمدن بود، رسول خدا{{صل}} فرمودند: هر کس که این ستاره در منزلش فرود آید، او پس از من [[وصی]] من خواهد بود. آنگاه [[جوانان]] بنی هاشم برخاستند و به ستاره نگریستند و دیدند که دقیقا در منزل [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} فرود آمد؛ لذا گفتند: ای رسول خدا، در [[دوست داشتن علی]] به [[بیراهه]] رفته‌ای! در این هنگام بود که [[خداوند]] این آیه را نازل فرمود: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى}}. <ref>مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی</ref>

== [[احادیث]] [[نزول آیه]] در [[بیت]] امیرالمؤمنین{{ع}} ==
احادیثی که ذیل [[سوره مبارکه نجم]] وارد شده و بیانگر فرود آمدن ستاره در منزل امیرالمؤمنین{{ع}} است، در منابع و [[کتب حدیثی]] متعدد فریقین و به صورت‌های مختلفی روایت شده است که بیانگر [[اخبار]] رسول خدا{{صل}} از وصایت و [[خلافت بلافصل امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که در ادامه به اهم منابع معتبر و مشهور [[فریقین]] اشاره می‌نماییم
=== [[منابع شیعه]] ===
=== منابع [[عامه]] ===
#[[تاریخ مدینه دمشق]]: [[ابن عساکر]] [[دمشقی]] <ref>ج۴۲، ص۳۹۲</ref>
#[[کفایة الطالب]]: [[ابوعبدالله]] گنجی [[شافعی]] <ref>ص۲۶۰ و ۲۶۱</ref>
#[[مناقب]] [[علی بن ابیطالب]]: [[ابن مغازلی]] شافعی <ref>ص۲۱۶ و ۲۱۷، ش۲۸۱</ref>
#شواهد التنزیل: [[حاکم حسکانی]]<ref>ج۲، ص۲۷۸، ش۹۱۲</ref>
[[مرحوم علامه حلی]] در کتاب [[نهج الحق]] می‌نویسد: «روی الجمهور» یعنی [[جمهور]] [[اهل سنت]] این [[روایت]] را ذکر کرده‌اند و بدین منظور سخن [[ابوالفرج]] جوزی را به عنوان شاهدی بر این مدعا می‌آورد چه اینکه [[ابن جوزی]] این روایت را به گروهی از [[راویان سنی]] منتسب ساخته است. <ref>نهج الحق و کشف الصدق، ج۲، ص۲۷۸، ش۹۱۲</ref>
علاوه بر این با مراجعه به اسانید [[حدیث]] در کتاب‌های یاد شده، به روشنی می‌توان دریافت که برخی از حدیث پژوهان نامی اهل سنت در زمره [[راویان]] این حدیث هستند که از جمله آنها می‌توان به [[ابو محمد جوهری]] اشاره کرد. <ref>میلانی، سید علی، جواهرالکلام، ج۵، ص۳۴۲-۳۴۳</ref>

== دلالت [[آیه]] ==
=== دلالت بر [[وصایت]] و [[خلافت امیرالمؤمنین]]{{ع}} ===
مرحوم علامه حلی این آیه را در کتاب [[منهاج الکرامة]] خود به عنوان دلیل چهارم بر [[اثبات ولایت]] و [[امامت]] [[حضرت امیرالمؤمنین]]{{ع}} مطرح ساخته و در ذیل آن روایتی را از ابن مغزلی شافعی آورده است. ایشان می‌نویسد: «[[فقیه]] علی مغازلی شافعی به اسناد خود از [[ابن عباس]] روایت کرده که گفت: من به همراه جوانانی از [[بنی هاشم]] نزد [[رسول خدا]]{{صل}} نشسته بودیم که ستاره‌ای در حال فرود آمدن بود، رسول خدا{{صل}} فرمودند: هر کس که این [[ستاره]] در منزلش فرود آید، او پس از من [[وصی]] من خواهد بود. آنگاه [[جوانان]] بنی هاشم برخاستند و به ستاره نگریستند و دیدند که دقیقا در [[منزل]] علی بن ابیطالب{{ع}} فرود آمد؛ لذا گفتند: ای رسول خدا، در [[دوست داشتن علی]] به [[بیراهه]] رفته‌ای! در این هنگام بود که [[خداوند]] این آیه را نازل فرمود: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى}}. با توجه به این حدیث، [[آیه شریفه]] به روشنی بر وصایت و [[خلافت بلافصل]] حضرت امیرالمؤمنین{{ع}} دلالت دارد. <ref>علامه حلی، منهاج الکرامة، ص۱۱۹-۱۲۰</ref>.<ref>میلانی، سید علی، جواهرالکلام، ج۵، ص۳۳۷ و ۳۳۸</ref>
=== دلالت بر [[افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} ===
ماجرای فرود آمدن [[ستاره]] در [[بیت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به هر نحوی که [[تفسیر]] نماییم چه آن را به عنوان معجزه‌ای از سوی [[رسول خدا]]{{صل}} دانسته و چه آن را نشانه و علامتی از سوی [[خدا]] [[متعال]] بدانیم، بر [[برتری]] و افضلیت امیرالمؤمنین{{ع}} دلالت دارد چه اینکه رسول خدا{{صل}} این واقعه را نشانه‌ای بر [[امامت]] و [[خلافت]] پس از خود دانسته و [[خدای متعال]] نیز آیه‌ای در [[تأیید]] این مسأله نازل کرد. <ref>مکاتبه اختصاصی [[دانشنامه]][[ امامت]] و [[ولایت]] با [[محمد هادی فرقانی]]</ref>
=== دلالت بر [[منصوص بودن]] [[مقام]] ام[[امت]] ===
اینکه رسول خدا{{صل}} از [[حرکت]] یک ستاره و فرود آمدن آن توجه دیگران را به خلافت و [[وصایت]] پس از خود جلب کرده و فرود آمدن آن را در [[منزل]] یک شخص، علامت و نشانه‌ای بر خلافت و وصایت صاحب آن بیت، پس از خود دانستند، حاکی از آن است که آن حضرت از فرود آمدن ستاره در بیت شخصی که خدای متعال او را به عنوان [[وصی]] و [[خلیفه]] خود تعیین کرده، خبر داشته و صرفا از این ماجرا در جهت معرفی اولیه امیرالمؤمنین{{ع}} به این مقام استفاده کرده‌اند؛ چراکه رسول خدا{{صل}} از همان آغازین [[روز]] [[دعوت علنی]] خویش امیرالمؤمنین{{ع}} را به عنوان خلیفه، وصی، [[برادر]] و [[وزیر]] خود معرفی کرده و بارها و بارها در مواضع متععد بر خلافت آن حضرت تأکید کرده‌اند؛[[ شاهد]] بر این سخن، [[احادیث]] فراوانی همچون [[یوم الانذار]]، [[منزلت]]، [[اخوت]]، [[رایت]]، طیر و... در این خصوص است. روشن است که این ماجرا نیز از منصوص بودن این مقام برای امیرالمؤمنین{{ع}} و [[انتصاب]] آن حضرت به این جایگاه توسط خدای متعال، حکایت داشته و رسول خدا{{صل}} به [[نزول]] ستاره در بیت آن حضرت [[یقین]] داشته‌اند. حتی اگر این جریان را معجزه‌ای از سوی رسول خدا{{صل}} بدانیم باز هم از آنجا که [[قدرت]] بر [[اعجاز]] از سوی خدای متعال و با اتصال به آن منبع [[قادر]] [[متعال]] به آن حضرت داده شده، [[اثبات]] این مدعا، امری سهل خواهد بود. <ref>مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی</ref>
=== دلالت بر [[عصمت پیامبر اکرم]]{{صل}} ===
[[نزول]] آیه‌ای از [[قرآن]] مبنی بر عدم [[گمراهی]] [[رسول خدا]]{{صل}} از یکسو به منزله [[تأیید]] گفتار و [[رفتار]] آن حضرت در ماجرای فرود آمدن [[ستاره]] به [[خانه امیرالمؤمنین]]{{ع}} بوده و از سوی دیگر رد گفتار [[شاهدان]] عینی ماجرا در [[اتهام]] زنی به آن حضرت است، جمع میان این دو به [[اثبات]] [[عصمت رسول خدا]]{{صل}} و مصونیت آن حضرت از عدم گمراهی و به [[بیراهه]] رفتن است. <ref>مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی</ref>
=== دلالت بر [[قدرت]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بر [[اعجاز]] ===
بر اساس این [[آیه]] و با استناد به مشاهدات عینی جمعی از [[جوانان]] [[بنوهاشم]]، مبنی بر فرود آمدن ستاره در [[بیت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، این واقعه نه یک رخداد طبیعی و عادی بلکه [[معجزه]] و بینه‌ای جهت [[اثبات حقانیت]] و [[امامت]] و [[وصایت]] آن حضرت از سوی پیامبر اکرم{{صل}} بوده که با [[اراده الهی]] و قدرت لایزال او محقق شده است. از این رو تنزل این رخداد به [[نزول]] [[صاعقه]] یا شهاب سنگ، در نهایت [[بی‌انصافی]] است. <ref>مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی</ref>

== منابع ==
== پانویس ==