بشیر بن فدیک: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[بشیر بن فدیک در تاریخ اسلامی]] | پرسش مرتبط  = }}

== مقدمه ==

به نسبت وی اشاره نشده است اما نسبت پدرش را «زبیدی»<ref>ر. ک: ابن عبد البر، ج۳، ص۳۳۲؛ ابن اثیر، ج۴، ص۳۳۴؛ ابن حجر، ج۵، ص۲۷۲.</ref>، و با تردید «عقیلی»<ref>ر. ک: ابن حجر، ج۵، ص۲۷۲.</ref>، آورده‌اند اما چون این انتساب به طور دقیق روشن نیست، مشخص کردن [[اعراب]] نسبت وی (زُبَیدی یا زَبیدی و یا عَقیلی یا عُقَیلی) نیز دشوار است. به هر حال نسبت بشیر را براساس نسبت پدرش باید «زبیدی» یا «عقیلی» دانست. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، ج۱، ص۴۶۲.</ref>، در بخش دوم (صغار [[صحابه]]) از وی یاد کرده و گوید: [[کنیه]] وی «ابوصالح» بود و ابن سکن <ref>ابوعلی سعید بن عثمان بغدادی، م ۳۵۳ و نویسنده الحروف فی الصحابه)</ref>، گفته است که وی را [[صحابی]] دانسته‌اند؛ اما [[پدر]] وی صحابی است. [[ابن منده]] <ref>ابوعبدالله محمد بن اسحاق اصفهانی، م۳۹۵ و نویسنده اسماء الصحابه.</ref> هم گوید: وی [[رسول خدا]] {{صل}} را دیده است اما پدرش از صحابه بود<ref>نیز برای این نقل، ر. ک: ابونعیم، ج۱، ص۴۰۶</ref>. اما [[ابن حبان]]<ref>الثقات، ج۳، ص۳۳.</ref>، او را در شمار صحابه آورده و گفته است وی [[خدمت]] رسول خدا {{صل}} آمد و گفت: ای رسول خدا {{صل}} [[مردم]] [[گمان]] می‌کنند هرکس [[هجرت]] نکرده هلاک شده است؛ رسول خدا {{صل}} فرمود: «[[نماز]] به پا دار، [[ماه رمضان]] را [[روزه]] بگیر، [[حج]] را به جا آور، از میهمان [[پذیرایی]] کن و در هر جا از [[سرزمین]] خاندانت که میخواهی سکونت داشته باش». به هر حال صحابی بودن بشیر مورد اختلاف صحابه‌نگاران قرار دارد و سبب آن [[حدیث]] یاد شده است که در انتساب آن به بشیر یا پدرش فدیک [[اختلاف]] دارند. [[بغوی]]<ref>بغوی، ج۱، ص۳۰۷.</ref>، از یک طریق این حدیث را از [[فدیک بن سلیمان]] از اوزاعی از [[زهری]] از [[صالح بن بشیر بن فدیک]] نقل کرده است که پدرش (یعنی بشیر) گفته است: به رسول خدا {{صل}} عرض کردم کسی که هجرت نکرده هلاک شده است؛ رسول خدا {{صل}} فرمود: «نماز به پا دار، و...». اما از طریقی دیگر از [[منصور بن ابی مزاحم]] از [[یحیی بن حمزه]] از زبیدی از [[زهری]] از [[صالح بن بشیر بن فدیک]] نقل کرده است که فدیک [[خدمت]] [[رسول خدا]] {{صل}} آمد و آن [[حضرت]] به وی همین [[روایت]] را فرمود. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، ج۱، ص۴۶۳.</ref>، پس از آنکه گوید [[حدیث]] وی از طریق فرزندش نقل شده است، تنها به صدر این حدیث اشاره کرده و ادامه این روایت را نیاورده است، اما بیشتر منابع، با اندکی [[اختلاف]] در متن، این خبر را از صالح از پدرش از جدش فدیک نقل کرده‌اند<ref>برای نمونه، ر. ک: بخاری، ج۷، ص۱۳۵؛ ابن حبان، صحیح، ج۱۱، ص۲۰۲؛ طبرانی، ج۱۸، ص۳۳۶؛ بیهقی، ج۹، ص۱۷.</ref>، که اگر چنین باشد کسی که خدمت رسول خدا {{صل}} آمده فدیک بوده است نه بشیر که در این صورت فدیک [[صحابی]] بوده است اما صحابی بودن بشیر با این خبر [[اثبات]] نمی‌شود. از همین رو ابن حجر<ref>ابن حجر، ج۱، ص۴۶۳.</ref>، گوید: «باوردی <ref>ابومنصور محمد بن سعد، م ۳۰۱ و مؤلف معرفة الصحابه.</ref> نیز با همین طریق روایت را آورده اما [[اشتباه]] است؛ زیرا [[بغوی]] و [[ابن حبان]] از طریق زبیدی از زهری از صالح بن بشیر از پدرش نقل کرده‌اند که فدیک خدمت رسول خدا {{صل}} آمده و روایت یا دشده را از رسول خدا {{صل}} شنیده است. پس معلوم می‌شود اینکه در روایت نخست می‌گوید "پدرش"، منظور او همان فدیک بوده که جد صالح است پس جد او مجاز به عنوان پدرش قرار گرفته است. و هر کس بشیر را از [[صحابه]] دانسته، به روایت نخست [[تمسک]] کرده است و در نقل از زهری، [[سخن]] زبیدی از دیگران ثابت شده‌تر است و حدیث او درست است». ابن حجر<ref>ابن حجر، ج۱، ص۴۶۳.</ref>، سپس گوید: اگر نبود که [[ابن منده]] [[اطمینان]] دارد به اینکه بشیر رسول خدا {{صل}} را دیده است، سزاوار بود که بشیر را از قسم چهارم (یعنی توهمات) بدانیم. در این میان، [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۴۰۴.</ref>، [[اشتباه]] بزرگی مرتکب شده است. وی پس از اشاره به نظر [[ابن منده]] و [[ابونعیم]] که در بالا آمده است، گوید: ابونعیم به این [[احادیث]] خبری را افزوده است که براساس آن [[صالح بن بشیر]] از پدرش بشیر کعبی که کنیه‌اش «ابوعصام» و یکی از [[بنو حارث]] بود نقل کرده است که گفت: من [[خدمت]] [[رسول خدا]] {{صل}} آمدم و آن [[حضرت]] از نامم پرسید و چون گفتم نامم اکبر است آن را به بشیر [[تغییر]] داد. [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۴۰۴.</ref>، سپس به تفصیل به [[استدلال]] ابونعیم بر یکی بودن وی با بشیر حارثی و مباحث مربوط به آن پرداخته است که با بررسی این عناوین در منابع یاد شده، روشن می‌شود که ابن اثیر دچار اشتباه شده و شرح حال «بشیر بن فدیک» را با «بشیر کعبی، یکنی ابوعصام»، که در معرفة الصحابه ابونعیم پشت سر هم قرار گرفته‌اند، خلط کرده و یکی پنداشته است از این رو با توضیحات مفصل درصدد حل آن برآمده است در حالی که این دو مدخل از هم جدا هستند و هیچ ربطی به یکدیگر ندارند.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «بشیر بن فدیک»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص:۲۵۰-۲۵۱.</ref>

== جستارهای وابسته ==

{{مدخل وابسته}}

{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==

# [[پرونده:IM009658.jpg|22px]] [[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|'''مقاله «بشیر بن فدیک»، دانشنامه سیره نبوی ج۲''']]

== پانویس ==

[[رده:اصحاب پیامبر]]