علم عادی: تفاوت میان نسخه‌ها

== معناشناسی ==

[[امامان]] {{عم}} دارای دو گونه [[علم]] هستند: علم عادی و [[علم غیرعادی]] ([[علم لدنی]] یا [[علم موهوبی]]).

علم عادی و [[علم اکتسابی|اکتسابی]] که از طریق [[حواس ظاهری]] و راه‌های اکتسابی حاصل می‌شود. [[پیامبر]] و [[امام]]، بشری هستند مانند سایر افراد: {{متن قرآن|قلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ‏}}<ref>سورۀ کهف، آیۀ ۱۱۰.</ref> و اعمالی که در مسیر [[زندگی]] انجام می‌دهند، مانند سایر افراد [[بشر]] در مجرای [[اختیار]] و بر اساس علم عادی است؛ امام مانند دیگران [[خیر و شر]] و نفع و [[ضرر]] [[کارها]] را از روی علم عادی تشخیص داده و آنچه را [[شایسته]] [[اقدام]] می‌بیند [[اراده]] کرده، در انجام آن به [[تلاش]] و [[کوشش]] می‌پردازد. بنابراین سیرۀ [[اهل بیت]] {{عم}} در [[گفتار]] و [[رفتار]] معمولاً مبتنی بر علم عادی ایشان بوده است. البته این بدان معنا نیست که ایشان از [[علم غیبی]] استفاده نمی‌کردند، بلکه موارد بسیاری گزارش شده است که بر طبق [[علوم غیبی]] عمل می‌کردند. حتی [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} نحوۀ دریافت علم از پیامبر {{صل}} را به دو صورت می‌داند، عادی و غیر عادی. [[فراگیری علم]] به صورت عادی، امری است همگانی که هرکس به اندازۀ [[استعداد]]، تلاش و کوشش خود می‌تواند از علم و معلّم بهره برد و امیرالمؤمنین {{ع}} در این مسیر نیز از ممتازترین [[اصحاب]] پیامبر بوده‌اند<ref>ر. ک: [[سید محمد حسین طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین]]، [[معنویت و تشیع و چند مقاله دیگر (کتاب)|معنویت و تشیع و چند مقاله دیگر]]، ص۲۰۴. ۲۰۷؛ [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم امام از نگاه امیرالمؤمنین با تأکید بر نهج البلاغه (مقاله)|علم امام از نگاه امیرالمؤمنین با تأکید بر نهج البلاغه]]؛ [[داود افقی|افقی، داود]]، [[بررسی غلو در روایات علم اهل بیت از کتاب بصائر الدرجات (پایان‌نامه)|بررسی غلو در روایات علم اهل بیت از کتاب بصائر الدرجات]]، ص۲۳ ـ ۲۵؛ [[سید علی موسوی|موسوی، سید علی]]، [[تبیین و بررسی گستره علم امام از دیدگاه علامه طباطبایی و امام خمینی (پایان‌نامه)|تبیین و بررسی گستره علم امام از دیدگاه علامه طباطبایی و امام خمینی]]، ص۶۹.</ref>.

== [[روایات]] و نمونه‌هایی از علم عادی معصوم ==

دربارۀ علم عادی، [[حسن بن جهم]] می‌گوید به [[امام رضا]] {{ع}} عرض کردم: "همانا [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[قاتل]] خود را شناخته بود و می‌‏دانست در چه شبی و در چه مکانی کشته می‌‏شود، و چون نعرۀ مرغابی‌ها را در [[خانه]] شنید، فرمود: "اینها نعره زنانی هستند که نوحه‌‏گرانی پشت سر دارند". و وقتی [[ام کلثوم]] به او عرض کرد: کاش امشب در خانه [[نماز]] بخوانی و برای [[نماز جماعت]]، دیگری را بفرستی، آن [[حضرت]] قبول نکرد و بدون [[اسلحه]] در رفت و آمد بود، در صورتی که می‌‏دانست [[ابن ملجم]] او را با [[شمشیر]] می‌‏کشد و [[اقدام]] به چنین کاری جایز نیست. امام رضا {{ع}} فرمود: "آنچه گفتی، درست است، ولی خود آن حضرت [[اختیار]] فرمود که در آن شب مقدرات [[خدای عزوجل]] [[اجرا]] شود"<ref>{{متن حدیث|قُلْتُ لِلرِّضَا {{ع}}إِنَّ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ {{ع}}قَدْ عَرَفَ قَاتِلَهُ وَ اللَّیْلَةَ الَّتِی یُقْتَلُ فِیهَا وَ الْمَوْضِعَ الَّذِی یُقْتَلُ فِیهِ وَ قَوْلُهُ لَمَّا سَمِعَ صِیَاحَ الْإِوَزِّ فِی الدَّارِ صَوَائِحُ تَتْبَعُهَا نَوَائِحُ وَ قَوْلُ أُمِّ کُلْثُومٍ- لَوْ صَلَّیْتَ اللَّیْلَةَ دَاخِلَ الدَّارِ وَ أَمَرْتَ غَیْرَکَ یُصَلِّی بِالنَّاسِ فَأَبَی عَلَیْهَا وَ کَثُرَ دُخُولُهُ وَ خُرُوجُهُ تِلْکَ اللَّیْلَةَ بِلَا سِلَاحٍ وَ قَدْ عَرَفَ {{ع}}أَنَّ ابْنَ مُلْجَمٍ لَعَنَهُ اللَّهُ قَاتِلُهُ بِالسَّیْفِ کَانَ هَذَا مِمَّا لَمْ یَجُزْ تَعَرُّضُهُ فَقَالَ ذَلِکَ کَانَ وَ لَکِنَّهُ خُیِّرَ فِی تِلْکَ اللَّیْلَةِ لِتَمْضِیَ مَقَادِیرُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۹.</ref>.<ref>ر. ک: [[اکبر اسد علی‌زاده|اسد علی‌زاده، اکبر]]، [[علم امام و استقبال از مرگ (مقاله)|علم امام و استقبال از مرگ]]، ماهنامۀ مبلغان، ش ۶۳، ص۱۱۲.</ref>

== معناشناسی [[علم غیر عادی معصوم]] ==

[[علم غیر عادی]] و [[علوم ویژه]] و آگاهی‌هایی که از طرق خاصی برای [[اهل بیت]] {{عم}} حاصل می‌شود، یعنی جزء [[علوم]] موهبتی و [[غیبی]] هستند. مثلاً امیرالمؤمنین {{ع}} در این رابطه علوم فراوانی را دریافت نموده است<ref>ر. ک: [[داود افقی|افقی، داود]]، [[بررسی غلو در روایات علم اهل بیت از کتاب بصائر الدرجات (پایان‌نامه)|بررسی غلو در روایات علم اهل بیت از کتاب بصائر الدرجات]]، ص۲۳ ـ ۲۵؛ [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم امام از نگاه امیرالمؤمنین با تأکید بر نهج البلاغه (مقاله)|علم امام از نگاه امیرالمؤمنین با تأکید بر نهج البلاغه]].</ref>.

* [[علم عادی معصوم اهل بیت]] {{عم}}؛

* [[علم عادی معصوم فاطمه زهرا]] {{س}}.