حکمتهای نهج البلاغه: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - 'jpg|22px]] 22px دینپرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه') |
جز (جایگزینی متن - 'ref>[[دانشنامه نهج البلاغه' به 'ref>دینپرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه') |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
* آخرین بخش نهج البلاغه به حکمتها و [[کلمات قصار]] اختصاص دارد. [[حکمتهای نهج البلاغه]] دربرگیرنده مفاهیم [[اخلاقی]]، [[دینی]]، [[فرهنگی]] و [[اجتماعی]] در قالبی زیبا و بدیع است. حکمتها هم از لحاظ [[تمثیل]] و شیوه گفتار و هم از لحاظ محتوا و مفهوم در اوجاند. [[حکمتهای نهج البلاغه]] را میتوان در موضوعهای زیر دستهبندی کرد <ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref>: | * آخرین بخش نهج البلاغه به حکمتها و [[کلمات قصار]] اختصاص دارد. [[حکمتهای نهج البلاغه]] دربرگیرنده مفاهیم [[اخلاقی]]، [[دینی]]، [[فرهنگی]] و [[اجتماعی]] در قالبی زیبا و بدیع است. حکمتها هم از لحاظ [[تمثیل]] و شیوه گفتار و هم از لحاظ محتوا و مفهوم در اوجاند. [[حکمتهای نهج البلاغه]] را میتوان در موضوعهای زیر دستهبندی کرد <ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref>: | ||
# [[علی از زبان علی]]<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | # [[علی از زبان علی]]<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | ||
# آموزهها (مباحثی چون [[ایمان]]، [[اسلام]]، [[احکام]]، [[عبادات]]، شناختشناسی، [[رهبری]] و مسائل [[اجتماعی]]، [[قرآن]]، برخی مفاهیم و...)<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | # آموزهها (مباحثی چون [[ایمان]]، [[اسلام]]، [[احکام]]، [[عبادات]]، شناختشناسی، [[رهبری]] و مسائل [[اجتماعی]]، [[قرآن]]، برخی مفاهیم و...)<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | ||
# اندرزها ([[آدمی]] و آنچه با آن روبهروست، [[خردمندی]]، [[شکیبایی]] و...)<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | # اندرزها ([[آدمی]] و آنچه با آن روبهروست، [[خردمندی]]، [[شکیبایی]] و...)<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | ||
* برای نمونه به چند [[کلام]] از آن [[حضرت]] اشاره میکنیم<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref>: | * برای نمونه به چند [[کلام]] از آن [[حضرت]] اشاره میکنیم<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref>: | ||
# با [[مردم]] بهگونهای بیامیزید که اگر بمیرید، بر شما بگریند و اگر بمانید با شما [[دوستی]] کنند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۹</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | # با [[مردم]] بهگونهای بیامیزید که اگر بمیرید، بر شما بگریند و اگر بمانید با شما [[دوستی]] کنند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۹</ref><ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | ||
# چون بر [[دشمن]] [[ظفر]] یافتی، عفو و گذشت را شکرانه پیروزیات قرار ده<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۰</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | # چون بر [[دشمن]] [[ظفر]] یافتی، عفو و گذشت را شکرانه پیروزیات قرار ده<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۰</ref><ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | ||
# چون سرآغاز [[نعمت]] به شما رسد با کمسپاسی دنباله آن را نبرید<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۳</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | # چون سرآغاز [[نعمت]] به شما رسد با کمسپاسی دنباله آن را نبرید<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۳</ref><ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | ||
# فرصتها چون ابر در گذرند، پس از فرصتهای خیر بهره گیرید<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۰</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | # فرصتها چون ابر در گذرند، پس از فرصتهای خیر بهره گیرید<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۰</ref><ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | ||
# [[طمع]]، [[آدمی]] را بر لب آورَد ولی تشنه برگردانَد، ضمانت کند اما وفا نکند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۶۷</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | # [[طمع]]، [[آدمی]] را بر لب آورَد ولی تشنه برگردانَد، ضمانت کند اما وفا نکند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۶۷</ref><ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 847.</ref> | ||
# هر که [[راز]] خود را [[نهان]] دارد، [[اختیار]] آن همواره بهدست او باشد<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۵۳</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 848.</ref> | # هر که [[راز]] خود را [[نهان]] دارد، [[اختیار]] آن همواره بهدست او باشد<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۵۳</ref><ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 848.</ref> | ||
# سینه [[دانا]] گنجینه رازها و [[خوشرویی]] کمند دوستیها و [[بردباری]]، [[نهان]] جایِ زشتیهاست<ref>نهج البلاغه، حکمت ۵</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 848.</ref> | # سینه [[دانا]] گنجینه رازها و [[خوشرویی]] کمند دوستیها و [[بردباری]]، [[نهان]] جایِ زشتیهاست<ref>نهج البلاغه، حکمت ۵</ref><ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 848.</ref> | ||
# [[دنیا]] و [[آخرت]] دو [[دشمنی]] متفاوت و دو راه گوناگوناند، پس کسی که [[دنیا]] را [[دوست]] بدارد و بدان [[دل]] بندد، [[آخرت]] را [[دشمن]] دارد و از آن بدش آید و آن دو چونان خاور و باخترند و آن که بین آن دو جهت حرکت کند به هر یک نزدیک شود از دیگری دور گردد؛ و این دو چون دو [[همسر]] یک شوهرند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۰۰</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 848.</ref> | # [[دنیا]] و [[آخرت]] دو [[دشمنی]] متفاوت و دو راه گوناگوناند، پس کسی که [[دنیا]] را [[دوست]] بدارد و بدان [[دل]] بندد، [[آخرت]] را [[دشمن]] دارد و از آن بدش آید و آن دو چونان خاور و باخترند و آن که بین آن دو جهت حرکت کند به هر یک نزدیک شود از دیگری دور گردد؛ و این دو چون دو [[همسر]] یک شوهرند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۰۰</ref><ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 848.</ref> | ||
# در آغاز سرما، خود را از آن بپایید و در پایان، پذیرایش باشید، زیرا آنچه با درختان کند با شما نیز انجام دهد که آغاز آن میسوزاند و پایان آن میرویاند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۲۸</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 848.</ref> | # در آغاز سرما، خود را از آن بپایید و در پایان، پذیرایش باشید، زیرا آنچه با درختان کند با شما نیز انجام دهد که آغاز آن میسوزاند و پایان آن میرویاند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۲۸</ref><ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 848.</ref> | ||
# آنکه پذیرای [[صبر]] نباشد بیتابی هلاکش سازد<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸۰</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 848.</ref> | # آنکه پذیرای [[صبر]] نباشد بیتابی هلاکش سازد<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸۰</ref><ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 848.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||
نسخهٔ ۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۰۹
این مدخل زیرشاخهٔ بحث نهج البلاغه است. نهج البلاغه از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: نهج البلاغه در تاریخ اسلامی - نهج البلاغه در کلام اسلامی - پرسشهای مرتبطمقدمه
- آخرین بخش نهج البلاغه به حکمتها و کلمات قصار اختصاص دارد. حکمتهای نهج البلاغه دربرگیرنده مفاهیم اخلاقی، دینی، فرهنگی و اجتماعی در قالبی زیبا و بدیع است. حکمتها هم از لحاظ تمثیل و شیوه گفتار و هم از لحاظ محتوا و مفهوم در اوجاند. حکمتهای نهج البلاغه را میتوان در موضوعهای زیر دستهبندی کرد [۱]:
- علی از زبان علی[۲]
- آموزهها (مباحثی چون ایمان، اسلام، احکام، عبادات، شناختشناسی، رهبری و مسائل اجتماعی، قرآن، برخی مفاهیم و...)[۳]
- اندرزها (آدمی و آنچه با آن روبهروست، خردمندی، شکیبایی و...)[۴]
- با مردم بهگونهای بیامیزید که اگر بمیرید، بر شما بگریند و اگر بمانید با شما دوستی کنند[۶][۷]
- چون بر دشمن ظفر یافتی، عفو و گذشت را شکرانه پیروزیات قرار ده[۸][۹]
- چون سرآغاز نعمت به شما رسد با کمسپاسی دنباله آن را نبرید[۱۰][۱۱]
- فرصتها چون ابر در گذرند، پس از فرصتهای خیر بهره گیرید[۱۲][۱۳]
- طمع، آدمی را بر لب آورَد ولی تشنه برگردانَد، ضمانت کند اما وفا نکند[۱۴][۱۵]
- هر که راز خود را نهان دارد، اختیار آن همواره بهدست او باشد[۱۶][۱۷]
- سینه دانا گنجینه رازها و خوشرویی کمند دوستیها و بردباری، نهان جایِ زشتیهاست[۱۸][۱۹]
- دنیا و آخرت دو دشمنی متفاوت و دو راه گوناگوناند، پس کسی که دنیا را دوست بدارد و بدان دل بندد، آخرت را دشمن دارد و از آن بدش آید و آن دو چونان خاور و باخترند و آن که بین آن دو جهت حرکت کند به هر یک نزدیک شود از دیگری دور گردد؛ و این دو چون دو همسر یک شوهرند[۲۰][۲۱]
- در آغاز سرما، خود را از آن بپایید و در پایان، پذیرایش باشید، زیرا آنچه با درختان کند با شما نیز انجام دهد که آغاز آن میسوزاند و پایان آن میرویاند[۲۲][۲۳]
- آنکه پذیرای صبر نباشد بیتابی هلاکش سازد[۲۴][۲۵]
منابع
پانویس
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 847.
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 847.
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 847.
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 847.
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 847.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۹
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 847.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۰
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 847.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۳
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 847.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۲۰
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 847.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۲۶۷
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 847.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۵۳
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 848.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۵
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 848.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۰
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 848.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۲۸
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 848.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۸۰
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص 848.