بدون خلاصۀ ویرایش
(←منابع) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
== بنی حارث و ظهور [[اسلام]] == | == بنی حارث و ظهور [[اسلام]] == | ||
در پی آغاز [[دعوت الهی]] [[نبی خاتم]]{{صل}}، فهریان از جمله بنی حارث همگام با دیگر [[طوایف]] قریش به مقابله با [[پیامبر]]{{صل}} و [[مسلمانان]] برخاستند و در سالهای نخست ظهور اسلام حد فاصل بین [[بعثت]] تا [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به [[مدینه]]، از هیچ گونه [[آزار]] و اذیتی نسبت به حضرت و مسلمانان دریغ نورزیدند<ref>از جمله این افراد قیهلة بن عامر فهری است که نام او در جمع تمسخر کنندگان رسول خدا{{صل}} در پیش از هجرت به ثبت رسیده است. ابن شهر آشوب، المناقب، ج۱، ص۷۴، مجلسی، بحار الانوار، ج۱۸، ص۶۲.</ref>. این [[تقابل]]، پس از [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] نیز ادامه یافت. چندان که در یکی از این موارد، نافع پسر «عبد قیس» همراه با جمعی دیگر از [[قریشیان]]، [[زینب]] ـ دختر خوانده بزرگ [[پیامبر]]{{صل}} ـ را تعقیب کردند تا مانع از [[هجرت]] او به مدینه و پیوستنش به حضرت شوند<ref> قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۸، ص۵۴.</ref>. با این همه، بودند افرادی از این [[خاندان]] که به [[ندای آسمانی]] [[رسول]] [[ختمی مرتبت]]{{صل}} پاسخ دادند چندان که منابع نام تنی چند از آنان را در شمار [[صحابه]]، حتی برخی از ایشان را در شمار نخستین گروندگان به [[اسلام]] به ثبت رساندهاند<ref> | در پی آغاز [[دعوت الهی]] [[نبی خاتم]]{{صل}}، فهریان از جمله بنی حارث همگام با دیگر [[طوایف]] قریش به مقابله با [[پیامبر]]{{صل}} و [[مسلمانان]] برخاستند و در سالهای نخست ظهور اسلام حد فاصل بین [[بعثت]] تا [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به [[مدینه]]، از هیچ گونه [[آزار]] و اذیتی نسبت به حضرت و مسلمانان دریغ نورزیدند<ref>از جمله این افراد قیهلة بن عامر فهری است که نام او در جمع تمسخر کنندگان رسول خدا{{صل}} در پیش از هجرت به ثبت رسیده است. ابن شهر آشوب، المناقب، ج۱، ص۷۴، مجلسی، بحار الانوار، ج۱۸، ص۶۲.</ref>. این [[تقابل]]، پس از [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] نیز ادامه یافت. چندان که در یکی از این موارد، نافع پسر «عبد قیس» همراه با جمعی دیگر از [[قریشیان]]، [[زینب]] ـ دختر خوانده بزرگ [[پیامبر]]{{صل}} ـ را تعقیب کردند تا مانع از [[هجرت]] او به مدینه و پیوستنش به حضرت شوند<ref> قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۸، ص۵۴.</ref>. با این همه، بودند افرادی از این [[خاندان]] که به [[ندای آسمانی]] [[رسول]] [[ختمی مرتبت]]{{صل}} پاسخ دادند چندان که منابع نام تنی چند از آنان را در شمار [[صحابه]]، حتی برخی از ایشان را در شمار نخستین گروندگان به [[اسلام]] به ثبت رساندهاند<ref>[[رضا کردی|کردی، رضا]]، [[بررسی مقایسهای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (مقاله)|بررسی مقایسهای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام]]، ص۷-۸؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>. | ||
== پیشگامی در پذیرش اسلام == | == پیشگامی در پذیرش اسلام == | ||
از هجده [[صحابی]] شناخته شده [[خاندان]] بنی حارث بن فهر، ۱۳ تن از آنها، قبل از [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به [[مدینه]] [[اسلام]] آورده بودند و در زمره [[مهاجران به حبشه]] بودهاند. | از هجده [[صحابی]] شناخته شده [[خاندان]] بنی حارث بن فهر، ۱۳ تن از آنها، قبل از [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به [[مدینه]] [[اسلام]] آورده بودند و در زمره [[مهاجران به حبشه]] بودهاند. | ||
[[سهل بن بیضاء]] در [[مکه]] [[اظهار اسلام]] کرد. او در زمره چند نفری بود که برای ابطال [[صحیفه]] [[قریش]] بر [[ضد]] [[بنی هاشم]] [[کوشش]] کردند<ref>مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱، ص۴۴؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۵۹-۶۶۰.</ref>. او در [[مکه]] [[اسلام]] آورده بود ولی آن را پنهان میکرد و حتی [[قریش]] او را به [[جنگ بدر]] هم فرستادند که در آنجا به [[اسارت]] [[مسلمانان]] در آمد، او در [[مدینه]] از [[دنیا]] رفت<ref>سخاوی، التحفة الطیفة فی تاریخ المدینه الشریفه، ج۱، ص۴۳۱.</ref> و [[رسول خدا]]{{صل}} در [[مسجد]] [[نبوی]] بر پیکرش [[نماز]] خواند و او را مدفون ساخت. برادرش سهل نیز در بازگشت از [[غزوه تبوک]] در مدینه از دنیا رفت<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶۰؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۲، ص۶۶۲.</ref>.<ref> | [[سهل بن بیضاء]] در [[مکه]] [[اظهار اسلام]] کرد. او در زمره چند نفری بود که برای ابطال [[صحیفه]] [[قریش]] بر [[ضد]] [[بنی هاشم]] [[کوشش]] کردند<ref>مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱، ص۴۴؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۵۹-۶۶۰.</ref>. او در [[مکه]] [[اسلام]] آورده بود ولی آن را پنهان میکرد و حتی [[قریش]] او را به [[جنگ بدر]] هم فرستادند که در آنجا به [[اسارت]] [[مسلمانان]] در آمد، او در [[مدینه]] از [[دنیا]] رفت<ref>سخاوی، التحفة الطیفة فی تاریخ المدینه الشریفه، ج۱، ص۴۳۱.</ref> و [[رسول خدا]]{{صل}} در [[مسجد]] [[نبوی]] بر پیکرش [[نماز]] خواند و او را مدفون ساخت. برادرش سهل نیز در بازگشت از [[غزوه تبوک]] در مدینه از دنیا رفت<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶۰؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۲، ص۶۶۲.</ref>.<ref>[[رضا کردی|کردی، رضا]]، [[بررسی مقایسهای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (مقاله)|بررسی مقایسهای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام]]، ص۱۰-۱۲.</ref> | ||
پس از [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] و با آغاز فعالیتهای نظامی آن حضرت، جمعی از بنی حارث بن فهر همراه با دیگر [[مسلمانان]] حاضر در مدینه، پا به عرصههای نظامی گذاشتند و در [[غزوات]] و [[سرایای پیامبر]]{{صل}} شرکت جستند<ref>ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۵۹۷، ابن عبدالبر، الدرر، ص۱۰۹.</ref>. | پس از [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] و با آغاز فعالیتهای نظامی آن حضرت، جمعی از بنی حارث بن فهر همراه با دیگر [[مسلمانان]] حاضر در مدینه، پا به عرصههای نظامی گذاشتند و در [[غزوات]] و [[سرایای پیامبر]]{{صل}} شرکت جستند<ref>ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۵۹۷، ابن عبدالبر، الدرر، ص۱۰۹.</ref>. | ||
[[عامر بن عبدالله]] معروف به [[ابو عبیده جراح]] از دیگر چهرههای بنی حارث بن فهر بود که در [[بدر]] و [[حدیبیه]]<ref> ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲،ص۷۹۳.</ref> و دیگر جنگهای دوران رسول خدا{{صل}}<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۲۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۵، ص۲۰۶.</ref> حضور داشت. وی در [[جنگ احد]] بهواسطه تلاش برای بیرون کشیدن دو حلقه کلاهخود که به گونه [[پیامبر]]{{صل}} فرو رفته بود، دو دندانش را از دست داد<ref>خزاعی، تخریج الدلالات السمعیه...، ص۳۸۱.</ref>.<ref> | [[عامر بن عبدالله]] معروف به [[ابو عبیده جراح]] از دیگر چهرههای بنی حارث بن فهر بود که در [[بدر]] و [[حدیبیه]]<ref> ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲،ص۷۹۳.</ref> و دیگر جنگهای دوران رسول خدا{{صل}}<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۲۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۵، ص۲۰۶.</ref> حضور داشت. وی در [[جنگ احد]] بهواسطه تلاش برای بیرون کشیدن دو حلقه کلاهخود که به گونه [[پیامبر]]{{صل}} فرو رفته بود، دو دندانش را از دست داد<ref>خزاعی، تخریج الدلالات السمعیه...، ص۳۸۱.</ref>.<ref>[[رضا کردی|کردی، رضا]]، [[بررسی مقایسهای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (مقاله)|بررسی مقایسهای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام]]، ص۱۵؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | ||
== پس از [[رحلت نبی خاتم]]{{صل}} == | == پس از [[رحلت نبی خاتم]]{{صل}} == | ||
بنی حارث و دیگر شاخههای بنی فهر، نسبت به [[قبیله قریش]] [[تعصب]] ویژهای داشتند. آنان به [[روزگار]] [[چیرگی]] گفتمان «[[امامت]] [[قریش]]»، با خلیفگان نخستین و سپس با [[خلفای اموی]]<ref>آنان با بنی امیه ارتباطی بسیار وثیق و محکم داشتند چندان که در ایام حکومت خلفای اموی از مهمترین یاران این حکومت بودند و افراد بسیاری از آنان امارت شهرها و مناطق مختلف خصوصاً در شمال افریقا را عهده دار بودند. آنان حتی پس از انقراض حکومت بنی امیه در خاور اسلامی، با بقایای امویان در اندلس همکاری صمیمانه ای داشتند. (جهت مطالعه ر.ک. ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸-۱۸۰)</ref> [[ارتباط]] و پیوندی نزدیک و تنگاتنگ داشتند<ref> | بنی حارث و دیگر شاخههای بنی فهر، نسبت به [[قبیله قریش]] [[تعصب]] ویژهای داشتند. آنان به [[روزگار]] [[چیرگی]] گفتمان «[[امامت]] [[قریش]]»، با خلیفگان نخستین و سپس با [[خلفای اموی]]<ref>آنان با بنی امیه ارتباطی بسیار وثیق و محکم داشتند چندان که در ایام حکومت خلفای اموی از مهمترین یاران این حکومت بودند و افراد بسیاری از آنان امارت شهرها و مناطق مختلف خصوصاً در شمال افریقا را عهده دار بودند. آنان حتی پس از انقراض حکومت بنی امیه در خاور اسلامی، با بقایای امویان در اندلس همکاری صمیمانه ای داشتند. (جهت مطالعه ر.ک. ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸-۱۸۰)</ref> [[ارتباط]] و پیوندی نزدیک و تنگاتنگ داشتند<ref>[[رضا کردی|کردی، رضا]]، [[بررسی مقایسهای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (مقاله)|بررسی مقایسهای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام]]، ص۱۶.</ref>. | ||
علاوه بر آن، رجالی از این [[طایفه]] در شمار عوامل [[حکومتی]] خلفای ثلاث قرار گرفتند؛ از دیگر نمودهای بارز رفتارهای سیاسی [[بنی حارث]] شرکت در [[فتوحات]] است. برخی منابع با ذکر نام برخی از ایشان، تعدادی از آنان را در شمار فاتحین بلاد مختلف مانند [[فتح مدائن]]، شام، فتح حلب و ...نام بردهاند<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۳۹. نیز در باب فتح شهر نصیبین در سال ۱۸ هجری ر.ک. یعقوبی، البلدان، ص۲۰۴، حمیری، الروض المعطار، ص۵۷۷.</ref>. | علاوه بر آن، رجالی از این [[طایفه]] در شمار عوامل [[حکومتی]] خلفای ثلاث قرار گرفتند؛ از دیگر نمودهای بارز رفتارهای سیاسی [[بنی حارث]] شرکت در [[فتوحات]] است. برخی منابع با ذکر نام برخی از ایشان، تعدادی از آنان را در شمار فاتحین بلاد مختلف مانند [[فتح مدائن]]، شام، فتح حلب و ...نام بردهاند<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۳۹. نیز در باب فتح شهر نصیبین در سال ۱۸ هجری ر.ک. یعقوبی، البلدان، ص۲۰۴، حمیری، الروض المعطار، ص۵۷۷.</ref>. | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
از خصیصهها و ویژگیهای بارز بنی حارث بن فهر [[همسویی]] با [[سیاست]] [[حاکم]] و تأکید بر [[خلافت]] و [[امامت]] "[[قریش]]" است که از این حیث با دیگر شاخههای [[طایفه بنی فهر]] مشترکاند. با این حال، گویا تأکید آنان بر امامت عنصر قریش، تنها متوجه طیف خاصی از قریش، با مسلک و مرامی خاص که [[صبغه]] [[جاهلی]] خود را [[حفظ]] کرده بودند، بود. بدین جهت، آنان هیچ گاه میانه خوبی با [[حکومت]] کوتاه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ـ با این که از قریش بودند ـ و پس از ایشان با دیگر [[اهل بیت]]{{ع}} [[رسالت]] و [[امامت]] نداشتند و حتی به تصریح تاریخ برخی از آنان، در برابر [[سپاه امام علی]]{{ع}} قرار گرفتند<ref> ر.ک. خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۱۳.</ref>. | از خصیصهها و ویژگیهای بارز بنی حارث بن فهر [[همسویی]] با [[سیاست]] [[حاکم]] و تأکید بر [[خلافت]] و [[امامت]] "[[قریش]]" است که از این حیث با دیگر شاخههای [[طایفه بنی فهر]] مشترکاند. با این حال، گویا تأکید آنان بر امامت عنصر قریش، تنها متوجه طیف خاصی از قریش، با مسلک و مرامی خاص که [[صبغه]] [[جاهلی]] خود را [[حفظ]] کرده بودند، بود. بدین جهت، آنان هیچ گاه میانه خوبی با [[حکومت]] کوتاه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ـ با این که از قریش بودند ـ و پس از ایشان با دیگر [[اهل بیت]]{{ع}} [[رسالت]] و [[امامت]] نداشتند و حتی به تصریح تاریخ برخی از آنان، در برابر [[سپاه امام علی]]{{ع}} قرار گرفتند<ref> ر.ک. خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۱۳.</ref>. | ||
اقبال عمومی بنی فهر از [[بنی امیه]]، روگردانی آنان از [[حکومت]] و [[ولایت اهل بیت]]{{ع}} را به همراه داشت چندان که در تعامل با [[اهل بیت]] [[نبی اکرم]]{{صل}} بسیار کم فروغ ظاهر شدند. [[گواه]] این مطلب، تعداد بسیار اندک [[اصحاب]] و روات ارزنده حارثی و در کل فهری در جمع [[اصحاب ائمه]]{{ع}} است<ref> | اقبال عمومی بنی فهر از [[بنی امیه]]، روگردانی آنان از [[حکومت]] و [[ولایت اهل بیت]]{{ع}} را به همراه داشت چندان که در تعامل با [[اهل بیت]] [[نبی اکرم]]{{صل}} بسیار کم فروغ ظاهر شدند. [[گواه]] این مطلب، تعداد بسیار اندک [[اصحاب]] و روات ارزنده حارثی و در کل فهری در جمع [[اصحاب ائمه]]{{ع}} است<ref>[[رضا کردی|کردی، رضا]]، [[بررسی مقایسهای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (مقاله)|بررسی مقایسهای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام]]، ص۱۹؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||