|
|
| (۱۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{ویرایش غیرنهایی}} | | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[لذت در قرآن]] - [[لذت در معارف دعا و زیارات]] - [[لذت در معارف و سیره سجادی]] - | پرسش مرتبط = }} |
| {{نبوت}}
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[لذت در قرآن]] | [[لذت در حدیث]] | [[لذت در کلام اسلامی]]</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[لذت (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| |
| <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
| |
| ==مقدمه==
| |
| منظور از این مدخل آن دسته از لذتخواهی [[مسلمانان]] در ترک [[اوامر]] و یا شخص [[پیامبر]] است. مثلاً [[سرزنش]] برخی [[مسلمانان]] از طرف [[خدا]]، به [[دلیل]] ترک [[نماز جمعه]] به [[امامت]] [[پیامبر]] و سرگرم شدن به لذتهای [[دنیایی]] یا کسانی دیگر مانند [[زنان]] در این مدخل قرار گرفته است.
| |
| #{{متن قرآن|وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ}}<ref>«و چون داد و ستد یا سرگرمییی ببینند، بدان سو شتاب میآورند و تو را ایستاده رها میکنند؛ بگو: آنچه نزد خداوند است از سرگرمی و داد و ستد، نکوتر است و خداوند بهترین روزیدهندگان است» سوره جمعه، آیه ۱۱.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت بگو: اگر خواستار زندگی این جهان و آرایههای آن هستید بیایید شما را برخوردار سازم و با شیوهای نیکو رهایتان کنم» سوره احزاب، آیه ۲۸.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلَافَ رَسُولِ اللَّهِ وَكَرِهُوا أَنْ يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَالُوا لَا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ}}<ref>«بازماندگان (از جهاد در جنگ تبوک)، از خانهنشینی خویش در مخالفت با پیامبر شادمانی کردند و خوش نداشتند که با جان و مالشان در راه خداوند جهاد کنند و گفتند: در این گرما رهسپار نشوید؛ بگو: آتش دوزخ گرمتر است اگر در مییافتند» سوره توبه، آیه ۸۱.</ref>.
| |
|
| |
|
| ==نکات== | | == مقدمه == |
| در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است: | | [[لذت]] در کام همه [[انسانها]] گواراست و کسی نیست که به اقتضای طبع خویش لذت بردن از امور مطبوع و ملایم با [[جسم]] و [[روح]] خویش را بد بداند. در نقطه مقابل لذت، [[رنج]] قرار دارد که منفور طبع [[آدمیان]] است. هیچ کس نیست که لذت بردن در محدوده [[عقل]] و [[وجدان]] و یا آنچه را [[دین]] مجاز شمرده است [[نادرست]] و [[ناپسند]] بشمارد. در عین حال امور [[لذتبخش]] درجات گوناگونی دارند و بودهاند و هستند انسانهای با [[اراده]] و والاهمتی که لذتهای حقیر را ترک کرده و به سوی لذتهایی [[ارزشمند]] و متعالی حرکت کردهاند. خوابیدن و استراحت کردن اشکالی ندارد، اما برای کسی که میخواهد به درجات بالای [[علم]] و یا [[معنویت]] [[دست]] پیدا کند، تن دادن به چنین لذتهایی سدّ [[راه]] خواهد بود. |
| # [[خداوند]] [[مسلمانان]] را به [[دلیل]] سرگرم شدن به لذتهای [[دنیایی]] و [[لهو]] لعب مورد [[نکوهش]] قرار داده میگوید: هنگامی که [[تجارت]] یا لهوی را بینند پراکنده میشوند و به سوی آن میروند، و تو را [[ایستاده]] در حالی که [[خطبه]] [[نماز جمعه]] میخوانی رها میکنند {{متن قرآن|وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا}} ولی به آنها بگو آنچه نزد [[خدا]] است از [[لهو]] و [[تجارت]] بهتر است {{متن قرآن|قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ}} و [[خداوند]] [[بهترین]] روزی دهندگان است {{متن قرآن|وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ}} [[ثواب]] و [[پاداش الهی]] و برکاتی که از حضور در [[نماز جمعه]] و شنیدن [[مواعظ]] و اندرزهای [[پیامبر]]{{صل}} و [[تربیت معنوی]] و [[روحانی]] عائد شما میشود قابل مقایسه با هیچ چیز دیگر نیست، و اگر از این میترسید که روزی شما بریده شود [[اشتباه]] میکنید، [[خداوند]] [[بهترین]] روزی دهندگان است؛
| | |
| # [[خداوند]] [[پیامبر]] را مخاطب ساخته میگوید: “ای [[پیامبر]] به همسرانت بگو: اگر شما [[زندگی دنیا]] را میخواهید، و طالب [[زینت]] آن هستید، بیایید تا شما را بهرهمند سازم و با روشی [[نیکو]] رهایتان سازم بیآنکه [[خصومت]] و مشاجرهای در کار باشد {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا}}؛
| | طبع [[انسان]] در ارزشگذاری بین [[لذتها]]، متفاوت [[قضاوت]] میکند. یکی از خوردن ([[سیر]] شدن) لذت میبرد و یکی از خوراندن (سیر کردن). یکی از [[انتقام]] لذت میبرد و آن دیگری از [[عفو]]. [[قرآن]] به ما میآموزد که ورای [[لذایذ]] مادی و [[دنیوی]] که بیشتر به جسم ما یا بعد نازل [[روحی]] ما مربوط میشود، لذتهای بس بزرگتری وجود دارد که اینها در مقابل آنها هیچاند. در [[سوره انسان]] به وصف [[ابرار]] میپردازد که چند قرص نان خویش را فقط در راه [[رضای خدا]] به [[مسکین]] و [[یتیم]] و [[اسیر]] میبخشند<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا * عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا * يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا * وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا * إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاء وَلا شُكُورًا * إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا}} «نیکان از پیالهای مینوشند که آمیخته به بوی خوش است * از چشمهای که بندگان خداوند از آن میآشامند آن را به خواست خود روان میسازند * به پیمان خود وفا میکنند و از روزی میهراسند که شرّ آن همهگیر است * و خوراک را با دوست داشتنش به بینوا و یتیم و اسیر میدهند * (با خود میگویند:) شما را تنها برای خشنودی خداوند خوراک میدهیم، نه پاداشی از شما خواهانیم و نه سپاسی * بیگمان ما از پروردگارمان، روزی که تیره و بسیار سخت است میهراسیم» سوره انسان، آیه ۵-۱۰.</ref>. چرا که میدانند: {{متن قرآن|وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ}}<ref>«و خشنودی خداوند (از همه اینها) برتر است» سوره توبه، آیه ۷۲.</ref>. |
| # [[نکوهش]] متخلفان از -[[تبوک]] – به [[دلیل]] سرگرم شدن به لذتهای [[دنیایی]] و شاد بودن از این [[تخلف]] و شرکت نکردن در [[جهاد]] و [[مخالفت]] با [[رسول خدا]] {{متن قرآن|فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلَافَ رَسُولِ اللَّهِ وَكَرِهُوا أَنْ يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۵۸۹.</ref>.
| | |
| | در [[صحیفه سجادیه]]، هم به لذتهای دانی ([[پست]] و نزدیک) و هم به لذتهای عالی اشاره شده است. از جمله لذتهای پست، [[لذت]] حاصل از [[گناه]] است که اندک زمانی کام نفس را شیرین میکند و پس از آن تلخیاش [[روح]] را میآزارد: بار خدایا، [[بنده]] تو در پیشگاه تو به [[تضرع]] [[ایستاده]]... و به درگاه تو [[استغاثه]] میکند از... همان گناهانی که لذات آنها سپری گشته و شتابان گریخته است و عواقب شومشان باقی است<ref>نیایش سیویکم.</ref>. |
| | در این میان بخشی از لذتهای طبیعی ناشی از [[حکمت]] خداوندی است که بهرهبرداری از آن [[مباح]] و زمینهساز بقا و دوام [[انسان]] بر روی [[زمین]] است: «[[حمد]] و [[سپاس]] خداوندی را که... [[شب]] را بیافرید تا بندگانش در آن از [[رنج]] و تلاش بیاسایند، و آن را به مثابه پوششی گردانید تا در آن به [[خواب]] روند؛ تنشان بدان آسوده شود و نیرو گیرد و خود به لذت و کامیابی رسند»<ref>نیایش ششم.</ref>. |
| | |
| | اما در نظر [[امام سجاد]] {{ع}} ورای همه اینها، لذتی بس بزرگتر وجود دارد و آن لذت [[مناجات با خدا]] و [[دعا کردن]] به درگاه اوست: {{متن حدیث|وَ ارْزُقْنِي خَوْفَ غَمِّ الْوَعِيدِ، وَ شَوْقَ ثَوَابِ الْمَوْعُودِ حَتَّى أَجِدَ لَذَّةَ مَا أَدْعُوكَ لَهُ}}؛ «(بار خدایا) [[وحشت]] از [[اندوه]] [[عذاب]] و [[شوق]] ثوابِ [[موعود]] ([[بهشت]]) را بر من ارزانی دار، تا [[لذّت]] چیزی را که تو را برای حصول آن میخوانم دریابم»<ref>نیایش بیستودوم.</ref>.<ref>صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، انتشارات سروش، تهران، ۱۳۹۴، چاپ نهم؛ قرآن مجید، ترجمه محمدمهدی فولادوند.</ref>.<ref>[[فضلالله خالقیان|خالقیان، فضلالله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «لذت»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۸۷.</ref> |
|
| |
|
| == جستارهای وابسته == | | == جستارهای وابسته == |
| | * [[شهوت]] |
| | |
| | == منابع == |
| | {{منابع}} |
| | # [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[فضلالله خالقیان|خالقیان، فضلالله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «لذت»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] |
| | {{پایان منابع}} |
|
| |
|
| ==منابع==
| | == پانویس == |
| # [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم''']]
| | {{پانویس}} |
| {{سعادت}}
| |
| ==پانویس== | |
| {{یادآوری پانویس}} | |
| {{پانویس2}}
| |
|
| |
|
| [[رده:لذت]]
| |
| [[رده:مدخل]] | | [[رده:مدخل]] |
