←پانویس
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-]] | + - [[)) |
(←پانویس) |
||
| (۱۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[لذت در قرآن]] - [[لذت در معارف دعا و زیارات]] - [[لذت در معارف و سیره سجادی]] - | پرسش مرتبط = }} | |||
== مقدمه == | |||
==مقدمه== | |||
[[لذت]] در کام همه [[انسانها]] گواراست و کسی نیست که به اقتضای طبع خویش لذت بردن از امور مطبوع و ملایم با [[جسم]] و [[روح]] خویش را بد بداند. در نقطه مقابل لذت، [[رنج]] قرار دارد که منفور طبع [[آدمیان]] است. هیچ کس نیست که لذت بردن در محدوده [[عقل]] و [[وجدان]] و یا آنچه را [[دین]] مجاز شمرده است [[نادرست]] و [[ناپسند]] بشمارد. در عین حال امور [[لذتبخش]] درجات گوناگونی دارند و بودهاند و هستند انسانهای با [[اراده]] و والاهمتی که لذتهای حقیر را ترک کرده و به سوی لذتهایی [[ارزشمند]] و متعالی حرکت کردهاند. خوابیدن و استراحت کردن اشکالی ندارد، اما برای کسی که میخواهد به درجات بالای [[علم]] و یا [[معنویت]] [[دست]] پیدا کند، تن دادن به چنین لذتهایی سدّ [[راه]] خواهد بود. | [[لذت]] در کام همه [[انسانها]] گواراست و کسی نیست که به اقتضای طبع خویش لذت بردن از امور مطبوع و ملایم با [[جسم]] و [[روح]] خویش را بد بداند. در نقطه مقابل لذت، [[رنج]] قرار دارد که منفور طبع [[آدمیان]] است. هیچ کس نیست که لذت بردن در محدوده [[عقل]] و [[وجدان]] و یا آنچه را [[دین]] مجاز شمرده است [[نادرست]] و [[ناپسند]] بشمارد. در عین حال امور [[لذتبخش]] درجات گوناگونی دارند و بودهاند و هستند انسانهای با [[اراده]] و والاهمتی که لذتهای حقیر را ترک کرده و به سوی لذتهایی [[ارزشمند]] و متعالی حرکت کردهاند. خوابیدن و استراحت کردن اشکالی ندارد، اما برای کسی که میخواهد به درجات بالای [[علم]] و یا [[معنویت]] [[دست]] پیدا کند، تن دادن به چنین لذتهایی سدّ [[راه]] خواهد بود. | ||
طبع [[انسان]] در ارزشگذاری بین [[لذتها]]، متفاوت [[قضاوت]] میکند. یکی از خوردن ([[سیر]] شدن) لذت میبرد و یکی از خوراندن (سیر کردن). یکی از [[انتقام]] لذت میبرد و آن دیگری از [[عفو]]. [[قرآن]] به ما میآموزد که ورای [[لذایذ]] مادی و [[دنیوی]] که بیشتر به جسم ما یا بعد نازل [[روحی]] ما مربوط میشود، لذتهای بس بزرگتری وجود دارد که اینها در مقابل آنها هیچاند. در [[سوره انسان]] به | طبع [[انسان]] در ارزشگذاری بین [[لذتها]]، متفاوت [[قضاوت]] میکند. یکی از خوردن ([[سیر]] شدن) لذت میبرد و یکی از خوراندن (سیر کردن). یکی از [[انتقام]] لذت میبرد و آن دیگری از [[عفو]]. [[قرآن]] به ما میآموزد که ورای [[لذایذ]] مادی و [[دنیوی]] که بیشتر به جسم ما یا بعد نازل [[روحی]] ما مربوط میشود، لذتهای بس بزرگتری وجود دارد که اینها در مقابل آنها هیچاند. در [[سوره انسان]] به وصف [[ابرار]] میپردازد که چند قرص نان خویش را فقط در راه [[رضای خدا]] به [[مسکین]] و [[یتیم]] و [[اسیر]] میبخشند<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا * عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا * يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا * وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا * إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاء وَلا شُكُورًا * إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا}} «نیکان از پیالهای مینوشند که آمیخته به بوی خوش است * از چشمهای که بندگان خداوند از آن میآشامند آن را به خواست خود روان میسازند * به پیمان خود وفا میکنند و از روزی میهراسند که شرّ آن همهگیر است * و خوراک را با دوست داشتنش به بینوا و یتیم و اسیر میدهند * (با خود میگویند:) شما را تنها برای خشنودی خداوند خوراک میدهیم، نه پاداشی از شما خواهانیم و نه سپاسی * بیگمان ما از پروردگارمان، روزی که تیره و بسیار سخت است میهراسیم» سوره انسان، آیه ۵-۱۰.</ref>. چرا که میدانند: {{متن قرآن|وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ}}<ref>«و خشنودی خداوند (از همه اینها) برتر است» سوره توبه، آیه ۷۲.</ref>. | ||
در [[صحیفه سجادیه]]، هم به لذتهای دانی ([[پست]] و نزدیک) و هم به لذتهای عالی اشاره شده است. از جمله لذتهای پست، [[لذت]] حاصل از [[گناه]] است که اندک زمانی کام نفس را شیرین میکند و پس از آن تلخیاش [[روح]] را میآزارد: بار خدایا، [[بنده]] تو در پیشگاه تو به [[تضرع]] [[ایستاده]]... و به درگاه تو [[استغاثه]] میکند از... همان گناهانی که لذات آنها سپری گشته و شتابان گریخته است و عواقب شومشان باقی است<ref>نیایش سیویکم.</ref>. | در [[صحیفه سجادیه]]، هم به لذتهای دانی ([[پست]] و نزدیک) و هم به لذتهای عالی اشاره شده است. از جمله لذتهای پست، [[لذت]] حاصل از [[گناه]] است که اندک زمانی کام نفس را شیرین میکند و پس از آن تلخیاش [[روح]] را میآزارد: بار خدایا، [[بنده]] تو در پیشگاه تو به [[تضرع]] [[ایستاده]]... و به درگاه تو [[استغاثه]] میکند از... همان گناهانی که لذات آنها سپری گشته و شتابان گریخته است و عواقب شومشان باقی است<ref>نیایش سیویکم.</ref>. | ||
در این میان بخشی از لذتهای طبیعی ناشی از [[حکمت]] خداوندی است که بهرهبرداری از آن [[مباح]] و زمینهساز بقا و دوام [[انسان]] بر روی [[زمین]] است: «[[حمد]] و [[سپاس]] خداوندی را که... [[شب]] را بیافرید تا بندگانش در آن از [[رنج]] و تلاش بیاسایند، و آن را به مثابه پوششی گردانید تا در آن به [[خواب]] روند؛ تنشان بدان آسوده شود و نیرو گیرد و خود به لذت و کامیابی رسند»<ref>نیایش ششم.</ref>. | در این میان بخشی از لذتهای طبیعی ناشی از [[حکمت]] خداوندی است که بهرهبرداری از آن [[مباح]] و زمینهساز بقا و دوام [[انسان]] بر روی [[زمین]] است: «[[حمد]] و [[سپاس]] خداوندی را که... [[شب]] را بیافرید تا بندگانش در آن از [[رنج]] و تلاش بیاسایند، و آن را به مثابه پوششی گردانید تا در آن به [[خواب]] روند؛ تنشان بدان آسوده شود و نیرو گیرد و خود به لذت و کامیابی رسند»<ref>نیایش ششم.</ref>. | ||
اما در نظر [[امام سجاد]]{{ع}} ورای همه اینها، لذتی بس بزرگتر وجود دارد و آن لذت [[مناجات با خدا]] و [[دعا کردن]] به درگاه اوست: {{متن حدیث|وَ ارْزُقْنِي خَوْفَ غَمِّ الْوَعِيدِ، وَ شَوْقَ ثَوَابِ الْمَوْعُودِ حَتَّى أَجِدَ لَذَّةَ مَا أَدْعُوكَ لَهُ}}؛ «(بار خدایا) [[وحشت]] از [[اندوه]] [[عذاب]] و [[شوق]] ثوابِ [[موعود]] ([[بهشت]]) را بر من ارزانی دار، تا [[لذّت]] چیزی را که تو را برای حصول آن میخوانم دریابم»<ref>نیایش بیستودوم.</ref>.<ref>صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، انتشارات سروش، تهران، ۱۳۹۴، چاپ نهم؛ قرآن مجید، ترجمه محمدمهدی فولادوند.</ref>.<ref>[[فضلالله خالقیان|خالقیان، فضلالله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «لذت»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۸۷.</ref> | اما در نظر [[امام سجاد]] {{ع}} ورای همه اینها، لذتی بس بزرگتر وجود دارد و آن لذت [[مناجات با خدا]] و [[دعا کردن]] به درگاه اوست: {{متن حدیث|وَ ارْزُقْنِي خَوْفَ غَمِّ الْوَعِيدِ، وَ شَوْقَ ثَوَابِ الْمَوْعُودِ حَتَّى أَجِدَ لَذَّةَ مَا أَدْعُوكَ لَهُ}}؛ «(بار خدایا) [[وحشت]] از [[اندوه]] [[عذاب]] و [[شوق]] ثوابِ [[موعود]] ([[بهشت]]) را بر من ارزانی دار، تا [[لذّت]] چیزی را که تو را برای حصول آن میخوانم دریابم»<ref>نیایش بیستودوم.</ref>.<ref>صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، انتشارات سروش، تهران، ۱۳۹۴، چاپ نهم؛ قرآن مجید، ترجمه محمدمهدی فولادوند.</ref>.<ref>[[فضلالله خالقیان|خالقیان، فضلالله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «لذت»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۸۷.</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
* [[شهوت]] | |||
==منابع== | == منابع == | ||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[فضلالله خالقیان|خالقیان، فضلالله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «لذت»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] | # [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[فضلالله خالقیان|خالقیان، فضلالله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «لذت»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] | ||
{{پایان منابع}} | |||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{ | {{پانویس}} | ||
[[رده:مدخل]] | [[رده:مدخل]] | ||