حیرت: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط

| موضوع مرتبط = امام مهدی

| عنوان مدخل  = [[امام مهدی]]

| مداخل مرتبط = [[امام مهدی در قرآن]] - [[امام مهدی در حدیث]] - [[امام مهدی در نهج البلاغه]] - [[امام مهدی در معارف دعا و زیارات]] - [[امام مهدی در کلام اسلامی]]

| پرسش مرتبط  = امام مهدی (پرسش)

== مقدمه ==

* از ویژگی‌‏های مهم [[دوران غیبت]] "سرگردانی" است؛ به ویژه هرچه به [[زمان ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ نزدیک‌‏تر می‌‏شویم، بر شدّت آن افزوده می‏‌شود.

* در این دوران، [[انسان‌‏ها]] به سبب پنهان بودن [[رهبر]] الهی خود، در تحیر، و برخی نیز در [[گمراهی]] به سر خواهند برد. البته افراد بسیاری نیز به [[دلیل]] اهتمام جدّی به پروای الهی، از این آزمون‌‏ها با [[سربلندی]] به [[سلامت]] عبور کرده، [[ایمان]] خود را تا واپسین لحظه‌‏ها به خوبی حفظ می‌‏کنند.

* [[عبد العظیم بن عبد اللّه حسنی]]، از [[امام جواد الأئمه]] {{ع}}، از پدرانش [[حدیث]] کرده است که [[امام علی|امیر مؤمنان]] {{ع}} فرمود: برای [[قائم]] ما غیبتی است که مدتش طولانی است. گویا [[شیعه]] را می‏‌بینم که در غیبتش چون چهارپایان جولان می‌‏زنند و چراگاه می‏‌جویند و به دست نمی‌‏آورند. [[آگاه]] باشید هرکدامشان بر [[دین]] خود ثابت بماند و برای طول [[غیبت]] [[امام]]، دلش دچار قساوت نشود، او در [[روز قیامت]] در درجه من، با من است .... <ref> {{عربی|" لِلْقَائِمِ‏ مِنَّا غَيْبَةٌ أَمَدُهَا طَوِيلٌ‏ كَأَنِّي‏ بِالشِّيعَةِ يَجُولُونَ‏ جَوَلَانَ‏ النَّعَمِ‏ فِي‏ غَيْبَتِهِ‏ يَطْلُبُونَ الْمَرْعَى فَلَا يَجِدُونَهُ أَلَا فَمَنْ ثَبَتَ مِنْهُمْ عَلَى دِينِهِ وَ لَمْ يَقْسُ قَلْبُهُ لِطُولِ أَمَدِ غَيْبَةِ إِمَامِهِ فَهُوَ مَعِي فِي دَرَجَتِي يَوْمَ الْقِيَامَة ‏"}}، [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۱، ص ۳۰۳، ح ۱۴؛ فضل بن حسن طبرسی، اعلام الوری، ص ۴۲۶</ref>

* در برخی [[روایات]]، این [[حیرت]]، به خود [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ نیز نسبت داده شده است. "[[حیرت]]" از نظر لغت هنگامی به کار می‏‌رود که شخص، در کار خود سرگردان است‏<ref> جوهری، الصحاح، ج ۲، ص ۶۴۰</ref> و گشایشی در آن نمی‏‌بیند<ref> طریحی، مجمع البحرین، ج ۱، ص ۶۰۴</ref>. که این، به تناسب افراد متفاوت خواهد بود، از این‌‏رو سرگردانی آن حضرت، با آنچه در باره عموم [[مردم]] گفته شده، کاملا متفاوت است.

* [[اصبغ بن نباته]] گوید: بر [[امیر مؤمنان علی]] {{ع}} وارد شدم و دیدم در حالی که در [[اندیشه]] فرو رفته است، با انگشت بر [[زمین]] خط می‏‌کشد. پرسیدم: ای [[امیر المؤمنین]]! چرا شما را اندیشناک می‌‏بینم و چرا بر [[زمین]] خط می‌‏کشید؟ آیا به [[زمین]] و [[خلافت]] در آن رغبتی دارید؟ فرمود: نه به [[خدا]] [[سوگند]]! نه به آن و نه به [[دنیا]] هیچ روزی اشتیاقی نداشته‌‏ام؛ لکن در فرزندی می‌‏اندیشم که از سلاله من و یازدهمین فرزند من است. او [[مهدی]] است و [[زمین]] را پر از [[عدل]] ‏وداد می‏‌سازد؛ همان‏گونه که پر از [[ستم]] و [[جور]] شده باشد. او را سرگردانی و غیبتی است که اقوامی در آن [[گمراه]] شده و اقوامی دیگر در آن [[هدایت]] یابند<ref> ر. ک: شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۳۳۶؛ ابن ابی زینب نعمانی، الغیبة، ص ۶۰، ح ۴؛ [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۱، باب ۲۶، ح ۱</ref>.  

* البته این احتمال قوی می‌‏نماید که مقصود از سرگردانی در این [[روایت]]، سرگردانی [[مردم]] باشد؛ چرا که فرموده است برای او [[غیبت]] و [[حیرت]] - هر دو- هست و [[غیبت]] زمانی معنا پیدا می‌‏کند که حضرت در مواجهه با [[مردم]] تصور شود. مسلم است حضرت نزد خود غایب نیست و اگر گفته می‌‏شود برای او [[غیبت]] است، یعنی در مواجهه با [[مردم]] پنهان است. [[حیرت]] نیز این‏گونه است؛ یعنی حالتی برای حضرت پدید می‏‌آید که حاصل آن برای [[مردم]]، سرگردانی و عدم [[گشایش]] در کارها خواهد بود.  

* قرینه این معنا در برخی [[روایات]] است که در ادامه سخن از [[گمراهی]] و [[هدایت مردم]] آمده است.

* [[ام‏‌هانی ثقفیه]] گوید: بامدادی خدمت سرورم، [[امام محمد باقر]] {{ع}} رسیدم و گفتم: ای آقای من! آیه‏ای از کتاب خدای سبحانه و تعالی بر دلم خطور کرده است و مرا پریشان ساخته و [[خواب]] از چشمم ربوده است. فرمود: ای ام هانی! بپرس. پرسیدم: ای سرورم! این قول [[خداوند]]: {{متن قرآن|فَلا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ الْجَوَارِ الْكُنَّسِ}}<ref>؛ سوره تکویر، آیه:۱۵- ۱۶.</ref> فرمود: ای ام هانی! خوب مسأله‌‏ای پرسیدی. این، مولودی در [[آخر الزّمان]] است. او [[مهدی]] این [[عترت]] است و برای او [[حیرت]] و غیبتی خواهد بود که اقوامی در آن [[گمراه]] شوند و اقوامی نیز [[هدایت]] یابند. خوشا بر تو اگر او را دریابی! و خوشا بر کسی که او را دریابد<ref> {{عربی|" نِعْمَ‏ الْمَسْأَلَةُ سَأَلْتِنِي‏ يَا أُمَ‏ هَانِئٍ‏ هَذَا مَوْلُودٌ فِي‏ آخِرِ الزَّمَانِ‏ هُوَ الْمَهْدِيُ‏ مِنْ‏ هَذِهِ‏ الْعِتْرَةِ تَكُونُ لَهُ حَيْرَةٌ وَ غَيْبَةٌ يَضِلُّ فِيهَا أَقْوَامٌ وَ يَهْتَدِي فِيهَا أَقْوَامٌ فَيَا طُوبَى لَكِ إِنْ أَدْرَكْتِهِ وَ يَا طُوبَى مَنْ أَدْرَكَهُ‏"}}، شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، باب ۳۲، ح ۱۴</ref>! با در نظر گرفتن یکی از معانی لغوی و به دور از معنای عرفی و اصطلاحی، اطلاق آن بر خود [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ نیز بدون اشکال خواهد بود. و آن معنا این است که حیران به کسی می‏گویند که در کار خود گشایشی نمی‌‏بیند<ref> طریحی، مجمع البحرین، ج ۱، ص ۶۰۴</ref> و [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ نیز در [[دوران غیبت]] چنین است. مؤید این معنا روایاتی است که [[حیرت]] جز بر خود حضرت قابل تطبیق نیست.

* در [[روایت]] است که [[امام صادق]] {{ع}} پس از [[نقل]] داستان [[حضرت موسی]] {{ع}} فرمود: و با [[قائم]]، دوازدهمین [[امامان]] {{عم}} نیز چنین کند و در یک شب کارش را [[اصلاح]] فرماید؛ همچنان که کار پیامبرش [[حضرت موسی]] {{ع}} را در شبی [[اصلاح]] فرمود و او را از [[حیرت]] و [[غیبت]]، به [[روشنایی]] [[فرج]] و [[ظهور]] در آورد<ref> [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۱، ص ۱۵۱، باب ۶، ح ۱۳</ref>

* روشن است که فرمایش فوق فقط مربوط به آن حضرت است و [[خداوند]] سبحانه و تعالی است که آن حضرت را از [[غیبت]] وارد [[ظهور]] می‏‌کند. و همو است که آن حضرت را از [[حیرت]] وارد [[نور]] [[فرج]] و [[گشایش]] می‏کند. و البته این [[روایت]] مؤید معنایی است که طریحی برای [[حیرت]] نمود و این معنا نه فقط با [[مقام علم]] و [[عصمت امام]] منافات ندارد که نسبت دادن آن به [[امام]] بدون اشکال است.

* همچنین [[امام باقر]] {{ع}} آن‏گاه که [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ را در [[دوران غیبت]] به [[حضرت یوسف]] {{ع}} [[تشبیه]] کرد، در پاسخ پرسش [[راوی]] درباره وجه شباهت فرمود: {{عربی|" الْحَيْرَةُ وَ الْغَيْبَةُ ‏"}}<ref>شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۱۶۳</ref>. روشن است که [[حضرت یوسف]] همواره در مصیبت‏‌ها گشایشی در کار خود نمی‏‌دید.  

* بنابراین بدان سبب که [[حضرت‏ مهدی]] {{ع}} در کار خود گشایشی نمی‌‏بیند، تا آن زمان که [[خداوند]] سبحانه و تعالی [[اراده]] [[ظهور]] فرماید، می‌‏توان به آن حضرت حیران گفت<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۱۹۳ - ۱۹۶.</ref>.

== پرسش مستقیم ==

 

== منابع ==

== پانویس ==