زمین در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

| عنوان مدخل  = [[زمین]]

| مداخل مرتبط = [[زمین در قرآن]] - [[زمین در حدیث]] - [[زمین در کلام اسلامی]]

| پرسش مرتبط  = زمین (پرسش)

#{{متن قرآن|ِ يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}}<ref>«از تو از انفال می‌پرسند بگو: انفال از آن خداوند و پیامبر است پس، از خداوند پروا کنید و میانه خود را سازش دهید و اگر مؤمنید از خداوند و پیامبرش فرمان برید» سوره انفال، آیه ۱.</ref>

=== نکات ===

# زمین‌های به‌دست آمده در [[جهاد]] [[مسلمانان]]، از [[غنائم]] و [[انفال]]، و [[مالکیت]] آنها از آن [[پیامبر]] و [[حکومت اسلامی]]: «{{متن قرآن|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ}}<ref>«از تو از انفال می‌پرسند بگو: انفال از آن خداوند و پیامبر است پس، از خداوند پروا کنید و میانه خود را سازش دهید و اگر مؤمنید از خداوند و پیامبرش فرمان برید» سوره انفال، آیه ۱.</ref>.

# [[مالکیت]] اراضی به دست آمده از راه [[تسلیم]] و [[مصالحه]] [[کافران]] و [[اهل کتاب]] با [[مسلمانان]] - بدون [[جهاد]] [[سپاه اسلام]] - مخصوص [[پیامبر]] و [[حاکم اسلامی]]: «{{متن قرآن|وَأَوْرَثَكُمْ أَرْضَهُمْ وَدِيَارَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ وَ أَرْضاً لَمْ تَطَؤُهٰا}}<ref>«و زمین و خانه‌ها و دارایی‌هایشان را و سرزمینی را که بر آن گام ننهاده بودید به شما وانهاد و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره احزاب، آیه ۲۷.</ref>... ؛ {{متن قرآن|مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ}}<ref>«آنچه خداوند از (دارایی‌های) اهل این شهرها بر پیامبرش (به غنیمت) بازگرداند از آن خداوند و پیامبر و خویشاوند و یتیمان و مستمندان و در راه مانده است تا میان توانگران شما دست به دست نگردد و آنچه پیامبر به شما می‌دهد بگیرید و از آنچه شما را از آن باز می‌دار» سوره حشر، آیه ۷.</ref>.

# مطالعه در [[ملکوت]] [[زمین]]، از راههای [[شناخت]] [[حقانیت]] [[سخنان پیامبر]] و [[قرآن]]: {{متن قرآن|أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ * أَوَلَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْ عَسَى أَنْ يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ}}<ref>«آیا نیندیشیده‌اند (تا بدانند) که همنشین آنان به هیچ روی دیوانگی ندارد او جز بیم‌دهنده‌ای آشکار نیست * آیا در گستره آسمان‌ها و زمین و هر چیزی که خداوند آفریده است ننگریسته‌اند و در اینکه بسا اجلشان نزدیک شده باشد؛ بنابراین بعد از آن (قرآن) به کدام گفتار ایمان می‌آورند؟» سوره اعراف، آیه ۱۸۴-۱۸۵.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۶۳.</ref>.

در سوره مبارکه اعراف در [[آیات]] ۷۳<ref>{{متن قرآن|وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ هَذِهِ نَاقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}} «و به سوی (قوم) ثمود برادرشان صالح را (فرستادیم)؛ گفت: ای قوم من! خداوند را بپرستید که خدایی جز او ندارید؛ بی‌گمان برهانی از سوی پروردگارتان نزد شما آمده است، این شتر خداوند است که برای شما نشانه‌ای است؛ او را رها کنید تا بر زمین خداوند بچرد و به او آسی» سوره اعراف، آیه ۷۳.</ref> و ۱۱۰<ref>{{متن قرآن|يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ}}«(که) می‌خواهد شما را از سرزمینتان بیرون کند پس چه دستور می‌دهید؟» سوره اعراف، آیه ۱۱۰.</ref> و ۱۳۷<ref>{{متن قرآن|وَأَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كَانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشَارِقَ الْأَرْضِ وَمَغَارِبَهَا الَّتِي بَارَكْنَا فِيهَا وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنَى عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ بِمَا صَبَرُوا وَدَمَّرْنَا مَا كَانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَقَوْمُهُ وَمَا كَانُوا يَعْرِشُونَ}} «و قومی را که (از سوی فرعونیان) ناتوان شمرده می‌شدند وارث شرق و غرب آن سرزمین کردیم که در آن برکت نهاده بودیم و سخن نیکوی پروردگارت درباره بنی اسرائیل به خاطر شکیبی که ورزیدند راست آمد و آنچه را فرعون و قومش می‌ساختند و آنچه را بر می‌افراختند زیر و زبر» سوره اعراف، آیه ۱۳۷.</ref> واژه [[ارض]] به کار رفته، که هر کدام از آنها دلالت بر مکان ویژه‌ای دارد و ما در این مقوله، با استفاده از منابع مهم به توضیح هر یک از آنها می‌پردازیم.

برخی از [[علما]] در ذیل آیه مذکور می‌فرمایند: «ظاهراً، مراد به ارض [[سرزمین شام]] و [[فلسطین]] است، مؤید و یا دلیل بر این معنا، جمله بعدی است، که می‌فرماید: {{متن قرآن|الَّتِي بَارَكْنَا فِيهَا}}<ref>«که در آن برکت نهاده بودیم» سوره اعراف، آیه ۱۳۷.</ref> برای این که [[خداوند]] در [[قرآن کریم]]ش، غیر از [[سرزمین مقدس]]، که همان نواحی فلسطین است و غیر از [[کعبه]]، هیچ سرزمینی را، به برکت یاد نکرده<ref>علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ج۱۶ ص۶۵.</ref>.

یکی دیگر، از حوادث زندگی آن [[حضرت]]، نگهداری [[برادر]] مادریش - [[بنیامین]] -، با برنامه ساختگی [[اتهام]] [[سرقت]] پیمانه ملک، با اطلاع قبلی او بود. [[سنت]] رایج در محل زندگانی [[حضرت یعقوب]] این بوده: «... که اگر کسی دزدی کند، او را به [[بندگی]] بگیرند... یوسف هم برای نگهداشتن [[بنیامین]]، او را متهم به دزدی کرد و نزد خود نگاه داشت»<ref>حسین، عمادزاده، تاریخ انبیا از آدم تا خاتم، ص۴۳۳.</ref>.

برخی از [[علما]] و بزرگان<ref>علامه طباطبایی، المیزان، ج۲۲، ص۷۶ آیت‌الله مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۰، ص۴۶.</ref> نیز ارض را در آیه مذکور، [[سرزمین مصر]] معرفی کرده‌اند، که به خواست [[خدای سبحان]]، توضیح جغرافیایی این مکان، زیر واژه مصر خواهد آمد.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۵۳.</ref>

سؤال ما، در این مقوله این است، که غرض، از ارضی که در [[آیه]] مذکور است، چیست؟ آیا فسادی را، که [[بنی اسرائیل]] مرتکب خواهند شد، - یا شده‌اند- در کجا اتفاق می‌افتد؟ آیا مکان حادثه، محلی است، که آنان سکونت دارند، با دامنه [[فساد]] آنقدر گسترده است، که جنبه جهانی و بین‌المللی خواهد داشت؟

برخی از [[علما]]<ref>علامه طباطبایی، المیزان، ج۲۵، ص۳۴۳.</ref> در معنی آیه می‌نویسند:

برخی از [[علما]]<ref>آیت الله مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۳۱۳.</ref> زیر عنوان منظور، از ارض در این [[آیات]] - ۱۰۳ و ۱۰۴ - کدام [[سرزمین]] است؟ می‌نویسند: «در آیات فوق... خداوند به [[بنی اسرائیل]] دستور داد که اکنون، که بر [[دشمن]] [[پیروز]] شدید در ارض معهود سکونت جویید - آیا منظور سرزمین [[مضر]] است؟ - همین کلمه در آیه قبل - ۱۰۳ -، که می‌گوید، [[فرعون]] می‌خواست آنها را از سرزمین مصر بیرون کند؛ به همین معنی آمده و آیات دیگر [[قرآن]]، نیز می‌گوید، که بنی اسرائیل [[وارث]] [[فرعونیان]] شدند، یا این که اشاره، به [[سرزمین مقدس فلسطین]] است؛ زیرا بنی اسرائیل، بعد از این ماجرا به سوی [[فلسطین]] رفتند و [[مأمور]] شدند، که در آن وارد شوند.

واژه ارض پنج بار در سوره مبارکه طه بیان گردیده، که دو مورد آن یعنی [[آیه]] ۵۷ و ۶۳، ارض به معنی مطلق [[زمین]] نیست؛ بلکه با توجه به مدلول و معنی؛ آن دو [[آیه مبارکه]]، غرض بخشی از کل کره زمین است، که ما در این مقوله، ابتدا به [[شناخت]] آن دو نقطه و سپس به توضیح جغرافیایی آن خواهیم پرداخت. در ترجمه آیه ۵۷ می‌خوانیم: «گفت ای [[موسی]] می‌آیی سوی ما؛ تا با جادوی خود ما را از سرزمینمان بیرون کنی در [[تفسیر المیزان]]<ref>المیزان، ج۲۷، ص۲۶۶.</ref>، برخی از بزرگان؛ ذیل آیه مذکور می‌نویسند: «[[ضمیر]] قال به [[فرعون]] بر می‌گردد، پس طرف [[حضرت موسی]]، که با او [[مجادله]] می‌کند؛ فرعون [[زمان]] موسی است و می‌دانیم که فرعون [[حاکم]] مطلق العنان [[سرزمین مصر]] است، با این ترتیب روشن می‌شود، که منظور از ارض در آیه مذکور، [[مصر]] می‌باشد، نه مطلق کره زمین». همچنین استاد مکارم شیرازی، در [[تفسیر نمونه]]<ref>تفسیر نمونه، ج۱۳، ص۲۲۸.</ref> در توضیح آیه مورد نظر نوشته‌اند: «گفت ای موسی! آیا آمده‌ای که ما را از [[سرزمین]] و وطنمان با سحرت بیرون کنی؟».

در آیه مذکور، از [[حضرت ابراهیم]]، با [[ضمیر]] (هُ) و از لوط، با [[صراحت]] نام برده و بیان می‌نماید، که هر دو [[پیامبر]] خود را نجات داده و به سرزمین پر برکت رسانیده‌اند:

برخی از [[علما]]<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۲، ص۱۱.</ref> در مورد ارض چنین نقل نموده است: تعبیر، به ارض =[[زمین]]، اشاره به سرزمین مصر و اطراف آن است و از آنجا که یک قسمت مهم آباد روی زمین، در آن [[روز]]، آن منطقه بوده، این واژه به صورت مطلق آمده است. این احتمال نیز وجود دارد؛ که الف و [[لام]] برای [[عهد]] و اشاره، به سرزمین مصر باشد».

همچنین، در مورد شأن نزول آیه، در [[تفسیر]] و [[ترجمه قرآن]] [[مجید]]، برخی از نویسندگان<ref>زین العابدین رهنما، تفسیر و ترجمه قرآن مجید، ج۳، ص۲۶۱.</ref>، چنین آورده است: «آیه در [[شأن]] [[حارث بن عثمان]] یا [[حارث بن نوفل]] آمد. این «حارث» پیش [[مصطفی]] آمد و گفت ما می‌دانیم، که تو پیامبر [[راستگویی]] و آن چه می‌گویی و آورده‌ای راست است، و لیکن اگر ما [[اتباع]] تو کنیم و بر پی [[قرآن]] و [[توحید]] [[رویم]]، چنان که تو رفتی؛ عرب ما را از سرزمین مکه بربایند.»...