ابن براج طرابلسی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ابن براج طرابلسی در حدیث]] - [[ابن براج طرابلسی در فقه سیاسی]] - [[ابن براج طرابلسی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط  = }}


== مقدمه ==
== مقدمه ==
[[فقیه]] بزرگ، عالم ارجمند [[قاضی]] [[عبدالعزیز بن نحریر بن عبدالعزیز ابن براج]] بین سال‌های ۴۶۳ تا ۴۸۱ ق، [[مرجعیت دینی]] [[شیعیان]] را احراز کرد. او کتاب‌های [[فقهی]] فراوانی تألیف کرد، از جمله [[جواهرالفقه (کتاب)|جواهرالفقه]] که به صورت [[پرسش و پاسخ]] تنظیم شده و نشانگر [[مقام والای علمی]] اوست. [[مرحوم محدث قمی]] در الکنی و الالقاب<ref>الکنی، ج۱، ص۲۱۴.</ref> تعدادی از آثار او را برمی‌شمرد، از جمله: [[المهذب (کتاب)|المهذب]]، [[الموجز (کتاب)|الموجز]]، [[الکامل و عماد المحتاج (کتاب)|الکامل و عماد المحتاج]]. او از [[شاگردان]] بنام [[سید مرتضی]] و هم درس [[شیخ طوسی]] و [[شاگرد]] او و دیگر بزرگانی است که در دارالعلم سیدمرتضی در [[بغداد]] به تحصیل و تکمیل [[علوم]] و [[فنون]] [[اسلام]] اهتمام داشتند.
[[فقیه]] بزرگ، عالم ارجمند [[قاضی]] [[عبدالعزیز بن نحریر بن عبدالعزیز ابن براج]] بین سال‌های ۴۶۳ تا ۴۸۱ ق، [[مرجعیت دینی]] [[شیعیان]] را احراز کرد. او کتاب‌های [[فقهی]] فراوانی تألیف کرد، از جمله [[جواهرالفقه (کتاب)|جواهرالفقه]] که به صورت [[پرسش و پاسخ]] تنظیم شده و نشانگر [[مقام والای علمی]] اوست. [[مرحوم محدث قمی]] در الکنی و الالقاب<ref>الکنی، ج۱، ص۲۱۴.</ref> تعدادی از آثار او را برمی‌شمرد، از جمله: [[المهذب (کتاب)|المهذب]]، [[الموجز (کتاب)|الموجز]]، [[الکامل و عماد المحتاج (کتاب)|الکامل و عماد المحتاج]]. او از [[شاگردان]] بنام [[سید مرتضی]] و هم درس [[شیخ طوسی]] و [[شاگرد]] او و دیگر بزرگانی است که در دارالعلم سیدمرتضی در [[بغداد]] به تحصیل و تکمیل [[علوم]] و [[فنون]] [[اسلام]] اهتمام داشتند.
[[لقب]] قاضی به این جهت به او داده شد که مدت ۲۰ یا ۳۰ سال در [[طرابلس]] [[منصب قضاوت]] را بر عهده داشت.
[[لقب]] قاضی به این جهت به او داده شد که مدت ۲۰ یا ۳۰ سال در [[طرابلس]] [[منصب قضاوت]] را بر عهده داشت.


خط ۱۱: خط ۱۲:
# وی در باب [[وصیت]] اصطلاح جدیدی را به کار می‌برد که پیش از او [[شیخ طوسی]] هم آن را به کار برده بود. «در صورت [[خیانت]] [[وصی]] یا عجز و یا فقدان وصی، امر [[وصایت]] بر عهده {{عربی|الناظر فی أمور المسلمین}} می‌باشد و هرگاه سلطانی که متولی این امور است حضور نداشته باشد و نیز کسی که از جانب وی [[مأموریت]] انجام آن را دارد در دسترس نباشد [[نظارت]] برعهده [[مؤمنان]] خواهد بود»<ref>المهذب، ج۱، ص۱۰۰، ۱۱۸، ۱۸۱، ۱۸۳، ۲۹۹، ۳۱۶، ۳۲۵؛ ج۲، ص۱۱۸.</ref>.
# وی در باب [[وصیت]] اصطلاح جدیدی را به کار می‌برد که پیش از او [[شیخ طوسی]] هم آن را به کار برده بود. «در صورت [[خیانت]] [[وصی]] یا عجز و یا فقدان وصی، امر [[وصایت]] بر عهده {{عربی|الناظر فی أمور المسلمین}} می‌باشد و هرگاه سلطانی که متولی این امور است حضور نداشته باشد و نیز کسی که از جانب وی [[مأموریت]] انجام آن را دارد در دسترس نباشد [[نظارت]] برعهده [[مؤمنان]] خواهد بود»<ref>المهذب، ج۱، ص۱۰۰، ۱۱۸، ۱۸۱، ۱۸۳، ۲۹۹، ۳۱۶، ۳۲۵؛ ج۲، ص۱۱۸.</ref>.


با توجه به این نکته که تردیدی در [[اولویت]] [[فقها]] در [[تصدی]] [[امور حسبیه]] نیست و عهده‌داری نظارت بر [[وصیت]] از امور حسبیه است، اما ابن‌براج هیچ‌گونه اشاره‌ای به این نکته ندارد و این نکته با توجه به تصریح [[شیخ مفید]] در المقنعه<ref>المقنعه، ص۶۷۵.</ref> و نیز شیخ طوسی در النهایه<ref>النهایه، ص۶۰۷.</ref> به [[نیابت]] فقها در چنین [[امور حسبی]] و وجود عبارت‌های مشابه آن در کتاب المهذب به ویژه در باب وصیت شایان [[تأمل]] است<ref>فقه سیاسی، ج۸، ص۵۹-۵۷.</ref><ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۴.</ref>
با توجه به این نکته که تردیدی در [[اولویت]] [[فقها]] در [[تصدی]] [[امور حسبیه]] نیست و عهده‌داری نظارت بر [[وصیت]] از امور حسبیه است، اما ابن‌براج هیچ‌گونه اشاره‌ای به این نکته ندارد و این نکته با توجه به تصریح [[شیخ مفید]] در المقنعه<ref>المقنعه، ص۶۷۵.</ref> و نیز شیخ طوسی در النهایه<ref>النهایه، ص۶۰۷.</ref> به [[نیابت]] فقها در چنین [[امور حسبی]] و وجود عبارت‌های مشابه آن در کتاب المهذب به ویژه در باب وصیت شایان [[تأمل]] است<ref>فقه سیاسی، ج۸، ص۵۹-۵۷.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص۷۴.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
خط ۲۱: خط ۲۲:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:ابن براج طرابلسی]]
[[رده:اعلام]]
[[رده:اعلام]]
۱۳۵٬۵۸۷

ویرایش