←گشایش باب اجتهاد و نظر
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
گروهی از [[فلاسفه]] قدیم اندیشههایی را از مکاتب مختلف [[فلسفی]] برمیگرفتند و به هم میآمیختند و از آن میان فلسفهای میآفریدند. اینان را "التقاطیون" و کار آنان را "التقاط" خواندهاند<ref>سیر حکمت در اروپا، ۷۹.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۹۰.</ref> | گروهی از [[فلاسفه]] قدیم اندیشههایی را از مکاتب مختلف [[فلسفی]] برمیگرفتند و به هم میآمیختند و از آن میان فلسفهای میآفریدند. اینان را "التقاطیون" و کار آنان را "التقاط" خواندهاند<ref>سیر حکمت در اروپا، ۷۹.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۹۰.</ref> | ||
در روزگار معاصر، برخی روشنفکران که به ظاهر شیعهاند، آمیزهای از باورهای [[اسلامی]] و پارهای گرایشهای [[فکری]] مانند گرایشهای اومانیستی، مارکسیستی و اگزیستانسیالیستی را فراهم آورده و مدعیاند که [[تفسیر]] درستِ [[آموزههای اسلامی]] همین است. آسیبی که چنین اندیشههایی به [[آموزههای اسلامی]] وارد میسازند، بیشتر از اندیشههای مکاتب ضد [[اسلامی]] است. [[پیامبر]] {{صل}} برای محفوظ ماندن [[دین اسلام]] از چنین خطرهایی، سفارش فرموده است که [[مسلمانان]] همواره با [[قرآن و عترت]] همراه باشند<ref>صحیفه نور، ج۱۵، ص۱۶۳؛ شهید مطهری افشاگر توطئه، ص۲۸۷.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۹۰.</ref> | در روزگار معاصر، برخی روشنفکران که به ظاهر شیعهاند، آمیزهای از باورهای [[اسلامی]] و پارهای گرایشهای [[فکری]] مانند گرایشهای اومانیستی، مارکسیستی و اگزیستانسیالیستی را فراهم آورده و مدعیاند که [[تفسیر]] درستِ [[آموزههای اسلامی]] همین است. آسیبی که چنین اندیشههایی به [[آموزههای اسلامی]] وارد میسازند، بیشتر از اندیشههای مکاتب ضد [[اسلامی]] است. [[پیامبر]] {{صل}} برای محفوظ ماندن [[دین اسلام]] از چنین خطرهایی، سفارش فرموده است که [[مسلمانان]] همواره با [[قرآن و عترت]] همراه باشند<ref>صحیفه نور، ج۱۵، ص۱۶۳؛ شهید مطهری افشاگر توطئه، ص۲۸۷.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۹۰.</ref> | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
در دوران معاصر و با شکلگیری مکاتب [[کمونیستی]]، [[لیبرالیستی]] و [[مادیگرایانه]] و مانند آن، [[روشنفکران]] و [[دانشمندان]] [[ایرانی]]، باب دیگری از [[اندیشه]] را [[تجربه]] کردند<ref>خسروپناه، عبدالحسین، آسیبشناسی جامعه دینی، ص۶۵.</ref>. برخی از این [[اندیشمندان]] ریشه [[انحطاط مسلمانان]] را شرایط [[فرهنگی]] و [[معرفتی]] و نوع نگاه به مبانی و [[آموزههای اسلام]] و تفکیک میان [[دین]] و [[دنیا]] دانستهاند<ref>بازرگان، مهدی، مجموعه آثار مهندس بازرگان، ج۸، ص۲۵۰-۲۵۸.</ref> و [[غفلت]] از آموزههایی مانند [[مبارزه]] و [[جهاد]] در اسلام را سبب توجه به مکاتب کمونیستی و [[ماتریالیستی]] برای پیدا کردن [[راه و رسم]] مبارزه برشمردهاند<ref>بازرگان، مهدی، مجموعه آثار مهندس بازرگان، ج۸، ص۳۰۹. </ref>. | در دوران معاصر و با شکلگیری مکاتب [[کمونیستی]]، [[لیبرالیستی]] و [[مادیگرایانه]] و مانند آن، [[روشنفکران]] و [[دانشمندان]] [[ایرانی]]، باب دیگری از [[اندیشه]] را [[تجربه]] کردند<ref>خسروپناه، عبدالحسین، آسیبشناسی جامعه دینی، ص۶۵.</ref>. برخی از این [[اندیشمندان]] ریشه [[انحطاط مسلمانان]] را شرایط [[فرهنگی]] و [[معرفتی]] و نوع نگاه به مبانی و [[آموزههای اسلام]] و تفکیک میان [[دین]] و [[دنیا]] دانستهاند<ref>بازرگان، مهدی، مجموعه آثار مهندس بازرگان، ج۸، ص۲۵۰-۲۵۸.</ref> و [[غفلت]] از آموزههایی مانند [[مبارزه]] و [[جهاد]] در اسلام را سبب توجه به مکاتب کمونیستی و [[ماتریالیستی]] برای پیدا کردن [[راه و رسم]] مبارزه برشمردهاند<ref>بازرگان، مهدی، مجموعه آثار مهندس بازرگان، ج۸، ص۳۰۹. </ref>. | ||
اصطلاح | اصطلاح التقاط در [[ادبیات]] [[علمی]]، [[فلسفی]] و فرهنگی ـ [[اجتماعی]] معاصر، پیشینهای حدود نیم [[قرن]] دارد و اصطلاح «[[مکتب التقاطی]]» و «[[التقاط فکری]]» در دهه پنجاه [[هجری شمسی]] در ادبیات [[فکری]] [[سیاسی]] ایران رواج یافت<ref>اکبری جدی، صابر، تبارشناسی جریان التقاط در مطالعات تفسیری معاصر ایران، ص۱۳۳-۱۳۴.</ref>. | ||
گروههای التقاطی مدعی رویکرد [[دینی]] و مذهبی با ارائه دیدگاههای تند و [[افراطی]] از [[اسلام]] و [[قرآن]] در صدد جذب [[جوانان]] و [[دانشگاهیان]] برمیآیند. برخی از مهمترین ویژگیهای آنان، [[تفسیر به رأی]] و [[تفسیر بدعتگونه از قرآن]]، [[نهج البلاغه]] و [[صحیفه سجادیه]] است. این گروهها با بهرهگیری از [[احساس]] [[وظیفه]] عمومی در مورد گسترش [[قرائت مبارزهجویانه از دین]]، تلاش میکنند با [[ادبیات سیاسی]] ـ مذهبی و با نگاهی التقاطی و متأثر از مکتبها یا نحلههای [[بیگانه]] [[فلسفی]] و [[ایدئولوژیک]]، به تجزیه و تحلیل مسائل مذهبی بپردازند<ref>روزی طلب، محمد حسن، ترکیب التقاط و ترور، ص۲۸-۲۹.</ref>.<ref>[[مسلم ناصری|ناصری، مسلم]]، [[التقاط - ناصری (مقاله)| مقاله «التقاط»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص۱۷۴.</ref> | گروههای التقاطی مدعی رویکرد [[دینی]] و مذهبی با ارائه دیدگاههای تند و [[افراطی]] از [[اسلام]] و [[قرآن]] در صدد جذب [[جوانان]] و [[دانشگاهیان]] برمیآیند. برخی از مهمترین ویژگیهای آنان، [[تفسیر به رأی]] و [[تفسیر بدعتگونه از قرآن]]، [[نهج البلاغه]] و [[صحیفه سجادیه]] است. این گروهها با بهرهگیری از [[احساس]] [[وظیفه]] عمومی در مورد گسترش [[قرائت مبارزهجویانه از دین]]، تلاش میکنند با [[ادبیات سیاسی]] ـ مذهبی و با نگاهی التقاطی و متأثر از مکتبها یا نحلههای [[بیگانه]] [[فلسفی]] و [[ایدئولوژیک]]، به تجزیه و تحلیل مسائل مذهبی بپردازند<ref>روزی طلب، محمد حسن، ترکیب التقاط و ترور، ص۲۸-۲۹.</ref>.<ref>[[مسلم ناصری|ناصری، مسلم]]، [[التقاط - ناصری (مقاله)| مقاله «التقاط»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص۱۷۴.</ref> | ||
| خط ۵۸: | خط ۵۸: | ||
مقابله با جریان التقاط، محدود به مرزهای [[ایران]] نبود و [[اندیشمندان]] دیگری نیز در دیگر [[کشورهای اسلامی]]، در برابر آن موضع گرفتند. [[علما]] مبارزه با گروههای کمونیست پس از [[انقلاب]] [[عراق]] در قالب تألیف کتاب و مقاله، صدور [[فتوا]] و [[سخنرانی]] صورت گرفت<ref>تبرائیان، صفاءالدین، احیارگر حوزه نجف، زندگی و زمانه آیتالله العظمی حکیم، ص۳۵۳- ۳۶۴.</ref>.<ref>[[مسلم ناصری|ناصری، مسلم]]، [[التقاط - ناصری (مقاله)| مقاله «التقاط»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۱۷۷.</ref> | مقابله با جریان التقاط، محدود به مرزهای [[ایران]] نبود و [[اندیشمندان]] دیگری نیز در دیگر [[کشورهای اسلامی]]، در برابر آن موضع گرفتند. [[علما]] مبارزه با گروههای کمونیست پس از [[انقلاب]] [[عراق]] در قالب تألیف کتاب و مقاله، صدور [[فتوا]] و [[سخنرانی]] صورت گرفت<ref>تبرائیان، صفاءالدین، احیارگر حوزه نجف، زندگی و زمانه آیتالله العظمی حکیم، ص۳۵۳- ۳۶۴.</ref>.<ref>[[مسلم ناصری|ناصری، مسلم]]، [[التقاط - ناصری (مقاله)| مقاله «التقاط»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۱۷۷.</ref> | ||
== | == گشایش باب اجتهاد و نظر == | ||
علمای [[شیعه]] در عین اینکه مردم را - در طول تاریخ - از پدیده التقاط و جریانهای التقاطی برحذر میداشتند، باب اجتهاد را همواره باز میدانند و معتقد بوده و هستند دیدگاههای [[اجتهادی]] و [[فقهی]] در زمینههای مختلف، هرچند مخالف یکدیگر باشند، باید آزادانه عرضه شوند و کسی [[حق]] جلوگیری از آنها را ندارد<ref>مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج۲۱، ص۱۷۷.</ref>. | علمای [[شیعه]] در عین اینکه مردم را - در طول تاریخ - از پدیده التقاط و جریانهای التقاطی برحذر میداشتند، باب اجتهاد را همواره باز میدانند و معتقد بوده و هستند دیدگاههای [[اجتهادی]] و [[فقهی]] در زمینههای مختلف، هرچند مخالف یکدیگر باشند، باید آزادانه عرضه شوند و کسی [[حق]] جلوگیری از آنها را ندارد<ref>مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج۲۱، ص۱۷۷.</ref>. | ||
دانشمندان [[ | دانشمندان مکتب [[اهل بیت]] {{عم}} همیشه از اندیشههای مختلفی که بر اساس [[نیت]] [[پاک]] و [[عواطف]] و [[احساسات]] [[معنوی]] و [[عرفانی]] ابراز میشوند، استقبال کرده و هیچگاه - همانند برخی از ادیان و مذاهب - بدون دلیل توجیهکنندهای بر آنها برچسب التقاط و [[انحراف]] نزدهاند و اگر [[انحرافی]] را دیدند با بیانی آکنده از [[محبت]] و [[دوستی]] با آن برخورد کرده و راه درست را نشان میدادند. بیشک اگر راهی غیر از این دنبال شود، منجر خواهد شد به اینکه [[جوانان]] و افراد بیاطلاع یا غیر متخصص جامعه به [[گروههای انحرافی]] [[گرایش]] پیدا کنند که [[گناه]] آن کمتر از التقاط نیست<ref>مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج۲۱، ص۹۸- ۹۹.</ref>.<ref>[[مسلم ناصری|ناصری، مسلم]]، [[التقاط - ناصری (مقاله)| مقاله «التقاط»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۱۷۸.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||