جز
جایگزینی متن - 'عمر رضا کحاله' به 'عمر رضا کحاله'
جز (جایگزینی متن - '| ناشر = انتشارات ' به '| ناشر = ') |
جز (جایگزینی متن - 'عمر رضا کحاله' به 'عمر رضا کحاله') |
||
| خط ۳۷: | خط ۳۷: | ||
این [[تفسیر]] با نام [[تفسیر القرآن العظیم]] نیز چاپ شده<ref>دار الکتب العربیة در مصر این تفسیر را در ۱۳۶ صفحه با نام تفسیر القرآن العظیم چاپ کرده است.</ref> و برخی، از چاپ این تفسیر در [[مصر]] در سال ۱۳۲۶ ه. ق و تجدید چاپ آن در سال ۱۳۲۹ ه. ق نیز خبر دادهاند<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۹ (مقدمة المحقق)؛ مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۱، ص۳۳۴؛ سرکیس، معجم المطبوعات العربیة و المعرّبة، ج۱، ص۶۳۵؛ نویهض، معجم المفسرین، ج۱، ص۲۱۸.</ref>، ولی از آن چاپها نسخهای در دسترس ما نیست. | این [[تفسیر]] با نام [[تفسیر القرآن العظیم]] نیز چاپ شده<ref>دار الکتب العربیة در مصر این تفسیر را در ۱۳۶ صفحه با نام تفسیر القرآن العظیم چاپ کرده است.</ref> و برخی، از چاپ این تفسیر در [[مصر]] در سال ۱۳۲۶ ه. ق و تجدید چاپ آن در سال ۱۳۲۹ ه. ق نیز خبر دادهاند<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۹ (مقدمة المحقق)؛ مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۱، ص۳۳۴؛ سرکیس، معجم المطبوعات العربیة و المعرّبة، ج۱، ص۶۳۵؛ نویهض، معجم المفسرین، ج۱، ص۲۱۸.</ref>، ولی از آن چاپها نسخهای در دسترس ما نیست. | ||
این تفسیر را از تألیفات تستری به شمار آوردهاند<ref>مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۱، ص۳۳۴؛ سرکیس، معجم المطبوعات العربیة و المعرّبة، ج۱، ص۶۳۵؛ نویهض، معجم المفسرین، ج۱، ص۲۱۸؛ عمر رضا کحاله این تفسیر را با عنوان تفسیر القرآن الکریم از تألیفات وی به شمار آورده است. کحاله، معجم المؤلفین، ج۴، ص۲۸۴؛ عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، ج۱، ص۵۲۸؛ علوی مهر، آشنایی با تاریخ تفسیر و مفسران، ص۱۶۵.</ref> و همانگونه که گذشت، با همین عنوان چاپ شده است، ولی از مطالب آن به دست میآید که تستری این تفسیر را ننوشته است و شخص یا اشخاص دیگری اقوال او را در این تفسیر گرد آوردهاند؛ زیرا در آغاز خطبۀ کتاب، سندی ذکر شده که واسطۀ پنجم آن میگوید: در سال ۲۷۵ ه. ق از ابا محمد بن عبد الله تستری شنیدم که میگفت<ref>تفسیر التستری، ص۱۵.</ref> تفسیر {{متن قرآن|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ}} با عبارت {{عربی|"قال ابوبکر: سئل سهل عن معنی {{متن قرآن|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ}} فقال}} شروع شده است<ref>تفسیر التستری، ص۲۲.</ref> و عبارتهای {{عربی|"قال سهل"}}، {{عربی|"سئل سهل"}}، {{عربی|"قال ابو بكر: قيل لسهل"}}، {{عربی|"قال ابو بكر: قلت لسهل"}} و {{عربی|"سمعت سهلا يحكي"}} در این [[تفسیر]] فراوان به چشم میخورد<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۱۶، سطر ۷ و ۱۱، و ص۱۷-۱۸، ۱۹ و سطر ۳، ۱۱ و ۱۶، و ص۲۰، ۲۲، ۲۳، ۲۴ و ۲۵، سطر ۲، ۴ و ۱۲، و ص۲۶، سطر ۱۷ و ۲، و ص۲۷، ۳۳ و ۳۵.</ref>؛ همچنین اخباری درباره تستری<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۸۸، ۱۶۲، ۱۷۰ و ۲۱۲.</ref> و شرح سخنان وی<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۱۶.</ref> و حتی خبر احتضارش<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۷۶.</ref> و برخی حوادث بعد از گذشتش<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۵۹.</ref> نیز در این تفسیر آمده است که اینها همه شواهدی روشن است بر اینکه نگارندۀ این تفسیر سهل تستری نبوده <ref>محقق این تفسیر نیز این نکته را در مقدمه تفسیر بیان کرده است (ر. ک: تفسیر التستری، ص۱۲).</ref>، و در نتیجه مؤلف آن نامعلوم است. | این تفسیر را از تألیفات تستری به شمار آوردهاند<ref>مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۱، ص۳۳۴؛ سرکیس، معجم المطبوعات العربیة و المعرّبة، ج۱، ص۶۳۵؛ نویهض، معجم المفسرین، ج۱، ص۲۱۸؛ [[عمر رضا کحاله]] این تفسیر را با عنوان تفسیر القرآن الکریم از تألیفات وی به شمار آورده است. کحاله، معجم المؤلفین، ج۴، ص۲۸۴؛ عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، ج۱، ص۵۲۸؛ علوی مهر، آشنایی با تاریخ تفسیر و مفسران، ص۱۶۵.</ref> و همانگونه که گذشت، با همین عنوان چاپ شده است، ولی از مطالب آن به دست میآید که تستری این تفسیر را ننوشته است و شخص یا اشخاص دیگری اقوال او را در این تفسیر گرد آوردهاند؛ زیرا در آغاز خطبۀ کتاب، سندی ذکر شده که واسطۀ پنجم آن میگوید: در سال ۲۷۵ ه. ق از ابا محمد بن عبد الله تستری شنیدم که میگفت<ref>تفسیر التستری، ص۱۵.</ref> تفسیر {{متن قرآن|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ}} با عبارت {{عربی|"قال ابوبکر: سئل سهل عن معنی {{متن قرآن|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ}} فقال}} شروع شده است<ref>تفسیر التستری، ص۲۲.</ref> و عبارتهای {{عربی|"قال سهل"}}، {{عربی|"سئل سهل"}}، {{عربی|"قال ابو بكر: قيل لسهل"}}، {{عربی|"قال ابو بكر: قلت لسهل"}} و {{عربی|"سمعت سهلا يحكي"}} در این [[تفسیر]] فراوان به چشم میخورد<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۱۶، سطر ۷ و ۱۱، و ص۱۷-۱۸، ۱۹ و سطر ۳، ۱۱ و ۱۶، و ص۲۰، ۲۲، ۲۳، ۲۴ و ۲۵، سطر ۲، ۴ و ۱۲، و ص۲۶، سطر ۱۷ و ۲، و ص۲۷، ۳۳ و ۳۵.</ref>؛ همچنین اخباری درباره تستری<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۸۸، ۱۶۲، ۱۷۰ و ۲۱۲.</ref> و شرح سخنان وی<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۱۶.</ref> و حتی خبر احتضارش<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۷۶.</ref> و برخی حوادث بعد از گذشتش<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۵۹.</ref> نیز در این تفسیر آمده است که اینها همه شواهدی روشن است بر اینکه نگارندۀ این تفسیر سهل تستری نبوده <ref>محقق این تفسیر نیز این نکته را در مقدمه تفسیر بیان کرده است (ر. ک: تفسیر التستری، ص۱۲).</ref>، و در نتیجه مؤلف آن نامعلوم است. | ||
برخی گفتهاند: ابوبکر بلدی از مهمترین افرادی است که در گردآوری اقوال تستری اهتمام فوقالعاده داشته و نام وی در این تفسیر فراوان تکرار شده است<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۱۳.</ref> و برخی بعید ندانستهاند که ابوبکر این تفسیر را تبویب و به حسب [[سورههای قرآن]] مرتب کرده و برخی [[روایات]] [[تاریخی]] و سیرۀ شخصی سهل را در آن گنجانده باشد<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۱۳.</ref> و حتی برخی بدون تردید گردآورنده آن را ابو بکر معرفی کردهاند <ref>ر. ک: ذهبی، التفسیر و المفسرون، ج۲، ص۳۸۰؛ معرفت، التفسیر و المفسرون فی ثوبه القشیب، ج۲، ص۵۴۰.</ref>، ولی بر این مدعا [[شاهد]] روشن وجود ندارد و تکرار نام وی در این تفسیر نیز نمیتواند دلیل این مدعا باشد؛ زیرا ممکن است شخص دیگر سخنان ابو بکر و سؤالهای وی از سهل را در این تفسیر آورده باشد، بلکه سند آغاز [[خطبه]] که ابو بکر در آن واسطۀ دوم است<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۱۵.</ref> و تعبیرهای {{عربی|"قال ابو بکر"}} در این تفسیر<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۲۱، ۲۲، سطر ۳ و ۱۱، ص۲۶، ۲۷، ۳۴ و ۳۵.</ref>، این احتمال را که مؤلف این [[تفسیر]] [[ابو بکر]] باشد، به کلی از بین میبرد. | برخی گفتهاند: ابوبکر بلدی از مهمترین افرادی است که در گردآوری اقوال تستری اهتمام فوقالعاده داشته و نام وی در این تفسیر فراوان تکرار شده است<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۱۳.</ref> و برخی بعید ندانستهاند که ابوبکر این تفسیر را تبویب و به حسب [[سورههای قرآن]] مرتب کرده و برخی [[روایات]] [[تاریخی]] و سیرۀ شخصی سهل را در آن گنجانده باشد<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۱۳.</ref> و حتی برخی بدون تردید گردآورنده آن را ابو بکر معرفی کردهاند <ref>ر. ک: ذهبی، التفسیر و المفسرون، ج۲، ص۳۸۰؛ معرفت، التفسیر و المفسرون فی ثوبه القشیب، ج۲، ص۵۴۰.</ref>، ولی بر این مدعا [[شاهد]] روشن وجود ندارد و تکرار نام وی در این تفسیر نیز نمیتواند دلیل این مدعا باشد؛ زیرا ممکن است شخص دیگر سخنان ابو بکر و سؤالهای وی از سهل را در این تفسیر آورده باشد، بلکه سند آغاز [[خطبه]] که ابو بکر در آن واسطۀ دوم است<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۱۵.</ref> و تعبیرهای {{عربی|"قال ابو بکر"}} در این تفسیر<ref>ر. ک: تفسیر التستری، ص۲۱، ۲۲، سطر ۳ و ۱۱، ص۲۶، ۲۷، ۳۴ و ۳۵.</ref>، این احتمال را که مؤلف این [[تفسیر]] [[ابو بکر]] باشد، به کلی از بین میبرد. | ||