←جستارهای وابسته
جز (جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف') |
|||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
#«احد» جامع [[صفات سلبی]] است؛ زیرا معنای احدیّت این است که خداوند، در ذات خود از هر ترکیبی منزّه است؛ چراکه هر مرکّبی به اجزای خود نیازمند و هریک از اجزای مرکّب غیر از مرکّب است؛ بنابراین هر مرکّبی، به غیر خود نیازمند بوده، ذاتاً ممکن خواهد بود و چون امکان در [[حقتعالی]] راه ندارد، ترکیب نیز محال خواهد بود؛ لذا با [[اثبات]] احدیّت بهمعنای [[نفی]] ترکیب ذاتی، [[صفات سلبی]] نیز چون مکان داشتن، [[حلول]]، [[تغییر]] و... از [[خداوند]] نفی میشود؛ به این جهت گفته میشود که «[[احد]]» جامع صفات سلبیاست. <ref>التفسیرالکبیر، ج۳۲، ص۱۸۰؛ روحالمعانی، مج۱۶، ج۳۰، ص۴۸۸.</ref> | #«احد» جامع [[صفات سلبی]] است؛ زیرا معنای احدیّت این است که خداوند، در ذات خود از هر ترکیبی منزّه است؛ چراکه هر مرکّبی به اجزای خود نیازمند و هریک از اجزای مرکّب غیر از مرکّب است؛ بنابراین هر مرکّبی، به غیر خود نیازمند بوده، ذاتاً ممکن خواهد بود و چون امکان در [[حقتعالی]] راه ندارد، ترکیب نیز محال خواهد بود؛ لذا با [[اثبات]] احدیّت بهمعنای [[نفی]] ترکیب ذاتی، [[صفات سلبی]] نیز چون مکان داشتن، [[حلول]]، [[تغییر]] و... از [[خداوند]] نفی میشود؛ به این جهت گفته میشود که «[[احد]]» جامع صفات سلبیاست. <ref>التفسیرالکبیر، ج۳۲، ص۱۸۰؛ روحالمعانی، مج۱۶، ج۳۰، ص۴۸۸.</ref> | ||
# خداوند در داشتن [[صفات ذات]]، یگانه است؛ به این معنا که صفاتی چون وجود، [[علم]]، [[قدرت]] و [[حیات]] فقط برای او ضروریاست و برای غیر [[خدا]] [[واجب]] و ضروری نیست. <ref>روحالمعانی، مج۱۶، ج۳۰، ص۴۸۸؛ مجمعالبیان، ج۱۰، ص۸۵۹.</ref> | # خداوند در داشتن [[صفات ذات]]، یگانه است؛ به این معنا که صفاتی چون وجود، [[علم]]، [[قدرت]] و [[حیات]] فقط برای او ضروریاست و برای غیر [[خدا]] [[واجب]] و ضروری نیست. <ref>روحالمعانی، مج۱۶، ج۳۰، ص۴۸۸؛ مجمعالبیان، ج۱۰، ص۸۵۹.</ref> | ||
# خداوند در [[افعال]]، یگانه است؛ زیرا دیگران کارهای خود را بر اساس جلب [[منفعت]] و دفع [[مفسده]] انجام میدهند؛ درحالی که خدای | # خداوند در [[افعال]]، یگانه است؛ زیرا دیگران کارهای خود را بر اساس جلب [[منفعت]] و دفع [[مفسده]] انجام میدهند؛ درحالی که [[خدای متعال]] کارهای خویش را فقط برای [[نیکی]] به [[آفریدگان]] انجام میدهد. <ref>تاجالعروس، ج۹، ص۲۷۵؛ مجمعالبیان، ج۱۰، ص۸۶۰؛ نورالثقلین، ج۵، ص۷۰۹.</ref> | ||
# خدای | # [[خدای متعال]] «احد» است؛ بدین معنا که در به وجود آوردن و اظهار اشیا [[یکتا]] و یگانه است. <ref>کشف الاسرار، ج۱۰، ص۶۶۲.</ref> | ||
#«احد» بهمعنای اوّل است؛ زیرا خداوند آغاز هر چیزی و پیشی گیرنده بر همه است. <ref>کشف الاسرار، ج۱۰، ص۶۶۲.</ref> | #«احد» بهمعنای اوّل است؛ زیرا خداوند آغاز هر چیزی و پیشی گیرنده بر همه است. <ref>کشف الاسرار، ج۱۰، ص۶۶۲.</ref> | ||
# خدا در [[الوهیت]] و [[ربوبیت]]، یکتا و یگانه است. <ref>روح المعانی، مج۱۶، ج۳۰، ص۴۸۸.</ref> | # خدا در [[الوهیت]] و [[ربوبیت]]، یکتا و یگانه است. <ref>روح المعانی، مج۱۶، ج۳۰، ص۴۸۸.</ref> | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
#«احد» یعنی خداوند بسیط است و هیچگونه جزئی ندارد، و واحد یعنی [[شریک]] و نظیر ندارد. <ref>شرح الاسماء، ص۳۶۷؛ شرح المنظومه، ج۳، ص۵۳۶.</ref> | #«احد» یعنی خداوند بسیط است و هیچگونه جزئی ندارد، و واحد یعنی [[شریک]] و نظیر ندارد. <ref>شرح الاسماء، ص۳۶۷؛ شرح المنظومه، ج۳، ص۵۳۶.</ref> | ||
# برخی «احد» و «واحد» را مترادف دانسته و در معنای آن گفتهاند: این دو، صفت خدایی است که به هیچ وجه [[شریک]] و نظیری ندارد؛ همانطور که در نقل از قرائت [[عبدالله بن مسعود]] وارد شده: او [[آیه]] نخست [[سوره توحید]] را {{عربی|"قل هو اللّه واحد"}} قرائت کرد <ref>کشفالاسرار، ج۱۰، ص۶۶۲.</ref> و با توجّه به اینکه او در قرائت به جای برخی کلمات، مترادف آن را که روشنی بیشتری داشته، بهکار میبرده است، میتوان بهدست آورد که «واحد» در نظر او مترادف با «[[احد]]» بوده است. این قرائت از اعمشی نیز نقل شده <ref>روحالمعانی، مج۱۶، ج۳۰، ص۴۸۷.</ref> و از [[امام باقر]] {{ع}} در روایتی «احد» و «واحد» به یک معنا آمده است. <ref>التوحید، ص۹۰؛ نورالثقلین، ج۵، ص۷۰۸.</ref> در روایتی از [[امام علی]] {{ع}} که بهمعنای «واحد» اشاره داشته، در یک معنای درست آن برای [[خداوند متعال]]، واحد را بهمعنای احدیّ المعنی که در وجود و [[عقل]] و [[قوه خیال]] قابل تجزیه و تقسیم نیست، [[تفسیر]] کرده است. <ref>التوحید، ص۸۳ـ۸۴.</ref> برخی نیز نتیجه دو صفت «الواحد القهّار» به شکل ترکیبی در آیه {{متن قرآن|قُلِ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ}}<ref>«بگو خداوند آفریننده هر چیز است و اوست که یگانه دادفرماست» سوره رعد، آیه ۱۶.</ref> را صفت احدیّت [[باریتعالی]] دانستهاند <ref>المیزان، ج۱۱، ص۱۷۶ و ۳۲۶.</ref><ref>[[رضا رمضانی|رمضانی]]، [[علی نصیری|نصیری]]، [[احد (مقاله)|مقاله «احد»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۲.</ref> | # برخی «احد» و «واحد» را مترادف دانسته و در معنای آن گفتهاند: این دو، صفت خدایی است که به هیچ وجه [[شریک]] و نظیری ندارد؛ همانطور که در نقل از قرائت [[عبدالله بن مسعود]] وارد شده: او [[آیه]] نخست [[سوره توحید]] را {{عربی|"قل هو اللّه واحد"}} قرائت کرد <ref>کشفالاسرار، ج۱۰، ص۶۶۲.</ref> و با توجّه به اینکه او در قرائت به جای برخی کلمات، مترادف آن را که روشنی بیشتری داشته، بهکار میبرده است، میتوان بهدست آورد که «واحد» در نظر او مترادف با «[[احد]]» بوده است. این قرائت از اعمشی نیز نقل شده <ref>روحالمعانی، مج۱۶، ج۳۰، ص۴۸۷.</ref> و از [[امام باقر]] {{ع}} در روایتی «احد» و «واحد» به یک معنا آمده است. <ref>التوحید، ص۹۰؛ نورالثقلین، ج۵، ص۷۰۸.</ref> در روایتی از [[امام علی]] {{ع}} که بهمعنای «واحد» اشاره داشته، در یک معنای درست آن برای [[خداوند متعال]]، واحد را بهمعنای احدیّ المعنی که در وجود و [[عقل]] و [[قوه خیال]] قابل تجزیه و تقسیم نیست، [[تفسیر]] کرده است. <ref>التوحید، ص۸۳ـ۸۴.</ref> برخی نیز نتیجه دو صفت «الواحد القهّار» به شکل ترکیبی در آیه {{متن قرآن|قُلِ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ}}<ref>«بگو خداوند آفریننده هر چیز است و اوست که یگانه دادفرماست» سوره رعد، آیه ۱۶.</ref> را صفت احدیّت [[باریتعالی]] دانستهاند <ref>المیزان، ج۱۱، ص۱۷۶ و ۳۲۶.</ref><ref>[[رضا رمضانی|رمضانی]]، [[علی نصیری|نصیری]]، [[احد (مقاله)|مقاله «احد»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۲.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||