شرح: تفاوت میان نسخه‌ها

۴ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۳
 
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[شرح در قرآن]] - [[شرح در حدیث]] - [[شرح در فقه سیاسی]] - [[شرح در نهج البلاغه]]| پرسش مرتبط  = شرح (پرسش)}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[شرح در نهج البلاغه]]| پرسش مرتبط  = }}


== مقدمه ==
== مقدمه ==
شرح در لغت به‌معنای بیان مطلبی با جزئیات، توصیف مطلب و نیز بسط و توضیح سخن مشکل و پیچیده است. این شیوه [[علمی]] از دیرباز در میان [[دانشمندان]] متداول بود. اما در [[عصر ظهور]] [[اسلام]]، پس از [[نزول قرآن]] و در پی نخستین تجربیات [[تفسیری]]، شرح‌نویسی پا به عرصه مباحث [[علمی]] گذاشت. [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] در محضر [[پیامبر]] می‌نشستند و از شرح [[آیات]] جویا می‌شدند و از [[تبیین]] [[پیامبر اکرم]] بهره می‌بردند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۴۹۱.</ref>.
شرح در لغت به‌معنای بیان مطلبی با جزئیات، توصیف مطلب و نیز بسط و توضیح سخن مشکل و پیچیده است. این شیوه [[علمی]] از دیرباز در میان [[دانشمندان]] متداول بود. اما در [[عصر ظهور]] [[اسلام]]، پس از [[نزول قرآن]] و در پی نخستین تجربیات [[تفسیری]]، شرح‌نویسی پا به عرصه مباحث [[علمی]] گذاشت. [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] در محضر [[پیامبر]] می‌نشستند و از شرح [[آیات]] جویا می‌شدند و از [[تبیین]] [[پیامبر اکرم]] بهره می‌بردند<ref>[[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۴۹۱.</ref>.


== اهداف شرح ==
== اهداف شرح ==
خط ۱۰: خط ۱۰:
# شارح بر آثاری که نویسنده اصلی در آنها بیشتر به ارائه نظر پرداخته است. از این رو [[فهم]] مطلب برای مخاطب نیاز به بیان مقدمات و بح [[علمی]] و توجیه نظریات دارد.
# شارح بر آثاری که نویسنده اصلی در آنها بیشتر به ارائه نظر پرداخته است. از این رو [[فهم]] مطلب برای مخاطب نیاز به بیان مقدمات و بح [[علمی]] و توجیه نظریات دارد.
# نقد و بررسی نظرات مؤلف اصلی.
# نقد و بررسی نظرات مؤلف اصلی.
# ایجاد بستری برای بیان دیدگاه‌های شارح، بدون ایجاد اثری مستقل<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۴۹۱.</ref>.
# ایجاد بستری برای بیان دیدگاه‌های شارح، بدون ایجاد اثری مستقل<ref>[[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۴۹۱.</ref>.


== انواع شرح ==
== انواع شرح ==
* شروح را به لحاظ شکل می‌توان در انواع زیر جست‌وجو کرد:  
شروح را به لحاظ شکل می‌توان در انواع زیر جست‌وجو کرد:  
# '''حاشیه تعلیق:''' شرح‌نویس متن اصلی را معیار قرار می‌دهد و هرجا متن نیاز به شرح، توضیح یا نقد داشته باشد، نظر خود را بیان می‌کند.
# '''حاشیه تعلیق:''' شرح‌نویس متن اصلی را معیار قرار می‌دهد و هرجا متن نیاز به شرح، توضیح یا نقد داشته باشد، نظر خود را بیان می‌کند.
# '''شرح و بیان:''' شارح تمام متن را ذکر نمی‌کند، بلکه هرگاه بخشی از متن نیاز به شرح داشت، مطلب خود را بیان می‌کند.
# '''شرح و بیان:''' شارح تمام متن را ذکر نمی‌کند، بلکه هرگاه بخشی از متن نیاز به شرح داشت، مطلب خود را بیان می‌کند.
# '''شرح "قال و اقوال":''' شارح تمام [[کلام]] اصلی متن را زیر عنوان "قال" ذکر می‌کند و مطلب خود را زیر عنوان "اقول" می‌آورد.
# '''شرح "قال و اقوال":''' شارح تمام [[کلام]] اصلی متن را زیر عنوان "قال" ذکر می‌کند و مطلب خود را زیر عنوان "اقول" می‌آورد.
# '''شرح مزجی:''' شارح متن اصلی را با شرح خود ترکیب می‌کند و بین متن اصلی و شرح به‌گونه‌ای با ایجاد [[نشانه‌ها]] تمییز قائل می‌شود، ولی متنی یک‌پارچه به لحاظ خوانش فراهم می‌آورد.
# '''شرح مزجی:''' شارح متن اصلی را با شرح خود ترکیب می‌کند و بین متن اصلی و شرح به‌گونه‌ای با ایجاد [[نشانه‌ها]] تمییز قائل می‌شود، ولی متنی یک‌پارچه به لحاظ خوانش فراهم می‌آورد.
* شروح به‌لحاظ محتوا نیز به انواع زیر تقسیم می‌شوند:
 
شروح به‌لحاظ محتوا نیز به انواع زیر تقسیم می‌شوند:
# '''شرحی توضیحی:''' شارح به توضیح عبارات و شرح [[مشکلات]] لغوی متن می‌پردازد. برخی نیز با [[عنایت]] به اهداف شرح به [[تبیین]] مطلب می‌پردازند.
# '''شرحی توضیحی:''' شارح به توضیح عبارات و شرح [[مشکلات]] لغوی متن می‌پردازد. برخی نیز با [[عنایت]] به اهداف شرح به [[تبیین]] مطلب می‌پردازند.
# '''نقد و بررسی:''' شارح در پی نقد اثر [[علمی]] است، از این‌رو خود باید از [[جایگاه]] ویژه [[علمی]] برخوردار باشد. شارح در این روش ابتدا مطالب متن اصلی را توضیح می‌دهد، سپس نظر دیگر را مورد مطلب بیان می‌کند و در نهایت به [[تبیین]] و توجیه نظریه خود در نقد مطلب اصلی می‌پردازد؛ مانند شرح اشارات [[خواجه نصیرالدین طوسی]]<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۴۹۱.</ref>.
# '''نقد و بررسی:''' شارح در پی نقد اثر [[علمی]] است، از این‌رو خود باید از [[جایگاه]] ویژه [[علمی]] برخوردار باشد. شارح در این روش ابتدا مطالب متن اصلی را توضیح می‌دهد، سپس نظر دیگر را مورد مطلب بیان می‌کند و در نهایت به [[تبیین]] و توجیه نظریه خود در نقد مطلب اصلی می‌پردازد؛ مانند شرح اشارات [[خواجه نصیرالدین طوسی]]<ref>[[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۴۹۱.</ref>.
 
== روش‌های شرح ==
 
== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[شرح نهج البلاغه]]
{{پایان مدخل‌ وابسته}}


== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
* [[پرونده:13681048.jpg|22px]] [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]
# [[پرونده:13681048.jpg|22px]] [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


خط ۳۷: خط ۳۱:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:امام علی]]
[[رده:مفاهیم]]
[[رده:شرح]]
[[رده:مدخل نهج البلاغه]]
[[رده:مدخل نهج البلاغه]]
[[رده: مدخل]]
[[رده:مدخل]]
۱۳۱٬۴۸۹

ویرایش