استشراق: تفاوت میان نسخه‌ها

}}

در تعریف لغوی «استشراق» گفته‌اند: {{عربی|العلم باللّغات و الأدب و العلوم الشرقيّة}}؛ [[دانش]] و [[آگاهی]] نسبت به [[آداب]] و [[علوم]] [[سرزمین]] شرق<ref>المنجد، ماده شرق: «دانش زبان و ادبیات و علوم شرقی را خاورشناسی می‌گویند».</ref>. با ارجاع به کتاب لغت آقای زمانی، «استشراق» در لغت به معنای شرق‌شناسی و خاورشناسی، برگردان اصطلاح [[انگلیسی]] «Orientalism» می‌باشد. واژه «Orient» به معنای سرزمین‌هایی است که در شرق [[دریای مدیترانه]] و اروپا قرار گرفته‌اند<ref>محمد حسن زمانی، اسلام‌شناسی و شرق‌شناسی غربیان، ص۴۹.</ref>.<ref>[[مهدی سازندگی|سازندگی، مهدی]]، [[عصمت پیامبران اولوالعزم در دائرةالمعارف قرآن لیدن (کتاب)|عصمت پیامبران اولوالعزم در دائرةالمعارف قرآن لیدن]]، ص ۲۹.</ref>

پدیده «خاورشناسی» یا «استشراق»، در اصطلاح به مجموعه مطالعات و تحقیقات مربوط به تمدّن، [[فرهنگ]]، [[ادیان]]، آداب، [[عقاید]] و [[رسوم]] [[ملل]] شرق اطلاق می‌شود؛ خواه این مطالعات به ملیت‌ها و [[اقوام]] برگردد، یا به ادیان و [[ادبیات]]. امّا با توجه به اینکه [[هدف]] اصلی مستشرقین آشنایی با طرز [[فکر]] و تمدّن ملل شرق است و این دو را [[عقاید دینی]] و [[تعالیم]] مذهبی شکل می‌دهند، بیشتر مطالعات آنان بر [[دین اسلام]] متمرکز شد؛ زیرا عمده [[مردم]] منطقه شرق به این [[دین]] [[معتقد]] هستند.

به بیان بهتر و در تعبیری موجز، استشراق، عبارت از آن دسته از پژوهش‌هایی است که در خصوص [[میراث]] شرق و به ویژه مسائلی مرتبط با [[تاریخ]]، زبان، ادبیات، [[هنر]]، علوم، [[عادات]] و [[سنن]] آن انجام می‌پذیرد<ref>محمد محسن علی الصغیر، «خاورشناسان و پژوهش‌های قرآنی»، ترجمه محمد صادق شریعت، ماهنامه موعود، شماره ۷۰.</ref>. عالم به مطالعات و تحقیقات درباره شرق را مستشرق (خاورشناس) می‌گویند<ref>زمانی، اسلام‌شناسی و شرق‌شناسی غربیان، ص۴۹.</ref>.

شرق‌شناسی به رشته‌ای اطلاق می‌شود که درباره شرق گفت وگو می‌کند، می‌نویسد و می‌آموزد. به عبارت دیگر، شرق‌شناسی رشته فعالیت کسی است که در خصوص شرق مطالعه می‌کند و یافته‌های خود را در [[اختیار]] دیگران می‌گذارد... شرق‌شناسی [[علمی]] است که درباره شرق [[قضاوت]] کرده و واقعیت‌های آنها را بررسی و [[تفسیر]] می‌کند<ref>ادوارد سعید، شرق‌شناسی، شرقی که آفریده غرب است، ترجمه اصغر عسکری خانقاه - حامد فولادوند، ص۶-۵.</ref>.<ref>[[مهدی سازندگی|سازندگی، مهدی]]، [[عصمت پیامبران اولوالعزم در دائرةالمعارف قرآن لیدن (کتاب)|عصمت پیامبران اولوالعزم در دائرةالمعارف قرآن لیدن]]، ص ۲۹.</ref>

دکتر زمانی در [[تأیید]] این برداشت و در تعریفی کامل و جامع از مستشرق می‌نویسد:

«[[مستشرقان]]» به کسانی گفته می‌شود که در صدد [[شناخت]] لغات، فرهنگ، [[اعتقادات]]، آداب و رسوم، و [[عادات]] [[مشرق]] [[زمین]] هستند، خواه [[ملیت]] آنها غربی و یا غیر غربی باشد، و خواه این که افرادی که در [[مشرق]] [[زمین]] [[زندگی]] می‌کنند، [[عرب]] باشند و یا [[غیر عرب]]، و خواه این که مربوط به خاور دور باشد و یا خاور نزدیک. و این اوصاف هیچ دخلی در ماهیّت استشراق ندارد. البته مسلّم است که این کار با اهداف و اغراض خاصی صورت می‌پذیرد<ref>زمانی، اسلام‌شناسی و شرق‌شناسی غربیان، ص۴۹.</ref>.