←مخلوق نخستین
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
== مخلوق نخستین == | == مخلوق نخستین == | ||
بنابر | بنابر خطبه ۱۸۶ [[نهج البلاغه]] نظام آفرینش، [[نظام]] علت و معلولی است. از سویی میدانیم که باید میان علت و معلول سنخیت و مشابهت باشد. روشن است که مخلوق نخستین نباید گونهای شیء مادی و جسمانی باشد، بلکه باید مجرد. باشد. روایاتی پرشمار درباره مخلوق نخستین نقل شدهاند که به برخی از آنها اشاره کنیم: خدای متعال بود و چیزی همراهش نبود. نخستین چیز که آفرید، نور حبیبش محمد{{صل}} بود. چهارصد و بیست و چهار سال پیش از [[آفریدن]] آب و [[عرش]] و [[کرسی]] و [[آسمانها]] و [[زمین]] و [[لوح]] و قلم و [[بهشت و دوزخ]] و [[فرشتگان]] و [[آدم]] و [[حوا]] این نور را آفرید<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۱۵، ص۲۸ و ص۲۵.</ref>. | ||
در روایتی دیگر از [[امام علی]]{{ع}} آمده است: {{متن حدیث|أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللَّهُ النُّورُ ثُّمَّ خَلَقَ السَّمَوَاتِ}}<ref>صدوق، علل الشرایع، ص۱۹۷.</ref>؛ «نخستین چیزی که [[خداوند]] آفرید، نور بود، سپس آسمانها را آفرید». و گاه آمده است که نخستین آفریده، [[عقل]] بود و از [[حضرت علی]]{{ع}} نقل است که فرمود: {{متن حدیث|لَمَّا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يُنْشِئَ الْمَخْلُوقَاتِ وَ يُبْدِعَ الْمَوْجُودَاتِ أَقَامَ الْخَلَائِقَ فِي صُورَةٍ وَاحِدَةٍ قَبْلَ دَحْوِ الْأَرْضِ وَ رَفْعِ السَّمَاوَاتِ ثُمَّ أَفَاضَ نُوراً مِنْ نُورِ عِزِّهِ فَلَمَعَ قَبَساً مِنْ ضِيَائِهِ وَ سَطَعَ ثُمَّ اجْتَمَعَ فِي تِلْكَ الصُّورَةِ وَ فِيهَا صُورَةُ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}}}}<ref>نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغه، ج۱، ص۴۶۸، خطبه ۱۴۱.</ref>؛ پس نخستین [[آفریده]] [[خداوند]]، [[نور]] [[رسول خدا]]{{صل}} بوده است. در [[حدیثی]] دیگر از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که خداوند هزاران سال پیش از [[آفرینش]]، نور من و نور علی را آفرید و سپس از نور من [[آسمانها]] و [[زمین]] را آفرید و از نور [[علی بن ابی طالب]] [[عرش]] را<ref>بحار الانوار، ج۹، ص۴۳۶.</ref>. البته این [[روایات]] را با یکدیگر [[ناسازگاری]] نیست؛ گاه بر نخستین مخلوق نام نور نهاده شده و گاه [[عقل]] و گاه قلم و گاه نور رسول خدا{{صل}}. به هر سان، نخستین مخلوق [[روح]] رسول خدا{{صل}} و علی{{ع}} بوده است<ref>امام خمینی، مصباح الهدایه، ص۷۳.</ref>. احتمال میرود به همین معنا باشد [[سخن امام]] خطاب به [[معاویه]] که فرمود: {{متن حدیث|فَإِنَّا صَنَائِعُ رَبِّنَا وَ النَّاسُ بَعْدُ صَنَائِعُ لَنَا}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۲۸.</ref>. | در روایتی دیگر از [[امام علی]]{{ع}} آمده است: {{متن حدیث|أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللَّهُ النُّورُ ثُّمَّ خَلَقَ السَّمَوَاتِ}}<ref>صدوق، علل الشرایع، ص۱۹۷.</ref>؛ «نخستین چیزی که [[خداوند]] آفرید، نور بود، سپس آسمانها را آفرید». و گاه آمده است که نخستین آفریده، [[عقل]] بود و از [[حضرت علی]]{{ع}} نقل است که فرمود: {{متن حدیث|لَمَّا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يُنْشِئَ الْمَخْلُوقَاتِ وَ يُبْدِعَ الْمَوْجُودَاتِ أَقَامَ الْخَلَائِقَ فِي صُورَةٍ وَاحِدَةٍ قَبْلَ دَحْوِ الْأَرْضِ وَ رَفْعِ السَّمَاوَاتِ ثُمَّ أَفَاضَ نُوراً مِنْ نُورِ عِزِّهِ فَلَمَعَ قَبَساً مِنْ ضِيَائِهِ وَ سَطَعَ ثُمَّ اجْتَمَعَ فِي تِلْكَ الصُّورَةِ وَ فِيهَا صُورَةُ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}}}}<ref>نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغه، ج۱، ص۴۶۸، خطبه ۱۴۱.</ref>؛ پس نخستین [[آفریده]] [[خداوند]]، [[نور]] [[رسول خدا]]{{صل}} بوده است. در [[حدیثی]] دیگر از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که خداوند هزاران سال پیش از [[آفرینش]]، نور من و نور علی را آفرید و سپس از نور من [[آسمانها]] و [[زمین]] را آفرید و از نور [[علی بن ابی طالب]] [[عرش]] را<ref>بحار الانوار، ج۹، ص۴۳۶.</ref>. البته این [[روایات]] را با یکدیگر [[ناسازگاری]] نیست؛ گاه بر نخستین مخلوق نام نور نهاده شده و گاه [[عقل]] و گاه قلم و گاه نور رسول خدا{{صل}}. به هر سان، نخستین مخلوق [[روح]] رسول خدا{{صل}} و علی{{ع}} بوده است<ref>امام خمینی، مصباح الهدایه، ص۷۳.</ref>. احتمال میرود به همین معنا باشد [[سخن امام]] خطاب به [[معاویه]] که فرمود: {{متن حدیث|فَإِنَّا صَنَائِعُ رَبِّنَا وَ النَّاسُ بَعْدُ صَنَائِعُ لَنَا}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۲۸.</ref>. | ||