ابوزیاد: تفاوت میان نسخه‌ها

{{امامت}}

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[ابوزیاد در تراجم و رجال]] - [[ابوزیاد در تاریخ اسلامی]]</div>

==مقدمه==

بر اساس گفته مغلطای<ref>مفلطای، ج۲، ص۲۷۲.</ref> قدیمی‌ترین و تنها [[کتابی]] که نام او را در شمار [[صحابه]] آورده است، [[معجم الصحابه]] [[ابوالقاسم بغوی]] است و برای معرفی او به این مطلب بسنده کرده که تنها [[خالد بن معدان]] از او چنین [[روایت]] کرده است که [[ابوزیاد]] گفت: فراموش نمی‌کنم که هرگاه [[ابوبکر]] [[نماز]] می‌خواند، [[دست]] راست خود را بر دست چپش می‌گذاشت.

به نظر می‌رسد [[جایگزینی]] پیامبر به جای ابوبکر (به عمد!) خلط شده و هر دو ابوزیاد یک نفر بیش نیست؛ به چند دلیل: نخست آنکه [[ابو زیاد]] را راوی ابوبکر معرفی کرده‌اند و تنها روایتی که خالد بن معدان از او نقل کرده همین است. دوم اینکه ابن حجر<ref>الاصابه، ج۷، ص۱۳۸.</ref> در شمار افرادی که صحابی بودنشان غلط و [[اشتباه]] است، از [[ابوزیاد مولی آل دراج جمحی]] نام برده و پس از بیان این مطلب که وی [[زمان رسول خدا]]{{صل}} را [[درک]] کرده، در معرفی او نیز دقیقاً همان مطالب بغوی و ذهبی را آورده است. ابن حجر<ref>الاصابه، ج۷، ص۱۳۸.</ref> این روایت دوم را از [[مسند]] [[مسدد بن مسرهد]] نقل کرده و به [[درستی]] [[سند]] آن تصریح کرده است. سوم اینکه [[طبرانی]] روایت [[ابوزیاد مولی بنی‌جمح]] را در مسند الشامیین<ref>طبرانی، ج۱، ص۲۵۵-۲۵۶؛ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۳۲.</ref> قرار داده و [[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، ج۶۶، ص۲۵۲.</ref> نیز ابوزیاد مولی آل دراج جمحی را شامی دانسته است.

بنابراین، از این شواهد بر می‌آید که مصداق دو ابوزیاد، یک نفر است و فقط [[راوی]] [[ابوبکر]] – و نه [[پیامبر]] است و چنان که مغلطای<ref>مغلطای، ج۲، ص۲۷۲.</ref> گفته است، [[روایت]] یاد شده هیچ دلالتی بر [[صحابی]] بودن او ندارد. [[ابن حجر]]<ref>الاصابه، ج۲، ص۵۳۱.</ref> در بخش اسامی، از زیاد [[مولی]] [[آل]] دراج نام برده که ضمن رد صحابی بودن او، همان مطلب [[ابو زیاد]] را آورده است. وی افزوده که ابن سمیع ([[محمود بن ابراهیم]] مؤلف "تسمیة من نزل الشام من الصحابه" او را از [[موالی]] [[بنو مخزوم]] یا [[بنوجمح]] شناخته است.

[[ابوزرعه دمشقی]]<ref>ابن عساکر، ج۱۸، ص۶۳ و ج۱۹، ص۲۴۷-۲۴۸.</ref> و [[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، ج۱۸، ص۶۳ و ج۱۹، ص۲۴۷-۲۴۸.</ref> تصریح کرده‌اند [[ابوزیاد]] مولای [[ربیعة بن دراج جمحی]]، [[فلسطینی]] است. از قرائن برمی‌آید ابوزیاد، همان [[خیار بن سلمه]] با [[سلامه]] است؛ زیرا در شمار کسانی که [[خالد بن معدان حمصی]] از آنان روایت کرده، تنها از یک نفر به نام [[ابوزیاد خیار بن سلمه]] یاد شده است<ref>مزی، ج۸، ص۳۶۸ و ج۳۳، ص۳۳۰؛ ابن حجر، تهذیب، ج۱۲، ص۹۱.</ref>. چنان که [[ابن ابی حاتم]]<ref>ابن ابی حاتم، ج۳، ص۳۹۶.</ref>، [[ذهبی]]<ref>میزان الاعتدال، ج۱، ص۶۶۹ و ج۴، ص۵۲۶.</ref> و ابن حجر<ref>لسان، ج۷، ص۴۶۴.</ref> می‌گویند از این شخص، تنها خالد بن معدان روایت کرده است. درباره فرد مورد بحث ما نیز ۔ چنانکه گذشت. تنها [[راوی حدیث]] او [[خالد]] بود. افزون بر این از [[خیار بن سلمه]] به [[ابوزیاد شامی]] تعبیر کرده‌اند<ref>بخاری، ج۳، ص۲۲۳؛ ابن حبان، ج۴، ص۲۱۵؛ مزی، ج۸، ص۳۶۸ و ج۳۳، ص۳۳۰؛ ابن حجر، تهذیب، ج۱۲، ص۹۱.</ref> و از این رو، [[طبرانی]] [[روایات]] او را در [[مسند شامیین]] <ref>طبرانی، ج۲، ص۱۶۴.</ref> قرار داده است. ابوزیاد مورد بحث نیز شامی است. نکته دیگری که می‌تواند [[شاهد]] بر این باشد که ابو زیاد مورد بحث ما، خیار بن سلمه است اینکه [[ابوداود]]<ref>ابوداود، ج۲، ص۲۱۴.</ref>، [[نسائی]]<ref>نسائی، ج۴، ص۱۵۸.</ref> و [[احمد بن حنبل]]<ref>احمد بن حنبل، ج۶، ص۸۹.</ref>، تنها روایت او را از [[عایشه]] که درباره خوردن پیاز است، به نقل از خالد بن معدان آورده‌اند.<ref>[[محمد رضا هدایت‌پناه|هدایت‌پناه، محمد رضا]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابوزیاد»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص:۳۱۶-۳۱۷.</ref>