{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[فضیل بن عیاض بن مسعود در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
#تغییر_مسیر [[فضیل بن عیاض تمیمی یربوعی]]
== آشنایی اجمالی ==
[[ابوعلی فضیل بن عیاض بن مسعود بن بشر بصری تمیمی یربوعی کوفی]] در سال ۱۰۵هـ <ref>الاعلام ۵/۱۵۳.</ref> در [[سمرقند]] یا «ابیورد»، شهری کوچک در [[خراسان]] به [[دنیا]] آمد و در همان [[دیار]] [[رشد]] یافت<ref>وفیات الاعیان ۴/۴۷.</ref> و سپس به [[کوفه]] رفت و به [[کتابت]] و شنیدن [[حدیث]] پرداخت<ref>تنقیح المقال ۲/۱۴.</ref> و از آنجا به [[مکه]] منتقل گشت و در همان جا رحل اقامت گزید.<ref>تذکرة الحفاظ ۱/۲۴۵.</ref> او از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} بوده<ref>رجال الطوسی ۲۷۱ رجال ابن داوود ۴۹۳.</ref> و از آن [[بزرگوار]] [[حدیث]] نقل میکرد<ref>رجال النجاشی ۲/۱۷۳.</ref> و از افرادی چون [[اعمش]] و [[محمد بن اسحاق]] نیز [[روایت]] نقل میکرد.<ref>خلاصة تهذیب تهذیب الکمال ۸/۲۹۴.</ref> وی دروس [[فقه]] را نزد [[ابوحنیفه]] فراگرفت و [[گرایش]] [[حنفی]] داشت، اما [[شافعی]]، فقه را نزد او آموخت.
افرادی چون [[بخاری]]، [[مسلم]] و دیگران از او روایت نقل میکردند. برخی نام فضیل را در ردیف [[راویان]] [[اهل سنت]] ثبت کردهاند،<ref>رجال النجاشی ۲/۱۷۳.</ref> لیکن برخی دیگر برآناند که وی [[شیعه]] بوده و [[تقیه]] میکرده است.<ref>تنقیح المقال ۲/۱۴.</ref> فضیل در بخشی از روزگارش میان ابیورد و [[سرخس]] [[راهزنی]] میکرد <ref>وفیات الاعیان ۴/۴۷.</ref> تا شبی به انگیزه [[گناه]]، در حالی که از [[دیوار]] خانهای بالا میرفت با صوت قرائت [[آیه]] {{متن قرآن|أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ}}<ref>«آیا هنگام آن نرسیده است که دلهای مؤمنان از یاد خداوند و از آنچه از سوی حق فرو فرستاده شده است فروتنی یابد؟» سوره حدید، آیه ۱۶.</ref> مواجه گشت؛ لذا به خود آمد و [[توبه]] کرد<ref>خلاصة تهذیب تهذیب الکمال ۸/۲۹۴.</ref> و درپی آن، زاهدی [[عظیم الشأن]]<ref>تذکرة الحفاظ ۱/۲۴۵.</ref> و از مشاهیر [[صوفیه]]<ref>الذریعه ۲۴/۱۵۱.</ref> گشت. سرانجام در عاشورای سال ۱۸۷ در مکه درگذشت.<ref>وفیات الاعیان ۴/۴۷.</ref> فضیل دارای دست نوشتهای از [[امام صادق]]{{ع}} بود که [[سلیمان بن داوود]] آن را روایت کرده است<ref>الذریعه ۲۴/۱۵۱.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگنامه مؤلفان اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص۶۱۶.</ref>
== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: IM009687.jpg|22px]] جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|'''فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]
