←ابوصادق کیست؟
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۶۲: | خط ۶۲: | ||
[[شیخ مفید]] نیز مینویسد: [[اصحاب]] [[حسین بن علی]] {{عم}} کسانی بودند که با آن [[حضرت]] به [[شهادت]] رسیدند و از [[اصحاب امیرالمؤمنین]] {{ع}} که از [[صحابه]] آن [[حضرت]] بودند، میتوان [[حبیب بن مظاهر]]، [[میثم تمار]]، [[رشید هجری]]، [[سلیم بن قیس هلالی]]، [[ابوصادق]] و [[ابوسعید عقیصا]] را نام کرد<ref>الإختصاص، شیخ مفید، ص۷.</ref>.<ref>[[عبدالرضا عسکری|عسکری، عبدالرضا]]، [[کیسان بن کلیب (مقاله)|مقاله «کیسان بن کلیب»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)| اصحاب امام حسن مجتبی]]، ص ۴۷۷-۴۷۸.</ref> | [[شیخ مفید]] نیز مینویسد: [[اصحاب]] [[حسین بن علی]] {{عم}} کسانی بودند که با آن [[حضرت]] به [[شهادت]] رسیدند و از [[اصحاب امیرالمؤمنین]] {{ع}} که از [[صحابه]] آن [[حضرت]] بودند، میتوان [[حبیب بن مظاهر]]، [[میثم تمار]]، [[رشید هجری]]، [[سلیم بن قیس هلالی]]، [[ابوصادق]] و [[ابوسعید عقیصا]] را نام کرد<ref>الإختصاص، شیخ مفید، ص۷.</ref>.<ref>[[عبدالرضا عسکری|عسکری، عبدالرضا]]، [[کیسان بن کلیب (مقاله)|مقاله «کیسان بن کلیب»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)| اصحاب امام حسن مجتبی]]، ص ۴۷۷-۴۷۸.</ref> | ||
== | == ابوصادق کیست؟ == | ||
مرحوم [[شوشتری]] مینویسد: [[شیخ طوسی]] کیسان بن کلیب را در کتاب رجالش از [[اصحاب علی]]، [[امام حسن]]، [[امام حسین]]، [[امام علی بن الحسین]] و [[امام باقر]] {{عم}} شمرده، [[معتقد]] است که کنیهاش | مرحوم [[شوشتری]] مینویسد: [[شیخ طوسی]] کیسان بن کلیب را در کتاب رجالش از [[اصحاب علی]]، [[امام حسن]]، [[امام حسین]]، [[امام علی بن الحسین]] و [[امام باقر]] {{عم}} شمرده، [[معتقد]] است که کنیهاش ابوصادق بوده است؛ اما من میگویم: در قسمت کنیهها خواهد آمد که ابوصادق، [[کنیه]] مشترک است اما درباره اسم او [[اختلاف]] هست که آیا نام، او [[عبدالله بن ناجد]] است یا [[مسلم بن یزید]]؟ و نام [[کیسان]] و [[عبدالخیر]] و کلیبی که از کنیهها برداشت میشود، شاهدی ندارد. در هر صورت، در [[کافی]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] شده است که آن [[حضرت]] فرمودهاند: «همیشه راز ما نهان بود تا به دست اولاد کیسان افتاد و آن را در سر راه و در دهات کوفه باز گفتند من (و آشکار کردند»<ref>{{متن حدیث|عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمُسْلِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ قَالَ لِي مَا زَالَ سِرُّنَا مَكْتُوماً حَتَّى صَارَ فِي يَدَيْ وُلْدِ كَيْسَان فَتَحَدَّثُوا بِهِ فِي الطَّرِيقِ وَ قُرَى السَّوَادِ}}؛ الکافی، کلینی، ج۲، ص۲۲۳.</ref>؛ احتمال دارد منظور از [[کیسان]] همچنین همین [[فرد]] باشد<ref>قاموس الرجال، شوشتری، ج۸، ص۶۰۷.</ref>. | ||
همچنین مرحوم [[شوشتری]] در قسمت کنیهها مینویسد: | همچنین مرحوم [[شوشتری]] در قسمت کنیهها مینویسد: ابوصادق: قول [[شیخ طوسی]] در کتاب رجالش در قسمت [[اصحاب علی]] {{ع}} در حرف عین آن است که [[کنیه]] [[عبد خیر بن ناجد]]، [[اباصادق ازدی]] است و همچنین قول [[شیخ طوسی]] در قسمت [[اصحاب امام حسن]]، [[امام حسین]]، [[امام علی بن الحسین]] {{عم}} در حرف کاف آن است که [[کنیه]] کیسان بن کلیب، اباصادق است. قول [[شیخ طوسی]] در قسمت [[اصحاب علی]] {{ع}} چنان که الوسیط و المصنف [[نقل]] کردهاند، این است: ابوصادق و او [[ابوعاصم بن کلیب الجرمی]] [[عربی]] [[کوفی]] است و در نسخهای نام او ابن عاصم آمده است و مقتضای جمع بین این سخنها سهگونه است: | ||
# '''[[ازدی]]:''' او از [[اصحاب امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده که نام او [[عبد خیر بن ناجد]] است؛ | # '''[[ازدی]]:''' او از [[اصحاب امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده که نام او [[عبد خیر بن ناجد]] است؛ | ||
# '''جرمی:''' او نیز از [[اصحاب امیرالمؤمنین]] {{ع}} و نام او کلیب و [[پدر]] عاصم بن کلیب بوده است؛ | # '''جرمی:''' او نیز از [[اصحاب امیرالمؤمنین]] {{ع}} و نام او کلیب و [[پدر]] عاصم بن کلیب بوده است؛ | ||
# '''غیر منسوب:''' او از [[اصحاب]] آن [[حضرت]]، [[امام حسن]]، [[امام حسین]]، [[امام]] [[علی بن حسین]] و [[امام باقر]] {{ع}} بوده است. [[شیخ طوسی]] در قسمت [[اصحاب]] [[باقر]] {{ع}} در حرف کاف گفته است: [[کنیه]] کیسان بن کلیب، | # '''غیر منسوب:''' او از [[اصحاب]] آن [[حضرت]]، [[امام حسن]]، [[امام حسین]]، [[امام]] [[علی بن حسین]] و [[امام باقر]] {{ع}} بوده است. [[شیخ طوسی]] در قسمت [[اصحاب]] [[باقر]] {{ع}} در حرف کاف گفته است: [[کنیه]] کیسان بن کلیب، ابوصادق و او از [[اصحاب امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است و ظاهراً همه یکی هستند و او همان [[ازدی]] است. سپس مرحوم [[شوشتری]] قول [[خطیب بغدادی]] را [[نقل]] کرده، مینویسد: وی در قسمت کنیهها چنین آورده است: [[ابوصادق ازدی کوفی]] از [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} و [[ربیعه بن ناجذ]] و مرسلاً از [[ابی محذوره]] [[روایت]] [[نقل]] کرده است و درباره اسمش [[اختلاف]] هست و [[فضل بن دکین]] اسمش را [[عبدالله بن ناجد]] و [[ابن ابی الاسود]] و [[ابن نمیر]] اسمش را [[مسلم بن یزید]] [[نقل]] کردهاند<ref>تاریخ بغداد، خطیب بغدادی، ج۱۴، ص۳۶۳.</ref>. و وسیط و مصنف به برقی نسبت دادهاند که وی در [[اصحاب امیر المؤمنین]] {{ع}} از [[یمن]]، ابوصادق کلیب الجرمی را نام برده است و وسیط به برقی نسبت داده است که وی در قسمت [[اصحاب امام حسین]] {{ع}} از [[اصحاب]] پدرش، ابوصادق [[بشر بن غالب]] را نیز نام برده است و این نیز توهمی بیش نیست؛ زیرا ابوصادق و کلبی جرمی در قسمت اول، عنوان مستقلی است، همان طور که ابوصادق و [[بشر بن غالب]] در قسمت دوم نیز عنوانی مستقل است. در کتاب برقی، کنیهها و [[اسامی]] باهم آمده و مراد از ابوصادق در دو موضع، [[ابوصادق ازدی]] است که ما به آن اشاره کردیم. سپس مرحوم شوشتری روایاتی را به [[نقل]] از ابوصادق، [[نقل]] و آنها را [[تصدیق]] میکند که در قسمت [[روایات]] [[نقل]] خواهد شد<ref>قاموس الرجال، ج۱۱، ص۳۶۷ -۶۸.</ref>. | ||
[[سید محسن امین]] مینویسد: [[ابن رسته]] در [[اعلاق النفیسه (کتاب)|اعلاق النفیسه]] | [[سید محسن امین]] مینویسد: [[ابن رسته]] در [[اعلاق النفیسه (کتاب)|اعلاق النفیسه]] ابوصادق را از [[شیعه]] شمرده، ولی اسمش را [[نقل]] نکرده و ممکن است که وی همان [[کلیب الجرمی]] باشد. ایشان در ادامه مینویسد: ما چند نفر با [[کینه]] ابوصادق داریم: | ||
# [[ابوصادق ازدی]]، که [[کنیه]] [[عبد بن خیر بن ناجد]] است؛ | # [[ابوصادق ازدی]]، که [[کنیه]] [[عبد بن خیر بن ناجد]] است؛ | ||
# | # ابوصادق که از [[اصحاب امام حسین]] {{ع}} بوده، نام او کیسان بن کلیب است. در [[رجال]] میرزا و به طور مختصر در [[رجال]] [[برقی]]، ابوصادق [[بشر بن غالب]] از [[اصحاب امام حسین]] که از [[اصحاب امیرالمؤمنین]] {{ع}} هم بوده، دانسته شده است و همچنین در [[جامع الرواة (کتاب)|جامع الرواة]] به برقی نسبت داده شده که او ابوصادق [[بشر بن غالب]] را از [[اصحاب امام حسین]] {{ع}}، که از [[اصحاب امیرالمؤمنین]] {{ع}} هم بوده، دانسته و ظاهر آن است که هم میرزا و هم صاحب [[جامع الرواة (کتاب)|جامع الرواة]] [[اشتباه]] کردهاند؛ زیرا [[برقی]]، هم ابوصادق را و هم [[بشر بن غالب]] را از [[اصحاب امام حسین]] {{ع}} دانسته، پس توهم شده که [[کنیه]] [[بشر بن غالب]]، ابوصادق بوده است؛ در حالی که نام وی کیسان بن کلیب است و هیچ کس [[کنیه]] [[بشر بن غالب]] را ابوصادق [[نقل]] نکرده است. | ||
# [[شیخ طوسی]] نیز [[ابوصادق جرمی]] را در کتاب رجالش در قسمت کنیهها از [[اصحاب امیرالمؤمنین]] {{ع}} دانسته و نوشته است: | # [[شیخ طوسی]] نیز [[ابوصادق جرمی]] را در کتاب رجالش در قسمت کنیهها از [[اصحاب امیرالمؤمنین]] {{ع}} دانسته و نوشته است: ابوصادق همان [[ابوعاصم بن کلیب جرمی]] [[عربی]] [[کوفی]] است. [[علامه حلی]] نام او را در خلاصه آورده چنین است: و ابوصادق کلیب جرمی؛ ظاهراً یا در [[رجال]] [[شیخ طوسی]] کلمه ابن، زیاد شده و یا در کتاب [[رجال]] برقی این کلمه افتاده است. در خلاصه و در [[رجال]] [[شیخ طوسی]] در باب [[اسامی]]، در قسمت [[اصحاب امام علی]] {{ع}} چنین آمده است: [[کلیب بن شهاب جرمی]]. در نسخهها جرمی با جیم آمده اما [[علامه]] در خلاصه با حاء ضبط کرده است؛ | ||
# [[ابوصادق کوفی]] که نامش، [[ربیع بن ناجد بن کثیر]] بوده است؛ | # [[ابوصادق کوفی]] که نامش، [[ربیع بن ناجد بن کثیر]] بوده است؛ | ||
# [[ابوصادق هلالی]] که [[کنیه]] [[سلیم بن قیس هلالی]] است<ref>أعیان الشیعه، سید محسن امین عاملی، ج۲، ص۳۶۱ – ۳۶۲.</ref>. | # [[ابوصادق هلالی]] که [[کنیه]] [[سلیم بن قیس هلالی]] است<ref>أعیان الشیعه، سید محسن امین عاملی، ج۲، ص۳۶۱ – ۳۶۲.</ref>. | ||