|
|
| (۱۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{خرد}} | | {{مدخل مرتبط |
| {{نبوت}}
| | | موضوع مرتبط = ویژگیهای هادی |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| | | عنوان مدخل = ویژگیهای هادی |
| : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخههای بحث '''[[ویژگیهای هادی]]''' است. "'''[[ویژگیهای هادی]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| | | مداخل مرتبط = [[ویژگیهای هادی در حدیث]] |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| | | پرسش مرتبط = |
| : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[ویژگیهای هادی در قرآن]] | [[ویژگیهای هادی در حدیث]] | [[ویژگیهای هادی در کلام اسلامی]]</div>
| | }} |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[ویژگیهای هادی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| |
| <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
| |
| ==مقدمه==
| |
| چنانکه در فصل گذشته بیان شد، [[وصف]] [[هادی]] به لحاظ لغوی، اختصاصی به [[پیامبران]] و [[امامان]] ندارد، بلکه [[عالمان]] یک [[قوم]]، معلمان مدارس، [[والدین]] و... همگی میتوانند متصف به این صفت شوند. با وجود این، صفت [[هادی]] آنگاه که بر [[امامان]]{{عم}} اطلاق میشود، اقتضائاتی ویژه دارد که عبارتاند از:
| |
| ==[[وجود هادی در هر دوره]]==
| |
| آنچه از مجموع [[روایات]] میتوان به [[دست]] آورد، این است که هر قومی [[هدایتگری]] دارد. به دیگر بیان که در برخی از [[روایات]] آمده است، در هر زمان یک [[امام هادی]] وجود دارد؛ چنانکه در روایتی صحیح آمده است که [[فضیل]] از [[امام صادق]]{{ع}} راجع به [[آیه]] {{متن قرآن|لِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ}}<ref>«هر گروهی رهنمونی دارد» سوره رعد، آیه ۷.</ref>، سؤال کرد و ایشان فرمودند: {{متن حدیث|كُلُّ إِمَامٍ هَادٍ لِلْقَرْنِ الَّذِي هُوَ فِيهِمْ}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۳۱-۵۳۲؛ محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۵۰؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبة، ص۱۱۰.</ref>؛ “هر [[امام]] [[هدایتگر]] برای دورانی است که میان [[مردم]] [آن دوران] است”.
| |
| [[امام صادق]]{{ع}} در روایتی دیگر با صراحت بیشتری خطاب به ذریح محاربی فرمودند: “به [[خدا]] [[سوگند]]، [[خداوند]] از زمانی که [[حضرت آدم]]{{ع}} از [[دنیا]] رفت،[[زمین]] را رها نکرده است، مگر آنکه در آن امامی وجود داشته است که [[مردم]] را به سوی [[خدا]] [[هدایت]] میکرده است و او [[حجت خدا]] بر [[بندگان]] است. هر کس او را رها کند، هلاک خواهد شد و هر کس با او همراه شود، [[نجات]] خواهد یافت”<ref>{{متن حدیث|وَ اللَّهِ مَا تَرَكَ اللَّهُ الْأَرْضَ مُنْذُ قَبَضَ اللَّهُ آدَمَ إِلَّا وَ فِيهَا إِمَامٌ يُهْتَدَى بِهِ إِلَى اللَّهِ حُجَّةً عَلَى الْعِبَادِ مَنْ تَرَكَهُ هَلَكَ وَ مَنْ لَزِمَهُ نَجَا}}. علی بن حسین بن بابویه القمی، الامامة و التبصرة، ص۳۱.</ref>.
| |
| به نظر میرسد، برخی از [[اصحاب]] نیز به این سخن که در هر دورهای باید یک [[امام]] [[هدایتگر]] وجود داشته باشد، [[اعتقاد]] داشتهاند، چنانکه وقتی [[ابو بصیر]] برای [[امام صادق]]{{ع}} [[آیه]] {{متن قرآن|وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ}} را [[تلاوت]] کرد، [[حضرت]] از وی سؤال فرمود:”آیا امروز [[هدایتگر]] وجود دارد؟” [[ابو بصیر]] گفت: “آری، جانم به فدایت! همواره از شما [[اهل البیت]] هادیانی یکی پس از دیگری وجود داشته تا آنکه به شما رسیده است”<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۹۱-۱۹۲.</ref><ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)|معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان]]، ص ۳۶۲.</ref>.
| |
|
| |
|
| ==[[منصوب بودن به نصب الهی]]== | | == مقدمه == |
| مقصود از [[هادی]] در [[ادبیات]] [[روایی]]، شخص [[منصوب]] از جانب [[خداوند]] است؛ چنانکه این مدعا با سخن [[امام صادق]]{{ع}} به ذریح محاربی، که در سطور پیشین آمده،[[ثابت]] میگردد. آموزه یاد شده به نوعی از سخن [[امام کاظم]]{{ع}} نیز استفاده میشود؛ آنجا که فرمود: {{متن حدیث|مَا تَرَكَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ الْأَرْضَ بِغَيْرِ إِمَامٍ قَطُّ مُنْذُ قُبِضَ آدَمُ{{ع}} يَهْتَدِي بِهِ إِلَى اللَّهِ...}}<ref>شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۲۰-۲۲۱.</ref>. “خداوند [[متعال]]، آنگاه که [[حضرت آدم]]{{ع}} [[وفات]] یافت،[[زمین]] را از امامی که [[مردم]] را به سوی [[خدا]] [[هدایت]] کند، رها نکرد...”.
| | چنانکه در فصل گذشته بیان شد، وصف [[هادی]] به لحاظ لغوی، اختصاصی به [[پیامبران]] و [[امامان]] ندارد، بلکه [[عالمان]] یک [[قوم]]، معلمان مدارس، [[والدین]] و... همگی میتوانند متصف به این صفت شوند. با وجود این، صفت [[هادی]] آنگاه که بر [[امامان]] {{عم}} اطلاق میشود، اقتضائاتی ویژه دارد که عبارتاند از: |
| همچنین سخن [[امام صادق]]{{ع}} به هنگام [[زیارت قبر امام حسین]]{{ع}} نیز به صراحت موافق با مدعای یاد شده است،ایشان فرمودند: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَبْدِكَ وَ أَخِي رَسُولِكَ الَّذِي انْتَجَبْتَهُ بِعِلْمِكَ وَ جَعَلْتَهُ هَادِياً... اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَبْدِكَ وَ ابْنِ الَّذِي انْتَجَبْتَهُ بِعِلْمِكَ وَ جَعَلْتَهُ هَادِياً...}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۴، ص۵۷۲.</ref>.
| |
| بر اساس این [[روایت]] که تعابیر آن در [[زیارت]] [[نامه]] [[امیر المؤمنین]] و [[حضرت رضا]]{{ع}} نیز به کار رفته است<ref>شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۶۰۲؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۲۶.</ref>، [[امام]] به [[جعل الهی]] به [[مقام]] [[هدایتگری]] [[منصوب]] میشود<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)|معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان]]، ص ۳۶۳.</ref>.
| |
| ==[[برخورداری از علم الهی]]==
| |
| [[امام هادی]] کسی است که [[مردم]] را [[هدایت]] میکند، از اینرو،[[دست]] کم باید [[علوم]] لازم برای [[هدایت]] [[انسانها]] را به طور واقعی و [[خطاناپذیر]] در [[اختیار]] داشته باشد و در غیر این صورت، غرض از [[نصب]] او نقض خواهد شد. [[امام صادق]]{{ع}} نیز از [[حضرت رسول]]{{صل}} [[نقل]] میکند که فرمود: “اهل [[بیت]] من [[هادیان]] پس از مناند. [[خداوند]] [[فهم]] و [[علم]] مرا به آنها داده است”<ref>محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۴۹.</ref>.
| |
| بر اساس [[روایت]] مزبور، [[خداوند متعال]] [[علمی]] که به [[پیامبر]]{{صل}} داده، به [[امامان]] [[هادی]] نیز عطا فرموده است<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)|معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان]]، ص ۳۶۴.</ref>.
| |
|
| |
|
| ==منابع== | | == وجود هادی در هر دوره == |
| | آنچه از مجموع [[روایات]] میتوان به [[دست]] آورد، این است که هر قومی [[هدایتگری]] دارد. به دیگر بیان که در برخی از [[روایات]] آمده است، در هر زمان یک [[امام هادی]] وجود دارد؛ چنانکه در روایتی صحیح آمده است که [[فضیل]] از [[امام صادق]] {{ع}} راجع به [[آیه]] {{متن قرآن|لِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ}}<ref>«هر گروهی رهنمونی دارد» سوره رعد، آیه ۷.</ref>، سؤال کرد و ایشان فرمودند: {{متن حدیث|كُلُّ إِمَامٍ هَادٍ لِلْقَرْنِ الَّذِي هُوَ فِيهِمْ}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۳۱-۵۳۲؛ محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۵۰؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبة، ص۱۱۰.</ref>؛ “هر [[امام]] [[هدایتگر]] برای دورانی است که میان [[مردم]] [آن دوران] است”. |
| | |
| | [[امام صادق]] {{ع}} در روایتی دیگر با صراحت بیشتری خطاب به ذریح محاربی فرمودند: “به [[خدا]] [[سوگند]]، [[خداوند]] از زمانی که [[حضرت آدم]] {{ع}} از [[دنیا]] رفت، [[زمین]] را رها نکرده است، مگر آنکه در آن امامی وجود داشته است که [[مردم]] را به سوی [[خدا]] [[هدایت]] میکرده است و او [[حجت خدا]] بر [[بندگان]] است. هر کس او را رها کند، هلاک خواهد شد و هر کس با او همراه شود، [[نجات]] خواهد یافت”<ref>{{متن حدیث|وَ اللَّهِ مَا تَرَكَ اللَّهُ الْأَرْضَ مُنْذُ قَبَضَ اللَّهُ آدَمَ إِلَّا وَ فِيهَا إِمَامٌ يُهْتَدَى بِهِ إِلَى اللَّهِ حُجَّةً عَلَى الْعِبَادِ مَنْ تَرَكَهُ هَلَكَ وَ مَنْ لَزِمَهُ نَجَا}}. علی بن حسین بن بابویه القمی، الامامة و التبصرة، ص۳۱.</ref>. |
| | |
| | به نظر میرسد، برخی از [[اصحاب]] نیز به این سخن که در هر دورهای باید یک [[امام]] [[هدایتگر]] وجود داشته باشد، [[اعتقاد]] داشتهاند، چنانکه وقتی [[ابو بصیر]] برای [[امام صادق]] {{ع}} [[آیه]] {{متن قرآن|وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ}} را [[تلاوت]] کرد، [[حضرت]] از وی سؤال فرمود:”آیا امروز [[هدایتگر]] وجود دارد؟ ” [[ابو بصیر]] گفت: “آری، جانم به فدایت! همواره از شما [[اهل البیت]] هادیانی یکی پس از دیگری وجود داشته تا آنکه به شما رسیده است”<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۹۱-۱۹۲.</ref>.<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)|معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان]]، ص ۳۶۲.</ref> |
| | |
| | == [[منصوب بودن به نصب الهی]] == |
| | مقصود از [[هادی]] در [[ادبیات]] [[روایی]]، شخص [[منصوب]] از جانب [[خداوند]] است؛ چنانکه این مدعا با سخن [[امام صادق]] {{ع}} به ذریح محاربی، که در سطور پیشین آمده، ثابت میگردد. آموزه یاد شده به نوعی از سخن [[امام کاظم]] {{ع}} نیز استفاده میشود؛ آنجا که فرمود: {{متن حدیث|مَا تَرَكَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ الْأَرْضَ بِغَيْرِ إِمَامٍ قَطُّ مُنْذُ قُبِضَ آدَمُ {{ع}} يَهْتَدِي بِهِ إِلَى اللَّهِ...}}<ref>شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۲۰-۲۲۱.</ref>. “[[خداوند متعال]]، آنگاه که [[حضرت آدم]] {{ع}} [[وفات]] یافت، [[زمین]] را از امامی که [[مردم]] را به سوی [[خدا]] [[هدایت]] کند، رها نکرد... ”. |
| | |
| | همچنین سخن [[امام صادق]] {{ع}} به هنگام [[زیارت قبر امام حسین]] {{ع}} نیز به صراحت موافق با مدعای یاد شده است، ایشان فرمودند: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَبْدِكَ وَ أَخِي رَسُولِكَ الَّذِي انْتَجَبْتَهُ بِعِلْمِكَ وَ جَعَلْتَهُ هَادِياً... اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَبْدِكَ وَ ابْنِ الَّذِي انْتَجَبْتَهُ بِعِلْمِكَ وَ جَعَلْتَهُ هَادِياً...}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۴، ص۵۷۲.</ref>. |
| | |
| | بر اساس این [[روایت]] که تعابیر آن در [[زیارت]] [[نامه]] [[امیر المؤمنین]] و [[حضرت رضا]] {{ع}} نیز به کار رفته است<ref>شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۶۰۲؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۲۶.</ref>، [[امام]] به [[جعل الهی]] به [[مقام]] [[هدایتگری]] [[منصوب]] میشود<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)|معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان]]، ص ۳۶۳.</ref>. |
| | |
| | == [[برخورداری از علم الهی]] == |
| | [[امام هادی]] کسی است که [[مردم]] را [[هدایت]] میکند، از اینرو، [[دست]] کم باید [[علوم]] لازم برای [[هدایت]] [[انسانها]] را به طور واقعی و [[خطاناپذیر]] در [[اختیار]] داشته باشد و در غیر این صورت، غرض از [[نصب]] او نقض خواهد شد. [[امام صادق]] {{ع}} نیز از [[حضرت رسول]] {{صل}} [[نقل]] میکند که فرمود: “اهل [[بیت]] من [[هادیان]] پس از مناند. [[خداوند]] [[فهم]] و [[علم]] مرا به آنها داده است”<ref>محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۴۹.</ref>. |
| | |
| | بر اساس [[روایت]] مزبور، [[خداوند متعال]] [[علمی]] که به [[پیامبر]] {{صل}} داده، به [[امامان]] [[هادی]] نیز عطا فرموده است<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)|معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان]]، ص ۳۶۴.</ref>. |
| | |
| | == منابع == |
| | {{منابع}} |
| # [[پرونده:291506008.jpg|22px]] [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)|'''معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان''']] | | # [[پرونده:291506008.jpg|22px]] [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)|'''معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان''']] |
| ==پانویس== | | {{پایان منابع}} |
| | |
| | == پانویس == |
| {{پانویس}} | | {{پانویس}} |
|
| |
|
| [[رده: مدخل]] | | [[رده:مدخل]] |
| [[رده: ویژگیهای هادی در حدیث]] | | [[رده:هدایت]] |
