پرش به محتوا

غفلت معصوم: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۹۸۰ بایت حذف‌شده ،  ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-]] | + - [[))
 
(۱۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{علم معصوم}}
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = علم معصوم
| عنوان مدخل  =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط  = علم معصوم (پرسش)
}}


<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
== مقدمه ==
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[علم معصوم]]''' است. "'''[[غفلت معصوم]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
[[شیخ صدوق]] که سهو نبی را جایز می‌داند، در توجیه آن، در بخش پایانی باب سهو [[کتاب]] [[من لا یحضره الفقیه]] می‌نویسد: سهو [[پیامبر]] {{صل}} مانند سهو ما [[انسان‌ها]] نیست سهو ما از [[شیطان]] است؛ اما سهو نبی از سوی [[خدای رحمان]] است. [[خداوند]] پیامبر را به سهو می‌اندازد و این، یا به خاطر رحم به [[امت]] است که اگر [[مسلمانی]] سهو کرد و یا [[خواب]] ماندو نمازش [[قضا]] شد [[سرزنش]] نشود و یا بخاطر این است که کسی در مورد پیامبر، توهم [[ربوبیت]] نداشته باشد و یا به این جهت است که [[مردم]] از این طریق بتوانند [[حکم]] سهو را یاد بگیرند.
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[غفلت معصوم در قرآن]] - [[غفلت معصوم در حدیث]] - [[غفلت معصوم در کلام اسلامی]] - [[غفلت معصوم در فلسفه اسلامی]] - [[غفلت معصوم در عرفان اسلامی]]</div>
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علم معصوم (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">


==مقدمه==
== پاسخ [[شبهه]] ==
*[[شیخ صدوق]] که [[سهو]] [[نبی]] را جایز می‌داند، در توجیه آن، در بخش پایانی باب [[سهو]] کتاب من لا یحضره الفقیه می‌نویسد: [[سهو]] [[پیامبر]]{{صل}} مانند [[سهو]] ما [[انسان‌ها]] نیست [[سهو]] ما از [[شیطان]] است؛اما [[سهو]] [[نبی]] از سوی [[خدای رحمان]] است. [[خداوند]] [[پیامبر]] را به [[سهو]] می‌اندازد و این، یا به خاطر رحم به [[امت]] است که اگر مسلمانی [[سهو]] کرد و یا [[خواب]] ماند و نمازش [[قضا]] شد [[سرزنش]] نشود و یا بخاطر این است که کسی در مورد [[پیامبر]]، توهم [[ربوبیت]] نداشته باشد و یا به این جهت است که [[مردم]] از این طریق بتوانند [[حکم]] [[سهو]] را یاد بگیرند<ref>[[سید عبدالحسین نجفی لاری|نجفی لاری، سید عبدالحسین]]، [[آگاهی‌های آسمانی (کتاب)|آگاهی‌های آسمانی]]، ص ۱۴۷.</ref>.
اینکه اگر چنین مصلحت‌هائی موجب تجویز سهو در پیامبر {{صل}} شود، باید موجب تجویز بسیاری از نواقص مانند لنگ بودن، چپ چشمی ‌وکوری نیز باشد؛ چون اینها هم مستند به رحمان هستند و خداوند باید آنان را کور و لنگ و چپ چشم قرار دهد تا بدین وسیله بر مردم رحم کند و کسی که دارای این [[عیب]] و نقص‌ها باشد [[احساس]] [[ناراحتی]] و [[خجالت]] نکند.


==پاسخ [[شبهه]]==
'''پاسخ [[علامه حلی]]:''' سهو از چیزهایی مانند [[دروغ]] نیست که اقتضای قبح و نقص را داشته باشد و در مواقعی و به خاطر مصلحتی مانند [[ضرورت]] یا دفع ضرر یا به خاطر [[تقیه]] جایز باشد و آن [[مصلحت]]، قبح و نقص آن را جبران کند؛ بلکه سهو مانند [[ظلم]]، از نقص‌های ذاتی است و جزء علت‌های تامه قبح بوده و نقص در [[مرتبت]] [[امامت]] محسوب می‌شود به‌طوری که هیچ چیزی نمی‌تواند قبح آن را رفع کند و هیچ مصلحتی نمی‌تواند نقص بودن آن را [[تدارک]] کند و مقایسه آن با سایر مصیبت‌هایی که در آنان [[پیامبران]] وامامان {{عم}} تجویز شده است قیاسی مع‌الفارق خواهد بود.
* اینکه اگر چنین مصلحت‌هائی موجب تجویز [[سهو]] در [[پیامبر]]{{صل}} شود، باید موجب تجویز بسیاری از نواقص مانند لنگ بودن، چپ چشمی ‌وکوری نیز باشد؛ چون این‌ها هم مستند به رحمان هستند و [[خداوند]] باید آنان را کور و لنگ و چپ چشم قرار دهد تا بدین وسیله بر [[مردم]] رحم کند و کسی که دارای این [[عیب]] و نقص‌ها باشد احساس [[ناراحتی]] و خجالت نکند.
* [[سهو]] از چیزهایی مانند [[دروغ]] نیست که اقتضای [[قبح]] و [[نقص]] را داشته باشد ودر مواقعی و به خاطر مصلحتی مانند [[ضرورت]] یا دفع ضرر یا به خاطر [[تقیه]]، جایز باشد و آن [[مصلحت]]، [[قبح]] و [[نقص]] آن را جبران کند؛ بلکه [[سهو]] مانند [[ظلم]]، از نقص‌های ذاتی است و جزء علت‌های تامه [[قبح]] بوده و [[نقص]] در [[مرتبت]] [[امامت]] محسوب می‌شود بطوری که هیچ چیزی نمی‌تواند [[قبح]] آن را رفع کند و هیچ مصلحتی نمی‌تواند [[نقص]] بودن آن را تدارک کند و مقایسه آن با سایر مصیبت‌هایی که در آنان [[پیامبران]] وامامان{{عم}} تجویز شده است قیاسی مع‌الفارق خواهد بود.
* [[شیخ مفید]] ضمن رد [[شبهه]] [[شیخ صدوق]]، تقسیم دیگری را به این صورت بیان کرده که: [[سهو]] از [[عبادت]] ناشی از [[غلبه]] [[خواب]] تا این که وقت سپری شده و [[نماز]] [[قضاء]] شود با سهوی که ناشی از غیر [[خواب]] است، فرق دارد. اولی جایز و بدون اشکال است بر خلاف دومی‌ که جایز نیست و نوعی اشکال و [[عیب]] برای [[انسان]] تلقی می‌شود که می‌توان از آن دوری کرد به خلاف [[خواب]]، که [[عیب]] و [[نقص]] محسوب نمی‌شود و هیچ بشری از آن جدا نیست.
* این بیان [[شیخ مفید]] گرچه تقسیم در تقسیم [[صدوق]] است اما این نظریه نیز همان مشکلات دیدگاه [[صدوق]] را دارد چون همان طوری که میان [[سهو]] در بیان [[احکام]] و [[سهو]] در [[عبادت]] در این که هر دو [[عیب]] و [[نقص]] بوده و منافات با رتبه [[امامت]] دارند فرقی وجود ندارد، همین طور بین [[سهو]] در [[عبادت]] ناشی از [[خواب]] و غیر [[خواب]] تفاوتی وجود ندارد و ادعای تفاوت دیدگاه [[شیخ مفید]] را [[عقل]] قبول ندارد؛ بلکه ممکن است فوت شدن [[نماز]] به خاطر [[خواب]] ماندن، [[عیب]] و نقصش بیشتر از فوت شدن آن به خاطر [[سهو]] به غیر از [[خواب]] باشد با این که هر دو [[سهو]] هستند به خاطر این که [[حدیث]] مذکور، در باره [[خواب]] مانده است نه [[سهو]]. این مطلبی است که مورد قبول همه است.
* [[شاهد]] بر این، روایاتی وجود دارد. مانند این که: [[امام]] چشمش می‌خوابد اما قلبش نمی‌خوابد، محتلم نمی‌شود، خمیازه نمی‌کشد. بنابراین هر جوابی که [[شیخ مفید]] به [[شیخ صدوق]] می‌دهد و به نظریه او طعنه می‌زند عیناً همان را می‌توان به خود [[شیخ مفید]] طعنه زد و جواب داد<ref>[[سید عبدالحسین نجفی لاری|نجفی لاری، سید عبدالحسین]]، [[آگاهی‌های آسمانی (کتاب)|آگاهی‌های آسمانی]]، ص ۱۴۷.</ref>.


== پرسش‌های وابسته ==
[[شیخ مفید]] ضمن رد شبهه شیخ صدوق، تقسیم دیگری را به این صورت بیان کرده که: سهو از [[عبادت]] ناشی از [[غلبه]] خواب تا این که وقت سپری شده و [[نماز]] [[قضاء]] شود با [[سهوی]] که ناشی از غیر [[خواب]] است، فرق دارد. اولی جایز و بدون اشکال است بر خلاف دومی‌ که جایز نیست و نوعی اشکال و [[عیب]] برای [[انسان]] تلقی می‌شود که می‌توان از آن دوری کرد به خلاف خواب، که عیب و نقص محسوب نمی‌شود و هیچ بشری از آن جدا نیست.
* [[آیا معصوم در برخی موارد دچار سهو یا غفلت می‌شود؟ (پرسش)]]


'''جواب:''' این بیان [[شیخ مفید]] گرچه تقسیم در تقسیم [[صدوق]] است اما این نظریه نیز همان [[مشکلات]] دیدگاه صدوق را دارد چون همان طوری که میان [[سهو]] در [[بیان احکام]] و سهو در [[عبادت]] در این که هر دو عیب و نقص بوده و منافات با رتبه [[امامت]] دارند فرقی وجود ندارد، همین طور بین سهو در عبادت ناشی از خواب و غیر خواب تفاوتی وجود ندارد و ادعای تفاوت دیدگاه شیخ مفید را [[عقل]] قبول ندارد؛ بلکه ممکن است فوت شدن نماز به خاطر خواب ماندن، عیب و نقصش بیشتر از فوت شدن آن به خاطر سهو به غیر از خواب باشد با این که هر دو سهو هستند به خاطر این که [[حدیث]] مذکور، در باره خواب مانده است نه سهو. این مطلبی است که مورد قبول همه است.


==جستارهای وابسته==
[[شاهد]] بر این، روایاتی وجود دارد. مانند این که: [[امام]] چشمش می‌خوابد اما قلبش نمی‌خوابد، محتلم نمی‌شود، خمیازه نمی‌کشد. بنابراین هر جوابی که شیخ مفید به [[شیخ صدوق]] می‌دهد و به نظریه او [[طعنه]] می‌زند عیناً همان را می‌توان به خود شیخ مفید طعنه زد و جواب داد<ref>[[سید عبدالحسین نجفی لاری|نجفی لاری، سید عبدالحسین]]، [[آگاهی‌های آسمانی (کتاب)|آگاهی‌های آسمانی]]، ص ۱۴۷.</ref>.


== پرسش‌های وابسته ==
* [[آیا معصوم در برخی موارد دچار سهو یا غفلت می‌شود؟ (پرسش)]]


=='''[[:رده:آثار علم معصوم|منبع‌شناسی جامع علم معصوم]]'''==
== منابع ==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{منابع}}
{{ستون-شروع|3}}
# [[پرونده:000107.jpg|22px]] [[سید عبدالحسین نجفی لاری|نجفی لاری، سید عبدالحسین]]، [[آگاهی‌های آسمانی (کتاب)|'''آگاهی‌های آسمانی''']]
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم معصوم|کتاب‌شناسی علم معصوم]]؛
{{پایان منابع}}
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های علم معصوم|مقاله‌شناسی علم معصوم]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های علم معصوم|پایان‌نامه‌شناسی علم معصوم]].
{{پایان}}
{{پایان}}
 
==منابع==
* [[پرونده:000107.jpg|22px]] [[سید عبدالحسین نجفی لاری|نجفی لاری، سید عبدالحسین]]، [[آگاهی‌های آسمانی (کتاب)|'''آگاهی‌های آسمانی''']]
 


==پانویس==
== پانویس ==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس2}}


{{علم معصوم افقی}}
[[رده:علم معصوم]]
[[رده:مدخل]]
[[رده:غفلت معصوم]]
۱۲۹٬۵۷۲

ویرایش