انقلاب: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

انقلاب (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۵ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۰۶

۶٬۵۷۹ بایت اضافه‌شده ، ‏۵ دسامبر ۲۰۲۳

۸۱٬۲۷۳

ویرایش

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[انقلاب در قرآن]] - [[انقلاب در حدیث]] - [[انقلاب در فقه سیاسی]] | پرسش مرتبط  = انقلاب (پرسش)}}
+{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[انقلاب در فقه سیاسی]] | پرسش مرتبط  = }}
-== مفهوم‌شناسی ==
+== معناشناسی ==
 انقلاب در لغت به‌معنای بازگشت از جهتی به جهت دیگر<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۵، ص۱۷.</ref>، دگرگونی چیزی از صورت آن<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۵، ص۱۷۱.</ref> و تحول<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۹، ص۳۰۳.</ref> است و در اصطلاح [[قرآنی]] یعنی بازگشتن از راه و [[عقیده]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۷۲۱.</ref> یا [[ارتجاع]] (بازگشت به گذشته) <ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۱۲۹.</ref>.
@@ خط ۱۶: / خط ۱۶: @@
 خلاصه اینکه در [[قرآن کریم]] کلمه انقلاب مفهوم برگشتن و زیر و رو شدن را می‌فهماند و با [[رجوع]] فرق دارد. برگشتن سنگ از هوا رجوع هست، ولی انقلاب نیست<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۱۶۸.</ref>.
+==[[انقلاب]]<ref>Revolution.</ref>==
+«انقلاب» در لغت به معنای برگشتن، بازگردیدن، واژگون شدن و برگشتن از کاری و حالی و... آمده است<ref>علی اکبر دهخدا، لغت‌نامه، واژه «انقلاب».</ref>. این واژه در [[قرآن]] نیز به همان معانی لغوی به کار رفته است. [[شهید مطهری]] می‌نویسد: «انقلاب به حسب اصل لغت، به معنای زیرورو شدن یا پشت و رو شدن و نظیر این معانی است. [[قرآن مجید]] هم هرجا این کلمه را به کار برده، به همین مفهوم به کار برده است، نه به مفهوم اصطلاحی رایج آن در امروز»<ref>غلام رضا علی بابایی و بهمن آقایی، فرهنگ سیاسی، ص۱۲۱.</ref>.
+معنای اصطلاحی آن اندکی با معانی لغوی تفاوت دارد. واژه Revolution، از اصطلاحات [[اخترشناسی]] و نجومی است که از حرکتی «مکرر» و «دوری» حکایت می‌کند و به معنای «حرکت دورانی [[منظم]] و [[قانونمند]] [[ستارگان]]» بوده است. این واژه در [[قرن]] هفدهم میلادی برای نخستین بار به صورت یکی از اصطلاحات [[سیاسی]] به کار رفت، در حالی که به همان معنای اصلی خود نزدیک شد. امروزه بیشتر نویسندگان و [[دانشمندان]] سیاسی و [[اجتماعی]] در معنای اصطلاحی این واژه [[اتفاق نظر]] دارند و با تعبیرهای نه چندان متفاوت، مقصود واحدی را از آن در نظر می‎گیرند. انقلاب، به دو معنا به کار می‌رود که معنای نخست آن بسیار رایج و مورد اتفاق بوده، پیدایش معنای دوم، پس از معنای نخست است.
+در [[فرهنگ]] [[علوم اجتماعی]] در تعریف انقلاب آمده است که بیشتر نویسندگان، آن را در دو معنای اصطلاحی به کار می‌برند:
+الف) تغییرات ناگهانی و بنیادی که در اوضاع و احوال سیاسی و اجتماعی روی می‌دهد؛ یعنی زمانی وقوع می‌یابد که [[حکومتی]] مستقر (و نیز یک [[نظام اجتماعی]] و [[حقوقی]]) به طور ناگهانی و گاه به طرزی خشونت‎آمیز به وسیله [[حکومت]] یا [[نظام]] جدیدی کنار زده می‌شود؛ ب) تغییراتی از نوع بنیادی و غیرسیاسی، هرچند تغییرات مورد بحث به کندی و بی‌خشونت روی داده باشد (اصطلاح‌هایی مانند انقلاب [[فرهنگی]]، انقلاب [[علمی]]، انقلاب [[هنری]] و حتی [[انقلاب]] جنسی در [[قرن]] ما، غالباً برای توصیف دگرگونی‌های همه جانبه در حوزه‌های مختلف [[زندگی]] [[فرهنگی]] به کار برده می‌شوند)<ref>جولیوس گولد و ویلیام ل. کولب، فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمه جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵.</ref>.
+اما [[شهید مطهری]] در تعریف خود از انقلاب، به معنای نخست اشاره کرده است: «انقلاب، عبارت است از [[طغیان]] و [[عصیان]] که [[مردم]] علیه [[نظم]] [[حاکم]] موجود برای ایجاد وضع و نظم مطلوب انجام می‌دهند؛ یعنی انقلاب از مقوله عصیان و طغیان است علیه وضع حاکم برای وضع دیگر»<ref>مرتضی مطهری، مجموعه آثار (آینده انقلاب اسلامی ایران)، ج۲۴، ص۱۳۹.</ref>.
+آرتور باوئر با توضیح بیشتر آورده است:
+[[انقلاب‌ها]] عبارت‌اند از تلاش‌های موفق یا ناموفق که به منظور ایجاد تغییراتی در ساخت [[جامعه]] از طریق [[اعمال]] [[خشونت]] انجام می‌گیرند. بنابراین:
+[[انقلابها]] عبارت‌اند از تغییرات [[اجتماعی]]؛
+انقلاب، نوع خاصی از [[تحول]] اجتماعی است که به سبب آن، عامل خشونت، در روابط صلح‌آمیز و عادی جامعه راه می‌یابد؛
+انقلاب، به عنوان گونه‌ای از [[رفتار سیاسی]] و یک مفهوم [[علمی]]، به ساخت جامعه مرتبط است؛
+انقلاب، موجودیت اجتماعی [[بشر]] را در اساسی‌ترین ارکان آن دستخوش [[تغییر]] می‌سازد<ref>چالمرز جانسون، تحول انقلابی، ترجمه حمید الیاسی، ص۱۷.</ref>.
+با توجه به تعریف‌های یاد شده، می‌توان گفت انقلاب، در معنای نخست، چند ویژگی به قرار ذیل دارد:
+#شامل تغییرات بنیادی یا ساختی و به عبارت دیگر، [[فروپاشی]] ساختارهای نظم موجود است؛
+#این تغییرات، [[سیاسی]] و اجتماعی است؛
+#از شیوه خشونت‎آمیز استفاده می‌کند؛
+# تحول آن سریع و شدید است؛
+# [[شورش]] و طغیان مردم یا جنبشی علیه [[نظام حاکم]] است؛
+#جای‌گزینی نظامی به جای [[نظام]] دیگر است.
+انقلاب به معنای دوم (انقلاب فرهنگی، [[اقتصادی]] و...)، به تغییرات ساختی در خرده‌نظام‌ها باز می‌گردد و می‌تواند جزئی از معنای [[اصلاحات]] قرار گیرد؛ چراکه این نوع تغییر همراه با برنامه، تدریجی و معمولاً بدون به‌کارگیری خشونت صورت می‌پذیرد.<ref>[[مهدی محمدی صیفار|محمدی صیفار، مهدی]]، [[اندیشه و روش اصلاح جامعه از دیدگاه امام علی (کتاب)|اندیشه و روش اصلاح جامعه از دیدگاه امام علی]] ص ۲۹.</ref>
 == جستارهای وابسته ==
@@ خط ۳۰: / خط ۵۶: @@
 # [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
 # [[پرونده:1100662.jpg|22px]] [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|'''فرهنگ مطهر''']]
+# [[پرونده:IM010602.jpg|22px]] [[مهدی محمدی صیفار|محمدی صیفار، مهدی]]، [[اندیشه و روش اصلاح جامعه از دیدگاه امام علی (کتاب)|'''اندیشه و روش اصلاح جامعه از دیدگاه امام علی''']]
 {{پایان منابع}}
 == پانویس ==
 {{پانویس}}
+[[رده:اصطلاحات سیاسی]]