←پانویس
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←پانویس) |
||
| (۱۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[افترا در قرآن]] - [[افترا در فقه اسلامی]] - [[نفی افترا در معارف دعا و زیارات]] - [[نفی افترا در معارف و سیره سجادی]] - [[نفی افترا در معارف و سیره نبوی]] - [[افترا در جامعهشناسی اسلامی]]| پرسش مرتبط = }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
[[تهمت]] به | روشن است که [[تهمت]] بدتر از [[غیبت]] است؛ زیرا غیبت اظهار [[عیب]] [[واقعی]] شخص برای دیگران است؛ بهگونهای که اگر صاحب عیب بشنود ناراحت گردد اما تهمت نسبت دادن عیب به کسی است که او آن عیب را ندارد. اگر در جامعهای نوعی [[بیماری]] شیوع یابد، دیگر افراد آن [[جامعه]] [[امنیت]] و [[آرامش]] نخواهند داشت؛ لذا [[مردم]] به همدیگر بدبین میشوند و در آن جامعه ارتباطی سالم و صمیمی شکل نمیگیرد. در نتیجه افراد جامعه نمیتوانند باهم مأنوس و [[مهربان]] باشند و [[همکاری]]، [[همیاری]] و [[همزیستی]] خوبی داشته باشند. کسی که به دیگران تهمت میزند، با این عمل، خودش رشته ارتباط را پاره میکند؛ لذا نباید [[انتظار]] داشته باشد تا دیگران [[رفتاری]] خوب و مهربانانه با او بکنند. [[تجربه]] نشان داده است که چنین افرادی به زودی چهره واقعیشان آشکار میشود و در جامعه [[خوار]] میشوند در مورد [[گناه]] تهمت، [[آیات]] زیادی در [[قرآن کریم]] آمده است که از جمله میتوان به آیات: {{متن قرآن|وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا}}<ref>«و هر کس خطایی یا گناهی کند سپس آن را به گردن بیگناهی اندازد بار بهتان و گناهی آشکار را بر دوش کشیده است» سوره نساء، آیه ۱۱۲.</ref>، {{متن قرآن|وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا}}<ref>«و آنان که مردان و زنان مؤمن را بیآنکه کاری (ناپسند) کرده باشند آزار میکنند بیگمان بار بهتان و گناهی آشکار را بر دوش دارند» سوره احزاب، آیه ۵۸.</ref>، {{متن قرآن|لَوْلَا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بِأَنْفُسِهِمْ خَيْرًا وَقَالُوا هَذَا إِفْكٌ مُبِينٌ}}<ref>«از چه رو چون آن را شنیدید مردان و زنان مؤمن نیکاندیشی نکردند و نگفتند که این دروغی آشکار است؟» سوره نور، آیه ۱۲.</ref>، {{متن قرآن|إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكُمْ وَتَقُولُونَ بِأَفْوَاهِكُمْ مَا لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ وَتَحْسَبُونَهُ هَيِّنًا وَهُوَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيمٌ}}<ref>«آنگاه که آن را از زبان هم فرا میگرفتید و چیزی را که به آن دانشی نداشتید دهان به دهان میگفتید و آن را آسان میانگاشتید در حالی که آن نزد خداوند سترگ بود» سوره نور، آیه ۱۵.</ref> اشاره کرد. | ||
[[امام سجاد]]{{ع}} [[خداوند متعال]] را از هر تهمت و نسبت ناروایی منزه میداند: «بار خدایا... تو به هر کار که کنی داناتری و در [[آفرینش]] و [[اراده]] خود متهم نیستی»<ref>نیایش چهل و هشتم.</ref>. | تهمت از لحاظ [[روابط اجتماعی]] به تهمت زننده آسیب میرساند و چند برابر آن آسیب متوجه متهم میگردد. برای مثال اگر تهمت [[دزدی]] و [[خیانت]] [[مالی]] بر [[مسلمانی]] زده شود، مردم دیگر به او [[اعتماد]] نمیکنند و در جامعه همواره سرافکنده خواهد بود. او در کارهایی که نیاز به [[خوشبینی]] و اعتماد دارد، نمیتواند شرکت کند و این امر باعث کم شدن ارتباط یا بسیار سطحی شدن آن میشود و چنان چه این تهمت، [[اخلاقی]] باشد، به ویژه درباره مسائل [[خانوادگی]] و [[زناشویی]]، دیگر ممکن است [[سرنوشت]] [[خانواده]] و [[زن]] و شوهر برای همیشه تباه و تیره شود و رشته [[الفت]] و [[محبت]] و رابطه صمیمی جای خودش را به [[نفرت]] و [[انزجار]] و حتی به جدایی بدهد<ref>نقش زنان در سرنوشت انسان، ص۲۲۱، ۲۲۲.</ref>. | ||
در [[حدیث نبوی]] آمده است: هر کسی با [[عیبجویی]]، کسی را به صفتی که در او نیست متهم نماید، [[خداوند]] او را در [[آتش جهنم]] [[زندانی]] میکند تا [[تهمت]] زننده گفته خود را به [[اثبات]] برساند<ref>{{متن حدیث| مِنْ ذِكْرِ إمْرَأَ بِمَا لَيْسَ فِيهِ لِيَعِيبَهُ حَبَسَهُ اللَّهُ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى يَأْتِيَ بنفاذ مَا قَالَ }}؛ نهج الفصاحه، ح۳۰۰۸.</ref>. | |||
در [[حدیثی]] از [[امام صادق]]{{ع}} آمده است: کسی که به [[برادر دینی]] خود تهمت زند، دیگر حرمتی بین آن دو نخواهد بود و کسی که با برادرش همانند سایر [[مردم]] عمل کند، پس او از آن چه بدان [[گرایش]] جسته - [[اسلام]] – بیزاری نموده است<ref>{{متن حدیث|مَنِ اتَّهَمَ أَخَاهُ فِي دِينِهِ- فَلَا حُرْمَةَ بَيْنَهُمَا وَ مَنْ عَامَلَ أَخَاهُ بِمِثْلِ مَا عَامَلَ بِهِ النَّاسَ فَهُوَ بَرِيءٌ مِمَّا يَنْتَحِلُ}}؛ نهج الفصاحه، ح۳۰۰۸ (به نقل از: وسائل الشیعه).</ref>. | |||
[[انسان]] برای این که از [[شر]] تهمت در [[امان]] بماند، باید با افراد متهم نشست و برخاست نکند؛ زیرا بیتردید در [[همنشینی]] با این افراد از شر تهمت در امان نخواهد بود. برای مثال اگر شخصی با معتادها، [[معاشرت]] کند، هر چند خودش معتاد نباشد، این معاشرت موجب میشود او در معرض [[اتهام]] قرار گیرد: {{متن حدیث|أَوْلَى النَّاسِ بِالتُّهَمَةِ مَنْ جَالَسَ أَهْلَ التُّهَمَةِ}}<ref>نهج الفصاحه، ح۹۷۵.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)| سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص 140-142.</ref> | |||
[[تهمت]] به معنی [[گمان]] بد و [[سوءظن]] داشتن به کسی و [[اتهام]] زدن و نسبت ناروا دادن به اوست<ref>فرهنگ معاصر عربی به فارسی.</ref>. از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] شده است: «هرگاه [[مؤمن]] به [[برادر]] خود تهمت زند [[ایمان]] در [[قلب]] او آب میشود همچنان که نمک در آب حل میشود»<ref>کافی، ج۲، ص۳۶۱.</ref>. | |||
[[امام سجاد]] {{ع}} [[خداوند متعال]] را از هر تهمت و نسبت ناروایی منزه میداند: «بار خدایا... تو به هر کار که کنی داناتری و در [[آفرینش]] و [[اراده]] خود متهم نیستی»<ref>نیایش چهل و هشتم.</ref>. | |||
[[امام]] در [[دعا]] برای [[پدر]] و مادرش آن دو را از تهمت کوتاهی در [[حق]] خودش مبرّا میداند: «خداوندا... مرا به آن دو ادعایی نیست و نمیگویم که در [[نیکی]] و [[مهربانی]] با من دستخوش [[مسامحه]] گشتهاند»<ref>{{متن حدیث|... فَإِنِّي لَا أَتَّهِمُهُمَا عَلَى نَفْسِي}}دعای ۲۴.</ref>. | [[امام]] در [[دعا]] برای [[پدر]] و مادرش آن دو را از تهمت کوتاهی در [[حق]] خودش مبرّا میداند: «خداوندا... مرا به آن دو ادعایی نیست و نمیگویم که در [[نیکی]] و [[مهربانی]] با من دستخوش [[مسامحه]] گشتهاند»<ref>{{متن حدیث|... فَإِنِّي لَا أَتَّهِمُهُمَا عَلَى نَفْسِي}}دعای ۲۴.</ref>. | ||
همچنین در توصیف نسبت [[تابعان]] با [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} و [[حسن ظن]] آنها نسبت به [[اصحاب]] میفرماید: «[[آیین]] ایشان را [[پیروی]] کنند و به فروغ هدایتشان [[راه]] جویند... و آنچه از ایشان بشنوند به [[دروغ]] نسبت نکنند (متهمشان نسازند)»<ref>نیایش چهارم.</ref> | همچنین در توصیف نسبت [[تابعان]] با [[اصحاب پیامبر]] {{صل}} و [[حسن ظن]] آنها نسبت به [[اصحاب]] میفرماید: «[[آیین]] ایشان را [[پیروی]] کنند و به فروغ هدایتشان [[راه]] جویند... و آنچه از ایشان بشنوند به [[دروغ]] نسبت نکنند (متهمشان نسازند)»<ref>نیایش چهارم.</ref><ref>صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، انتشارات سروش، تهران، ۱۳۹۴، چاپ نهم؛ فرهنگ معاصر عربی به فارسی، آذرتاش آذرنوش، نشر نی، تهران، ۱۳۷۹، چاپ اول؛ الکافی، محمد بن یعقوب، کلینی، تصحیح: علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۴۰۷، چاپ چهارم.</ref><ref>[[فضلالله خالقیان|خالقیان، فضلالله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «تهمت»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۱۶۸.</ref> | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[فضلالله خالقیان|خالقیان، فضلالله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «تهمت»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] | # [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[فضلالله خالقیان|خالقیان، فضلالله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «تهمت»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] | ||
# [[پرونده:1100808.jpg|22px]] [[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)|'''سیره اجتماعی پیامبر اعظم''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
{{ارزشهای اجتماعی}} | {{ارزشهای اجتماعی}} | ||
[[رده: | [[رده:رذایل اخلاقی]] | ||