امنیت اقتصادی: تفاوت میان نسخه‌ها

۲٬۷۸۹ بایت اضافه‌شده ،  ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۳
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = امنیت
| موضوع مرتبط = امنیت  
| عنوان مدخل  = امنیت اقتصادی
| عنوان مدخل  =  
| مداخل مرتبط = [[امنیت اقتصادی در حدیث]] - [[امنیت اقتصادی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| مداخل مرتبط = [[امنیت اقتصادی در قرآن]] - [[امنیت اقتصادی در معارف و سیره علوی]] - [[امنیت اقتصادی در فقه اسلامی]] - [[امنیت اقتصادی در فقه سیاسی]] - [[امنیت اقتصادی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| پرسش مرتبط  =  
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}


==مقدمه==
==معناشناسی==
منابع [[قدرت]] در دنیای جدید، دچار تغییرات اساسی شده است. امروزه نظامی‌گری و داشتن [[سلاح‌های پیشرفته]] و اتمی بودن منبع اصلی قدرت تلقی نمی‌شود و قدرت را باید در مقوله‌های دیگری پی‌گیری نمود. در [[جهان]] کنونی، [[اقتصاد]] را می‌توان به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع قدرت در نظر گرفت. بر همین اساس، اقتصاد به جهت ایفا نمودن نقش اساسی خود نیازمند ملاحظات و امکاناتی است و از جمله این امکانات، ایجاد [[امنیت]] [[پایدار]] و مبتنی بر [[آموزه‌های دینی]] است که اقتصاد بتواند به [[هدف]] نهایی خود که ایجاد و تحقق [[عدالت اجتماعی]] در سطح [[جامعه]] و جهان است برسد. به عبارت دیگر، هدف نهایی امنیت اقتصادی [[برقراری عدالت]] در جامعه است؛ زیرا بی‌شک عدالت اجتماعی، [[آرمان]] مقدسی است که تنها در جریان [[جامعه دینی]] محقق شدنی است.
=== امنیت===
{{اصلی|امنیت}}
«امنیت» در برنامه‌ریزی‌های [[اقتصادی]]، عامل مهمی است که بدون آن، رونق و شکوفایی اقتصادی امکان‌پذیر نیست. منظور از چنین [[امنیتی]]، شیوه برخورد [[دولت]] با تجار و کسبه و تولیدکنندگان و کارگران و [[برنامه‌ریزی]] دولتی در جهت امنیت شغلی آنان است<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)|تجلی امامت]] ص ۳۶.</ref>.


[[امام علی]]{{ع}} پس از به دست گرفتن [[حکومت]] در اولین نطق خود [[وعده]] [[اصلاحات]] و اجرای امنیت اقتصادی را داد و فرمود: {{متن حدیث|وَ اللَّهِ لَوْ وَجَدْتُهُ قَدْ تُزُوِّجَ بِهِ النِّسَاءُ وَ مُلِكَ بِهِ الْإِمَاءُ لَرَدَدْتُهُ فَإنَّ فِي الْعَدْلِ سَعَةً وَ مَنْ ضَاقَ عَلَيْهِ الْعَدْلُ فَالْجَوْرُ عَلَيْهِ أَضْيَقُ‌}}. به [[خدا]] [[سوگند]] [[بیت المال]] تاراج شده را هر کجا بیابم به صاحبان اصلی آنها باز می‌گردانم، گرچه با آن [[ازدواج]] کرده و کنیزانی خریده باشند؛ زیرا در [[عدالت]] [[گشایش]] برای عموم است و آن کس که عدالت بر او گران آید، [[تحمل]] [[ستم]] بر او سخت‌تر است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۵.</ref>.
=== امنیت اقتصادی===
{{همچنین|اقتصاد}}
«امنیت اقتصادی» در سطح فردی و گروهی، به [[میزان]] دسترسی افراد به ضروریات زیستی (غذا، آب، [[مسکن]]، [[آزادی]] کار، [[تولید]] و [[مالکیت]]) که جزو [[حقوق اساسی]] است مربوط می‌شود<ref>بزرگی، امنیت در نظام سیاسی اسلام، ۹۹.</ref> و در سطح عمومی، دستیابی به [[رفاه]] [[عامه]] و رشد اقتصادی در [[جامعه]]<ref>بزرگی، امنیت در نظام سیاسی اسلام، ۱۰۰.</ref> است. امنیت اقتصادی،  نتیجه [[توزیع عادلانه ثروت]] در جامعه و بخش عمده ناامنی‌های [[اجتماعی]] محصول [[فقر]] و [[بی‌عدالتی]] [[اقتصادی]] است<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۲/۱۲۴؛ ۴/۶۹ و ۷/۲۵۸–۲۵۹.</ref>. راهکار تأمین عدالت، خدمت بیشتر به [[ضعیفان]] و وضع قوانین برای اعاده [[حقوق]] [[فقیران]] و تأمین [[زندگی]] آنان است<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۴/۲۰۱ و ۱۴/۳۰۴.</ref>.<ref>[[مقصود رنجبر|رنجبر]] و [[راضیه مهرابی کوشکی|مهرابی کوشکی]]، [[امنیت - رنجبر و مهرابی کوشکی (مقاله)|مقاله «امنیت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۲۸۵ – ۲۹۳.</ref>


بنابراین لازمه یک اقتصاد پویا و سر زنده، وجود امنیت پایدار و فراگیر است. به بیان دیگر، فضای [[اقتصادی]] [[کشور]] از جهت امنیت باید طوری باشد که [[فعالیت‌های اقتصادی]] با همه تنوع آن میسر باشد و کسانی که [[اراده]] کار اقتصادی دارند با امنیت بتوانند این فعالیت‌ها را انجام دهند<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۱۰/۶/۱۳۷۸.</ref>. به عبارت دیگر می‌توان امنیت اقتصادی را این‌گونه تعریف نمود: اینکه [[انسان‌ها]] و [[آحاد]] [[مردم]] کشور از هر قشری بخواهند کار [[اقتصادی]] بکنند چه صنعتی، چه [[کشاورزی]]، چه [[سرمایه‌گذاری]] و [[تجارت]]، بدانند کسی مزاحم آنان نخواهد شد»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۱۰/۶/۱۳۷۸.</ref>. البته باید توجه داشت که از امنیت اقتصادی با آدرس غلط دادن نباید [[سوء]] استفاده نمود و عده‌ای بخواهند به بهانه امنیت اقتصادی [[بیت المال]] را [[چپاول]] نمایند.
==جایگاه و ضرورت==
منابع قدرت در دنیای جدید، دچار تغییرات اساسی شده است. امروزه نظامی‌گری و داشتن سلاح‌های پیشرفته و اتمی بودن منبع اصلی قدرت تلقی نمی‌شود و قدرت را باید در مقوله‌های دیگری پی‌گیری نمود. در [[جهان]] کنونی، [[اقتصاد]] را می‌توان به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع قدرت در نظر گرفت. بر همین اساس، اقتصاد به جهت ایفا نمودن نقش اساسی خود نیازمند ملاحظات و امکاناتی است و از جمله این امکانات، ایجاد [[امنیت]] [[پایدار]] و مبتنی بر [[آموزه‌های دینی]] است که اقتصاد بتواند به [[هدف]] نهایی خود که ایجاد و تحقق [[عدالت اجتماعی]] در سطح [[جامعه]] و جهان است برسد<ref>[[نجف علی غلامی|غلامی، نجف علی]]، [[نظام امنیتی دفاعی اسلام - غلامی (مقاله)|مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲]]، ص۱۰۰۶.</ref>.


پس ایجاد امنیت اقتصادی به معنای بازگذاشتن راه برای مفتخورهای اقتصادی، سوء استفاده‌چی‌های اقتصادی و زالوهای اقتصادی نخواهد بود<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۱۰/۶/۱۳۷۸.</ref>؛ لذا در این مرحله نقش [[قوه]] قضاییه در تحقق امنیت اقتصادی نقش برجسته و پر رنگی است و [[قوه قضائیه]] می‌تواند با برخوردهای جدی و غیرمنفعلانه با [[مفسدان]] اقتصادی، امنیت اقتصادی را برای [[آحاد جامعه]] به ارمغان آورد<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۱۰/۶/۱۳۷۸.</ref>.
لازمه یک اقتصاد پویا و سر زنده، وجود امنیت پایدار و فراگیر است. به بیان دیگر، فضای [[اقتصادی]] [[کشور]] از جهت امنیت باید طوری باشد که فعالیت‌های اقتصادی با همه تنوع آن میسر باشد و کسانی که [[اراده]] کار اقتصادی دارند با امنیت بتوانند این فعالیت‌ها را انجام دهند<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۱۰/۶/۱۳۷۸.</ref>.<ref>[[امیر سیاه‌پوش|سیاه‌پوش، امیر]]، [[نظام اقتصاد اسلامی - سیاه‌پوش (مقاله)|مقاله «نظام اقتصاد اسلامی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲]]، ص۸۵۶.</ref>
[[نابسامانی]] اقتصادی در هر جامعه‌ای می‌تواند آثار و تبعات منفی و غیر قابل جبرانی داشته باشد. [[فقر]] آثار نامطلوبی بر [[شخصیت]] و [[روان آدمی]] دارد. فقر مادی، [[احساس]] [[حقارت]] و خودکمتر بینی را به دنبال دارد. به گونه‌ای که حتی [[فقیر]]، در میان [[خانواده]] خود نیز نمی‌تواند [[شخصیت حقیقی]] و [[عزت نفس]] خویش را بازیابد. نتیجه چنین احساسی، آثار نامطلوبی است که به شخصیت، روان و [[اراده]] [[آدمی]] وارد می‌کند و مانع [[شکوفا شدن]] استعدادها می‌شود. نتیجه مستقیم خودکمتر بینی و احساس حقارت فقیر، سلب [[اعتماد به نفس]] و [[سستی]] اراده اوست. فقر مادی و فشارهای اقتصادی، آدمی را می‌آزارد و پیوسته [[جان]] و [[دل]] او را به خود مشغول می‌دارد و [[آرامش روحی]] وی را به هم می‌زند. نداشتن امکانات مادی و آثار زیان بار فقر بر شخصیت افراد از یک سو و [[حاکمیت]] ارزش‌های تکاثری در [[جامعه]] از سوی دیگر، مجالی برای حضور تهیدستان در عرصه‌های [[اجتماعی]] نمی‌نهد، گو اینکه [[فقرا]] در [[شهر]] و دیار خود نیز غریب‌اند. فقر مادی نه تنها موجب [[بی‌اعتنایی]] به [[فضیلت‌ها]] و استعدادهای [[انسان]] و نادیده انگاشتن اعتبار اجتماعی وی می‌گردد، بلکه [[ارزش‌های واقعی]] او را نیز ضدارزش جلوه می‌دهد، در حالی که گاه، کارهای خلاف [[اخلاقی]] و [[انسانیت]] [[ثروتمندان]]، به دیده ارزشی و اعتبار نگریسته می‌شود.


توجه به این نکته هم در جای خود مهم است که از این جهت که پایه [[ثبات]] یک [[کشور]] [[اقتصاد]] و [[معیشت]] آن است، [[دشمنان]] در برخی مواقع برای رسیدن به اهداف خود در صدد [[تضعیف]] پایه‌های [[اقتصادی]] بر می‌آیند. در برابر [[نظام اسلامی]] نیز ما [[شاهد]] این گونه برخوردها هستیم. اما یک [[ملت]] زنده، ضربه اقتصادی را هم مثل ضربه [[شمشیر]]، مثل ضربه گلوله، [[خرد]] می‌کند، از بین می‌برد، اثرش هم باقی نمی‌ماند<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۶/۹/۱۳۷۷.</ref>. اخلال‌گری می‌کنند، خرابکاری می‌کنند، روی قیمت نفت اثر می‌گذارند، در آمد یک کشور را به نصف می‌رسانند، مثل اینکه الان در شرایط کنونی در کشور ما این [[کارها]] را کرده‌اند<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۲/۹/۱۳۷۷.</ref>.<ref>[[نجف علی غلامی|غلامی، نجف علی]]، [[نظام امنیتی دفاعی اسلام - غلامی (مقاله)|مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲]] ص ۱۰۰۶.</ref>
=== امنیت اقتصادی هدف نظام اقتصادی اسلام===
[[امنیت]] را می‌توان یکی از اهداف میانی [[نظام اقتصادی اسلام]] دانست. ناامنی اقتصادی بخشی از ناامنی در سطح کلان است. کسانی که امکانات دولتی و عمومی را با [[تسلط]] بر [[قوانین]] و مقررات و گریزگاه‌های قانونی، به نفع خود [[مصادره]] می‌کنند و هر جا که بتوانند، از [[سوء]] استفاده‌های شخصی نمی‌گذرند؛ اینان محیط‌های اقتصادی را ناامن می‌کنند. یکی از چند علت [[بیماری]] در وضعیت اقتصادی یک [[کشور]]، وجود گریزگاه‌های از [[قانون]] است که کسانی می‌توانند با استفاده از اینها سوء استفاده کنند و امکانات [[مردم]] و [[دولت]] را به نفع و سمت خودشان بکشانند<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حضرت رضا{{ع}}، مشهد مقدس، ۶/۱/۱۳۷۹.</ref>.
 
البته ایجاد امنیت اقتصادی به معنی بازگذاشتن راه برای سوءاستفاده‌چی‌های اقتصادی و زالوهای اقتصادی نیست. امنیت اقتصادی، به معنای این نیست که [[قوانین]] و مقررات سالم [[کشور]]، نادیده گرفته شود. بلکه بدان معناست که [[انسان‌ها]] و آحاد [[مردم]] از هر قشری بخواهند کار [[اقتصادی]] بکنند و بدانند کسی مزاحم آنها نخواهد شد<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در مراسم دیدار گروه کثیری از سپاهیان و بسیجیان در مشهد، ۱۰/۶/۱۳۷۸.</ref>.<ref>[[امیر سیاه‌پوش|سیاه‌پوش، امیر]]، [[نظام اقتصاد اسلامی - سیاه‌پوش (مقاله)|مقاله «نظام اقتصاد اسلامی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲]]، ص۸۵۶.</ref>
 
==عوامل تهدیدکننده==
===نابسامانی اقتصادی===
{{همچنین|فساد اقتصادی}}
نابسامانی اقتصادی در هر جامعه‌ای می‌تواند آثار و تبعات منفی و غیر قابل جبرانی داشته باشد. [[فقر]] آثار نامطلوبی بر [[شخصیت]] و [[روان آدمی]] دارد. فقر مادی، [[احساس]] [[حقارت]] و خودکمتربینی را به دنبال دارد. به گونه‌ای که حتی [[فقیر]]، در میان [[خانواده]] خود نیز نمی‌تواند شخصیت حقیقی و [[عزت نفس]] خویش را بازیابد. نتیجه چنین احساسی، آثار نامطلوبی است که به شخصیت، روان و [[اراده]] [[آدمی]] وارد می‌کند و مانع [[شکوفا شدن]] استعدادها می‌شود. نتیجه مستقیم خودکمتربینی و احساس حقارت فقیر، سلب [[اعتماد به نفس]] و [[سستی]] اراده اوست. فقر مادی نه تنها موجب بی‌اعتنایی به [[فضیلت‌ها]] و استعدادهای انسان و نادیده انگاشتن اعتبار اجتماعی وی می‌گردد، بلکه ارزش‌های واقعی او را نیز ضدارزش جلوه می‌دهد، در حالی که گاه، کارهای خلاف [[اخلاقی]] و [[انسانیت]] [[ثروتمندان]]، به دیده ارزشی و اعتبار نگریسته می‌شود<ref>[[نجف علی غلامی|غلامی، نجف علی]]، [[نظام امنیتی دفاعی اسلام - غلامی (مقاله)|مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲]]، ص۱۰۰۶.</ref>.
 
===رواج فساد مالی شخصی و دولتی===
=== توطئه‌ها و فتنه‌های دشمن ===
نکته مهمی که باید به آن توجه کرد این است که پایه [[ثبات]] یک [[کشور]] [[اقتصاد]] و [[معیشت]] آن است، [[دشمنان]] در برخی مواقع برای رسیدن به اهداف خود در صدد تضعیف پایه‌های [[اقتصادی]] بر می‌آیند. اما یک [[ملت]] زنده، ضربه اقتصادی را هم مثل ضربه [[شمشیر]]، مثل ضربه گلوله، [[خرد]] می‌کند، از بین می‌برد، اثرش هم باقی نمی‌ماند<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۶/۹/۱۳۷۷.</ref>.<ref>[[نجف علی غلامی|غلامی، نجف علی]]، [[نظام امنیتی دفاعی اسلام - غلامی (مقاله)|مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲]] ص۱۰۰۶.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
# [[پرونده:1100619.jpg|22px]] [[نجف علی غلامی|غلامی، نجف علی]]، [[نظام امنیتی دفاعی اسلام - غلامی (مقاله)|مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|'''منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲''']]
# [[پرونده:1100619.jpg|22px]] [[نجف علی غلامی|غلامی، نجف علی]]، [[نظام امنیتی دفاعی اسلام - غلامی (مقاله)|مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|'''منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲''']]
# [[پرونده:1100619.jpg|22px]] [[امیر سیاه‌پوش|سیاه‌پوش، امیر]]، [[نظام اقتصاد اسلامی - سیاه‌پوش (مقاله)|مقاله «نظام اقتصاد اسلامی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|'''منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲''']]
# [[پرونده:IM009734.jpg|22px]] [[مقصود رنجبر]]، [[راضیه مهرابی کوشکی]]، [[امنیت - رنجبر و مهرابی کوشکی (مقاله)|امنیت]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]]
# [[پرونده:4432.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)|'''تجلی امامت''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


خط ۲۸: خط ۴۶:


[[رده:امنیت]]
[[رده:امنیت]]
[[رده:امنیت اقتصادی]]
[[رده:اقتصاد]]
[[رده:مدخل]]
۸۰٬۱۹۰

ویرایش