آیة الله: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[آیة الله در قرآن]]| پرسش مرتبط  = }}

== معناشناسی ==

[[قرآن]] با کاربرد فراوان این کلمه در [[جهان‌بینی الهی]]، معنای گسترده و تازه‌ای به این واژه داده است. هر آنچه [[معرفت]] به آن، زمینه‌ساز [[معرفت به خداوند]]، اسماء جلال و [[جمال]] و [[افعال]] او باشد "آیات خدا" نامیده می‌شود. البته جمله‌ای از [[قرآن]] که با اعداد مشخص شده است و یک [[سوره]] از تعدادی از آنها شکل پذیرفته است، اصطلاحاً "[[آیه]]" و جمع آن "[[آیات خدا]]" نامیده می‌شود<ref>[[علی رضا عصیانی|عصیانی، علی رضا]]، [[آیات خدا - عصیانی (مقاله)|مقاله «آیات خدا»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۸-۶۰.</ref>.

{{متن قرآن|فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ عَنْ آيَاتِنَا لَغَافِلُونَ}}<ref>«بنابراین امروز تو را با کالبد بی‌جانت بر ساحل می‌افکنیم تا برای آیندگانت نشانه‌ای باشی و بی‌گمان بسیاری از مردم از نشانه‌های ما غافلند» سوره یونس، آیه ۹۲.</ref>. به اموری که مایه پند و عبرت است، از آن‌رو آیه گفته‌اند که نشانِ [[قدرت]] و [[عزّت]] پیشینیان، سپس نابودی و [[خواری]] آنان است.

== اهمیت [[شناخت]] از راه [[آیات]] ==

== نقش آیات الهی در قرآن ==

# تفکّر در بسیاری از آیات خدا و نمایان شدن قدرت بی‌انتهای او در [[آفرینش]]، [[پذیرش]] امکان [[قیامت]] و [[برانگیخته شدن]] دوباره موجودات را برای [[انسان]] آسان‌تر می‌کند؛ چنان‌که قرآن در تعدادی از آیات، پس از [[یادآوری]] برخی از آیات خدا، [[معاد]] و [[زندگی]] پس از [[مرگ]] و دشوار نبودن زنده کردن [[مجدّد]] [[انسان‌ها]] را به یاد می‌آورد: {{متن قرآن|أَوَلَمْ يَرَوْا كَيْفَ يُبْدِئُ اللَّهُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ}}<ref>«آیا در نیافته‌اند که چگونه خداوند آفریدن (آفریدگان) را می‌آغازد و سپس آن را باز می‌گرداند؛ بی‌گمان این، بر خداوند آسان است» سوره عنکبوت، آیه ۱۹.</ref> در جای دیگر نیز [[هدف]] از تفصیل و توضیح آیات را [[یقین]] به [[ملاقات]] خداوند دانسته است: {{متن قرآن| يُفَصِّلُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقَاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ}}<ref>«آیات را آشکار می‌دارد باشد که شما به لقای پرورد» سوره رعد، آیه ۲.</ref>.

# از دیگر آثار [[سیر]] در [[آیات خدا]]، [[بصیرت]] و خروج از [[حجاب]] [[طبیعت]] و [[غفلت]] و دست‌یابی به [[یاد خدا]] است؛ چنان‌که در [[سوره ق]] پس از اشاره به [[آفرینش آسمان]] و [[زمین]] و کوه‌ها و گیاهان می‌گوید: {{متن قرآن|تَبْصِرَةً وَذِكْرَى لِكُلِّ عَبْدٍ مُنِيبٍ}}<ref>«برای دیده‌ور کردن و یادکرد هر بنده اهل بازگشت» سوره ق، آیه ۸.</ref>.

== شرایط بهره برداری از [[آیات خدا]] ==

# [[فراست]]: {{متن قرآن|وَإِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحْشُرُهُمْ إِنَّهُ حَكِيمٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و پروردگارت خود، آنان را (در رستخیز) گرد می‌آورد؛ بی‌گمان او فرزانه‌ای داناست» سوره حجر، آیه ۲۵.</ref><ref>[[علی رضا عصیانی|عصیانی، علی رضا]]، [[آیات خدا - عصیانی (مقاله)|مقاله «آیات خدا»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۸-۶۰.</ref>

[[قرآن]]، بر [[آیه]] بودن آفرینش انسان تأکید کرده: {{متن قرآن|وَفِي خَلْقِكُمْ وَمَا يَبُثُّ مِنْ دَابَّةٍ آيَاتٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ}}<ref>«و در آفرینش شما و جنبندگانی که (خداوند روی زمین) می‌پراکند نشانه‌هایی است برای گروهی که یقین دارند» سوره جاثیه، آیه ۴.</ref>، {{متن قرآن|وَفِي الأَرْضِ آيَاتٌ لِّلْمُوقِنِينَ وَفِي أَنفُسِكُمْ أَفَلا تُبْصِرُونَ }}<ref>«و در زمین برای اهل یقین نشانه‌هایی است و (نیز) در خودتان، آیا نمی‌نگرید؟» سوره ذاریات، آیه ۲۰-۲۱.</ref> و او را به [[تأمل]] در [[آفرینش]] خود [[فرمان]] داده است: {{متن قرآن|فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسَانُ مِمَّ خُلِقَ}}<ref>«پس انسان باید بنگرد که او را از چه آفریده‌اند،» سوره طارق، آیه ۵.</ref> [[روایات]] نیز [[خودشناسی]] را [[برترین]] و سودمندترین [[معارف]] برشمرده و [[معرفت نفس]] را با [[شناخت پروردگار]] ملازم دانسته است.  

# [[زندگی]] و [[مرگ]]: زندگی و [[مرگ انسان]]، بلکه همه موجودات زنده، از نشانه‌های [[آفریدگار]] است؛ از این رو، [[قرآن]] با لحن توبیخ‌آمیز از [[انسان]] می‌پرسد: چگونه به [[خدا]] [[کفر]] می‌ورزید؛ در حالی که بی‌جان بودید و خدا شما را [[جان]] داد؛ سپس می‌میراند و زنده می‌کند؟: {{متن قرآن|كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ}}<ref>«چگونه به خداوند کفر می‌ورزید با آنکه مرده بودید، شما را زنده گردانید؛ آنگاه شما را می‌میراند، دگرباره زنده می‌گرداند و سپس به سوی او بازگردانده می‌شوید» سوره بقره، آیه ۲۸.</ref>.  

=== [[آسمان]]، [[زمین]] و [[کوه]] ها ===

شگفتی‌ها، [[عظمت]] و پهناوری آسمان و [[آفرینش]] اسرارآمیز [[زمین]]، از آیاتی است که [[قرآن]] در موارد فراوانی، [[انسان‌ها]] را به [[تأمّل]] در آنها [[فرمان]] داده است: {{متن قرآن|وَمِنْ آيَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوَانِكُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِلْعَالِمِينَ}}<ref>«و از نشانه‌های او آفرینش آسمان‌ها و زمین و گوناگونی زبان‌ها و رنگ‌های شماست؛ به راستی در این نشانه‌هایی برای دانشوران است» سوره روم، آیه ۲۲.</ref>. در [[آیات]] {{متن قرآن|إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ}}<ref>«بی‌گمان در آفرینش آسمان‌ها و زمین و پیاپی آمدن شب و روز نشانه‌هایی برای خردمندان است» سوره آل عمران، آیه ۱۹۰.</ref> و {{متن قرآن|إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ}}<ref>«بی‌گمان در آفرینش آسمان‌ها و زمین و در پیاپی آمدن شب و روز و در آن کشتی که برای سود رساندن به مردم در دریا روان است و در آبی که خداوند از آسمان فرو می‌بارد و زمین را پس از مردن، بدان زنده می‌دارد و بر آن هرگونه جنبنده‌ای را می‌پراکند و در گرداندن بادها و ابر فرمانبردار میان آسمان و زمین، برای گروهی که خرد می‌ورزند نشانه‌هاست» سوره بقره، آیه ۱۶۴.</ref> و {{متن قرآن|إِنَّ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِلْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«بی‌گمان در آسمان‌ها و زمین برای مؤمنان نشانه‌هایی است» سوره جاثیه، آیه ۳.</ref> [[آفرینش آسمان]] و زمین را نشانه‌هایی برای خردورزان و [[مؤمنان]] دانسته؛ حتّی آفرینش آسمان و زمین را از [[آفرینش]] [[مردم]] بزرگ‌تر شمرده است: {{متن قرآن|لَخَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ}}<ref>«به یقین آفرینش آسمان‌ها و زمین بزرگ‌تر از آفرینش مردم است اما بیشتر مردم نمی‌دانند» سوره غافر، آیه ۵۷.</ref><ref>مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۸۲۳.</ref>.  

=== گیاهان ===

== نتیجه ==