آیة الله: تفاوت میان نسخه‌ها

[[آیات]]، جمع [[آیه]] معانی گوناگونی دارد، منتها روشن‌ترین معنای آن علامت و نشانه است. هر آنچه [[معرفت]] به آن، زمینه‌ساز [[معرفت به خداوند]]، اسماء جلال و [[جمال]] و [[افعال]] او باشد "آیات خدا" نامیده می‌شود. در اصطلاح [[دینی]]، به [[علمای دین]] و [[فقها]] نیز "آیة الله" گفته می‌شود، چون هدایت‌کننده [[مردم]] به سوی [[خدا]] و [[احکام]] الهی‌اند.

مهم‌ترین راز مطالعه [[آیات الهی]] ایمان به خدا و شناخت حقّانیّت او و اثبات اصل وجود آفریدگار است. تفکّر در آیات خداوند موجب نمایان شدن قدرت بی‌انتهای او در [[آفرینش]] می‌شود. منتها رسیدن به این آثار شرایطی دارد از قبیل: پرهیز از [[استکبار]]؛ داشتن روحیه [[بازگشت به خدا]]؛ [[ایمان]]؛ [[بصیرت]]؛ [[تعقل]]؛ [[تقوا]]؛ حق‌شنوی و فراست.

[[آیات]]، جمع [[آیه]] است. [[اهل]] ‌لغت در ریشه و مبدأ اشتقاق آن "اَ یَ ‌یَ"، "ا و ی"، "أ أ ی" را احتمال داده و این احتمال‌ها را به تفصیل بررسی کرده‌اند. [[خلیل]]<ref>ترتیب العین، ص ۶۳، «أیا».</ref>، [[ابن‌فارس]]<ref>مقاییس، ج ۱، ص ۱۶۸، «ای ی».</ref>، [[جوهری]]<ref>الصحاح، ج ۶، ص ۲۲۷۵، «ایا».</ref> و [[ابن‌منظور]]<ref>لسان‌العرب، ج ۱، ص ۲۸۲، «ایا».</ref> برای آیه، معانی گوناگونی چون قصد، مکث و [[انتظار]]، [[جماعت]] و شگفتی را گفته‌اند؛ ولی همه آنان یکی از معانی آیه را علامت و نشانه دانسته‌اند. [[راغب]] می‌گوید: آیه به معنای علامتِ آشکارِ ملازم با چیز پنهان است؛ به‌گونه‌ای که [[انسان]] با [[آگاهی]] از آن علامت، به چیز پنهان نیز دست می‌یابد؛ مانند [[نشانه]] راه که با دیدن آن، راه آشکار می‌شود<ref> مفردات، ص ۱۰۱، «ای».</ref>. در [[قرآن]]، آیه، آیتین و آیات ۳۸۲ بار آمده است<ref>[[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیات خدا - خراسانی (مقاله)| مقاله «آیات خدا»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱؛ [[علی رضا عصیانی|عصیانی، علی رضا]]، [[آیات خدا - عصیانی (مقاله)|مقاله «آیات خدا»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۸-۶۰؛ [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۴۷.</ref>.  

{{متن قرآن|وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ إِذَا أَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ}}<ref>«و از نشانه‌های او این است که شما را از خاک آفرید آنگاه شما آدمیانی (روی زمین) پراکنده می‌شوید» سوره روم، آیه ۲۰.</ref>، بر جهان آفرینش چون [[آسمان]]، [[زمین]]، [[خورشید]]، [[انسان]] و... از آن رو آیه اطلاق شده که همه، نشانه آفریدگاری [[دانا]] و تواناست<ref>[[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیات خدا - خراسانی (مقاله)| مقاله «آیات خدا»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>.

یکی از راه‌های شناخت خدا، شناخت او از طریق آیات او است که آن را در اصطلاح، [[برهان]] اِنّی می‌نامند؛ یعنی [[انسان]] با [[تدبّر]] در معلول و آثار، به علّت و مؤثّر آن پی می‌برد. [[شناخت خدا]] از این طریق، شایع‌ترین برهانی است که [[قرآن]] برای [[خداشناسی]] مطرح ساخته است؛ چنان‌که بسیاری از [[مفسّران]]، تمام آیاتی را که بر آیات [[تکوینی]] [[الهی]] مشتمل است، به [[اثبات وجود خدا]] ناظر دانسته و مفاد آنها را به صورت براهینی درآورده‌اند که بازگشت بیش‌تر آنها، به "برهان [[نظم]]" است<ref>معارف قرآن، ص ۲۴.</ref><ref>[[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیات خدا - خراسانی (مقاله)| مقاله «آیات خدا»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

# [[شکرگزاری]] نیز یکی از آثار تعقّل در [[آیات خدا]] است؛ چنان‌که [[قرآن]] به بیان نشانه‌های خود در دریا و فواید آن پرداخته، می‌فرماید: {{متن قرآن| وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ}}<ref>«باشد که سپاس گزارید» سوره نحل، آیه ۱۴.</ref><ref>[[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیات خدا - خراسانی (مقاله)| مقاله «آیات خدا»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

و موارد دیگری مانند: [[خواب]] و [[بیداری]]؛ [[همسر]] و [[زناشویی]]؛ [[اختلاف]] زبان‌ها و رنگ ها<ref>[[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیات خدا - خراسانی (مقاله)| مقاله «آیات خدا»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>.

شگفتی‌های گیاهان و روییدن آن از [[خاک]] مرده، پس از [[نزول]] [[باران]]، از دیگر نشانه‌های [[خداوند]] است: {{متن قرآن|وَمِنْ آيَاتِهِ أَنَّكَ تَرَى الْأَرْضَ خَاشِعَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ إِنَّ الَّذِي أَحْيَاهَا لَمُحْيِي الْمَوْتَى إِنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>«و از نشانه‌های او این است که زمین را پژمرده می‌بینی و چون بر آن آب فرو باریم می‌جنبد و می‌بالد، به راستی آن کس که آن را زنده کرد زندگی‌بخش مردگان است که او بر هر کاری تواناست» سوره فصلت، آیه ۳۹.</ref>. روییدن درختان انگور و زیتون و انار و نحوه رسیدن میوه‌های آنها را نیز از نشانه‌های [[خدا]] برای [[مؤمنان]] می‌داند. {{متن قرآن|وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرَاكِبًا وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَجَنَّاتٍ مِنْ أَعْنَابٍ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ انْظُرُوا إِلَى ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَيَنْعِهِ إِنَّ فِي ذَلِكُمْ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}}<ref>«و اوست که از آسمان، آبی فرو فرستاد و با آن هرگونه روییدنی را برون آوردیم آنگاه از آن جوانه سبزی بیرون کشیدیم که از آن دانه‌هایی بر هم نشسته بیرون می‌آوریم و از شکوفه خرما، خوشه‌هایی دسترس و باغستان‌هایی از انگور (بیرون می‌آوریم) و زیتون را و انار را همگون و غیر همگون (پدید می‌آوریم)؛ به میوه آن چون ثمر آورد و به رسیدن آن بنگرید! بی‌گمان در اینها برای گروه مؤمنان نشانه‌هایی است» سوره انعام، آیه ۹۹.</ref><ref>[[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیات خدا - خراسانی (مقاله)| مقاله «آیات خدا»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>.