بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - '، -' به ' -') |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[قوم در فقه سیاسی]]| پرسش مرتبط = }} | |||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | |||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
در قرآن نام سیزده قوم و قبیله را ذکر کرده که از مشهورترین آنها قوم ابراهیم، ثمود، سبا، ایکه، عاد، لوط، نوح، یونس و موسی هستند. طرح اقوام انبیا برای حیات رسالی پیامبر از آنجا دارای اهمیت است، که به شناخت مسائل مخاطبان و دغدغههای آن حضرت کمک میکند و نوعی آسیبشناسی و جامعهشناسی دینی اقوام انبیا را تبیین میکند. به این جهت گاه در قرآن با این تعبیر آمده: {{متن قرآن|وَاتْلُ عَلَيْهِمْ}}<ref>«و برای آنان بخوان!» سوره مائده، آیه ۲۷.</ref> یا به اهداف و موضوعات مشترک توجه میدهد {{متن قرآن|فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ}}<ref>«گفت: ای قوم من! خداوند را بپرستید که خدایی جز او ندارید» سوره اعراف، آیه ۵۹.</ref> و یا از مشکلات و موانع و کارشکنیهایی از اقوام پیشین مثل: {{متن قرآن|كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَالْأَحْزَابُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَهَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ وَجَادَلُوا بِالْبَاطِلِ}}<ref>«پیش از آنان (نیز) قوم نوح و گروههایی که پس از ایشان آمدند (پیامبرانشان را) دروغگو شمردند و هر امتی آهنگ پیامبر خویش کردند تا او را فرو گیرند و به نادرستی به چالش برخاستند تا حق را از میان بردارند و من آنان را فرو گرفتم» سوره غافر، آیه ۵.</ref> و سرپیچی کردن: {{متن قرآن|فَتَوَلَّى عَنْهُمْ}}<ref>«(صالح) از آنان روی گردانید» سوره اعراف، آیه ۷۹.</ref> یاد میکند و یا حوادث مشابه و سخنان واکنشی آنان اشاره میکند که برای شناخت موقعیت پیامبر اسلام ضروری است. مثلاً در جایی بخشی از این اقوام را یاد میکند: {{متن قرآن|أَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَقَوْمِ إِبْرَاهِيمَ وَأَصْحَابِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكَاتِ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}<ref>«آیا خبر پیشینیان آنان: قوم نوح و عاد و ثمود و قوم ابراهیم و اصحاب مدین و سرزمینهای زیرورو شده (ی قوم لوط) به آنها نرسیده است که پیامبرانشان برای آنها برهانها آوردند؛ خداوند بر آن نبود که به آنان ستم کند ولی آنان خود به خویش ستم میورزیدند» سوره توبه، آیه ۷۰.</ref> بعد از وجه مشترک و آسیبهای آنان سخن میگوید: آیا گزارش [حال] کسانی که پیش از آنان بودند: و خداوند آنان را دچار عذاب کرد و شهرهای آنان را زیر و رو کرد، به ایشان نرسیده است؟ پیامبرانشان دلایل آشکار برایشان آوردند، خدا بر آن نبود که به آنان ستم کند ولی خود آنان بر خود ستم روا داشتند. بیان این نکات برای پیامبر و روشی که برای هدایت و زبانی که برای تعلیم انتخاب کرده، برای شناخت آسیبها مهم است. و در این مدخل ما تعدادی از اقوام مشهور را مرتبط با پیامبر، که یا از طرف خداوند مأمور به تلاوت ویژگیها آنان و چگونگی برخورد و یا تعامل آنان با دعوت توحیدی انبیا پیشین گردیده است و یا خداوند چگونگی رشد وکمال و تمدنسازی و یا انقراض و فساد و تباهی آنان را برای عبرتآموزی دیگران ذکر میکند | در قرآن نام سیزده قوم و قبیله را ذکر کرده که از مشهورترین آنها قوم ابراهیم، ثمود، سبا، ایکه، عاد، لوط، نوح، یونس و موسی هستند. طرح اقوام انبیا برای حیات رسالی پیامبر از آنجا دارای اهمیت است، که به شناخت مسائل مخاطبان و دغدغههای آن حضرت کمک میکند و نوعی آسیبشناسی و جامعهشناسی دینی اقوام انبیا را تبیین میکند. به این جهت گاه در قرآن با این تعبیر آمده: {{متن قرآن|وَاتْلُ عَلَيْهِمْ}}<ref>«و برای آنان بخوان!» سوره مائده، آیه ۲۷.</ref> یا به اهداف و موضوعات مشترک توجه میدهد {{متن قرآن|فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ}}<ref>«گفت: ای قوم من! خداوند را بپرستید که خدایی جز او ندارید» سوره اعراف، آیه ۵۹.</ref> و یا از مشکلات و موانع و کارشکنیهایی از اقوام پیشین مثل: {{متن قرآن|كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَالْأَحْزَابُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَهَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ وَجَادَلُوا بِالْبَاطِلِ}}<ref>«پیش از آنان (نیز) قوم نوح و گروههایی که پس از ایشان آمدند (پیامبرانشان را) دروغگو شمردند و هر امتی آهنگ پیامبر خویش کردند تا او را فرو گیرند و به نادرستی به چالش برخاستند تا حق را از میان بردارند و من آنان را فرو گرفتم» سوره غافر، آیه ۵.</ref> و سرپیچی کردن: {{متن قرآن|فَتَوَلَّى عَنْهُمْ}}<ref>«(صالح) از آنان روی گردانید» سوره اعراف، آیه ۷۹.</ref> یاد میکند و یا حوادث مشابه و سخنان واکنشی آنان اشاره میکند که برای شناخت موقعیت پیامبر اسلام ضروری است. مثلاً در جایی بخشی از این اقوام را یاد میکند: {{متن قرآن|أَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَقَوْمِ إِبْرَاهِيمَ وَأَصْحَابِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكَاتِ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}<ref>«آیا خبر پیشینیان آنان: قوم نوح و عاد و ثمود و قوم ابراهیم و اصحاب مدین و سرزمینهای زیرورو شده (ی قوم لوط) به آنها نرسیده است که پیامبرانشان برای آنها برهانها آوردند؛ خداوند بر آن نبود که به آنان ستم کند ولی آنان خود به خویش ستم میورزیدند» سوره توبه، آیه ۷۰.</ref> بعد از وجه مشترک و آسیبهای آنان سخن میگوید: آیا گزارش [حال] کسانی که پیش از آنان بودند: و خداوند آنان را دچار عذاب کرد و شهرهای آنان را زیر و رو کرد، به ایشان نرسیده است؟ پیامبرانشان دلایل آشکار برایشان آوردند، خدا بر آن نبود که به آنان ستم کند ولی خود آنان بر خود ستم روا داشتند. بیان این نکات برای پیامبر و روشی که برای هدایت و زبانی که برای تعلیم انتخاب کرده، برای شناخت آسیبها مهم است. و در این مدخل ما تعدادی از اقوام مشهور را مرتبط با پیامبر، که یا از طرف خداوند مأمور به تلاوت ویژگیها آنان و چگونگی برخورد و یا تعامل آنان با دعوت توحیدی انبیا پیشین گردیده است و یا خداوند چگونگی رشد وکمال و تمدنسازی و یا انقراض و فساد و تباهی آنان را برای عبرتآموزی دیگران ذکر میکند میآوریم. | ||
== قوم شعیب: پیامبر و قوم شعیب == | == قوم شعیب: پیامبر و قوم شعیب == | ||
| خط ۹۷: | خط ۹۶: | ||
# خداوند سرنوشت بعضی از اقوام گمراه و سرکش پیشین را که یکی از آنها قوم نوح است اینگونه بیان میکند: پیش از آنها قوم نوح و اقوامی که بعد از ایشان بودند پیامبرانشان را تکذیب کردند {{متن قرآن|كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَالْأَحْزَابُ مِنْ بَعْدِهِمْ}} آری آنها احزابی بودند که دست به دست هم دادند و به تکذیب پیامبران الهی که دعوتشان با منافع نامشروع و هوی و هوسهای آنها هماهنگ نبود برخاستند. سپس میافزاید: به این مقدار نیز قناعت نکردند و هر امتی در پی آن بود که توطئه کند و پیامبرش را بگیرد و آزار دهد {{متن قرآن|وَهَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ}} باز به این هم اکتفا نکردند و برای محو حق به مجادله باطل دست زدند و برای گمراه ساختن مردم اصرار ورزیدند {{متن قرآن|وَجَادَلُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ}} اما این امور برای همیشه ادامه نیافت و به موقع آن آنها را گرفتم و سخت مجازات کردم ببین که مجازات من چگونه بود {{متن قرآن|فَأَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ}} ویرانههای شهرهای آنها در مسیر مسافرتهای شما به چشم میخورد، و سرنوشت شوم و عاقبت سیاه و تاریکشان بر صفحات تاریخ و سینههایصاحب دلان ثبت است، بنگرید و عبرت گیرید؛ | # خداوند سرنوشت بعضی از اقوام گمراه و سرکش پیشین را که یکی از آنها قوم نوح است اینگونه بیان میکند: پیش از آنها قوم نوح و اقوامی که بعد از ایشان بودند پیامبرانشان را تکذیب کردند {{متن قرآن|كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَالْأَحْزَابُ مِنْ بَعْدِهِمْ}} آری آنها احزابی بودند که دست به دست هم دادند و به تکذیب پیامبران الهی که دعوتشان با منافع نامشروع و هوی و هوسهای آنها هماهنگ نبود برخاستند. سپس میافزاید: به این مقدار نیز قناعت نکردند و هر امتی در پی آن بود که توطئه کند و پیامبرش را بگیرد و آزار دهد {{متن قرآن|وَهَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ}} باز به این هم اکتفا نکردند و برای محو حق به مجادله باطل دست زدند و برای گمراه ساختن مردم اصرار ورزیدند {{متن قرآن|وَجَادَلُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ}} اما این امور برای همیشه ادامه نیافت و به موقع آن آنها را گرفتم و سخت مجازات کردم ببین که مجازات من چگونه بود {{متن قرآن|فَأَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ}} ویرانههای شهرهای آنها در مسیر مسافرتهای شما به چشم میخورد، و سرنوشت شوم و عاقبت سیاه و تاریکشان بر صفحات تاریخ و سینههایصاحب دلان ثبت است، بنگرید و عبرت گیرید؛ | ||
# خداوند درباره قوم نوح میفرماید: و نیز قوم نوح را پیش از آنها هلاک کرد {{متن قرآن|وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ}} چرا که آنان از همه ظالمتر و طغیانگرتر بودند {{متن قرآن|إِنَّهُمْ كَانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَى}} چرا که پیامبرشان نوح در مدتی طولانیتر از تمام انبیاء به تبلیغ آنان پرداخت، با این حال جز تعداد کمی به دعوت او پاسخ نگفتند، و در شرک و بتپرستی و تکذیب و آزار نوح پافشاری و سرسختی فوقالعادهای داشتند؛ | # خداوند درباره قوم نوح میفرماید: و نیز قوم نوح را پیش از آنها هلاک کرد {{متن قرآن|وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ}} چرا که آنان از همه ظالمتر و طغیانگرتر بودند {{متن قرآن|إِنَّهُمْ كَانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَى}} چرا که پیامبرشان نوح در مدتی طولانیتر از تمام انبیاء به تبلیغ آنان پرداخت، با این حال جز تعداد کمی به دعوت او پاسخ نگفتند، و در شرک و بتپرستی و تکذیب و آزار نوح پافشاری و سرسختی فوقالعادهای داشتند؛ | ||
# خداوند به روش همیشگی مخالفان دعوت توحیدی پیامبران اشاره کرده و میفرماید: قوم نوح پیامبر خود را تکذیب کردند {{متن قرآن|كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ}} آری آنها بنده ما نوح را تکذیب کردند و گفتند: او مرد دیوانهای است! و سپس با انواع آزارها و شکنجهها او را از ادامه رسالتش منع کردند {{متن قرآن|فَكَذَّبُوا عَبْدَنَا وَقَالُوا مَجْنُونٌ وَازْدُجِرَ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم | # خداوند به روش همیشگی مخالفان دعوت توحیدی پیامبران اشاره کرده و میفرماید: قوم نوح پیامبر خود را تکذیب کردند {{متن قرآن|كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ}} آری آنها بنده ما نوح را تکذیب کردند و گفتند: او مرد دیوانهای است! و سپس با انواع آزارها و شکنجهها او را از ادامه رسالتش منع کردند {{متن قرآن|فَكَذَّبُوا عَبْدَنَا وَقَالُوا مَجْنُونٌ وَازْدُجِرَ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲]]، ص ۴۸۵-۵۰۵.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۱۰۷: | خط ۱۰۶: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:اصطلاحات قرآنی]] | ||