عجله: تفاوت میان نسخه‌ها

۲۰ بایت حذف‌شده ،  ‏۳ مارس ۲۰۲۴
 
خط ۳: خط ۳:


== مقدمه ==
== مقدمه ==
[[عجله‌ورزی]] در مقابل [[آرامش]] / [[تأنّی]] بوده، و معنای آن - همانگونه که در "[[المفردات]]" [[راغب اصفهانی|راغب]] نیز آمده - عبارت از آن است که [[آدمی]] چیزی را، قبل از [[زمان]] فرارسیدن آن [[طلب]] نماید. از این‌رو عجله معمولاً با [[حماقت]] همراه بوده، آنچه از آن حاصل می‌شود معمولاً بدون [[اندیشه]] و [[فکر]] به‌دست می‌آید. از این‌روست که [[قرآن کریم]] از آنان که در این [[دنیا]] عجله کرده به نعمت‌های [[دنیوی]] به‌جای نعمت‌های اُخروی [[رضایت]] حاصل کرده‌اند، [[نقل]] می‌فرماید که آنان در [[روز بازپسین]] خواهد گفت: {{متن قرآن|وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ}}<ref>«و می‌گویند: اگر ما سخن نیوش یا خردورز می‌بودیم در زمره دوزخیان نبودیم» سوره ملک، آیه ۱۰.</ref>.
[[عجله‌ورزی]] در مقابل [[آرامش]] / [[تأنّی]] بوده، و معنای آن - همانگونه که در "المفردات" [[راغب اصفهانی|راغب]] نیز آمده - عبارت از آن است که [[آدمی]] چیزی را، قبل از [[زمان]] فرارسیدن آن طلب نماید. از این‌رو عجله معمولاً با حماقت همراه بوده، آنچه از آن حاصل می‌شود معمولاً بدون [[اندیشه]] و [[فکر]] به‌دست می‌آید. از این‌روست که [[قرآن کریم]] از آنان که در این [[دنیا]] عجله کرده به نعمت‌های [[دنیوی]] به‌جای نعمت‌های اُخروی [[رضایت]] حاصل کرده‌اند، [[نقل]] می‌فرماید که آنان در [[روز بازپسین]] خواهد گفت: {{متن قرآن|وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ}}<ref>«و می‌گویند: اگر ما سخن نیوش یا خردورز می‌بودیم در زمره دوزخیان نبودیم» سوره ملک، آیه ۱۰.</ref>.


به این نکته نیز تنها اشاره می‌کنیم که اصطلاح [[عجله‌ورزیدن]]، گاه به معانی دیگری نیز استفاده می‌شود، که در تمامی آن معانی در شمار [[رذائل]] قرار نمی‌گیرد. هرچند کاربرد معمول آن در اصطلاح [[علم اخلاق]] نشان از [[رذیلت‌های اخلاقی]] دارد.
به این نکته نیز تنها اشاره می‌کنیم که اصطلاح [[عجله‌ورزیدن]]، گاه به معانی دیگری نیز استفاده می‌شود، که در تمامی آن معانی در شمار [[رذائل]] قرار نمی‌گیرد. هرچند کاربرد معمول آن در اصطلاح [[علم اخلاق]] نشان از [[رذیلت‌های اخلاقی]] دارد.
خط ۱۱: خط ۱۱:
در همین راستا است که [[عجله کاران]]، [[قیامت]] را وا می‌نهند و به دنیای فانی زودگذر می‌پردازند: {{متن قرآن|كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَتَذَرُونَ الْآخِرَةَ}}. این [[آیات]]، نشان می‌دهد که اینان به خاطر عجله‌ای که در نهاد آنان متمکّن شده است، [[آخرت]] را از دست نهاده به [[دنیا]] روی آورده‌اند<ref>«هرگز! بلکه شما این جهان شتابان را دوست می‌دارید و جهان واپسین را وا می‌گذارید» سوره قیامه، آیه ۲۰-۲۱</ref>. در اینجا، دنیا به همین علّت "عاجلة" (شتابیدنیِ غیر عاقلانه) نامیده شده است.
در همین راستا است که [[عجله کاران]]، [[قیامت]] را وا می‌نهند و به دنیای فانی زودگذر می‌پردازند: {{متن قرآن|كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَتَذَرُونَ الْآخِرَةَ}}. این [[آیات]]، نشان می‌دهد که اینان به خاطر عجله‌ای که در نهاد آنان متمکّن شده است، [[آخرت]] را از دست نهاده به [[دنیا]] روی آورده‌اند<ref>«هرگز! بلکه شما این جهان شتابان را دوست می‌دارید و جهان واپسین را وا می‌گذارید» سوره قیامه، آیه ۲۰-۲۱</ref>. در اینجا، دنیا به همین علّت "عاجلة" (شتابیدنیِ غیر عاقلانه) نامیده شده است.


كوتاه سخن آنکه [[عجول]]، [[مقام]] [[لقاء]] را نهاده سر در پی کمال و بقاء [[ابدی]] نمی‌نهد؛ امّا در پی [[مُلک]] فناپذیری که سراسر [[فریب]] است، می‌دود. او [[لذّات]] فانی را بر لذّات ابدی بر می‌گزیند، تا آنجا که در قیامت از [[حضرت حق]] چنین می‌شنود: {{متن قرآن|أَذْهَبْتُمْ طَيِّبَاتِكُمْ فِي حَيَاتِكُمُ الدُّنْيَا وَاسْتَمْتَعْتُمْ بِهَا فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَفْسُقُونَ}}<ref>«چیزهای خوشایندتان را در زندگانی دنیا به پایان بردید و از آنها بهره‌مند شدید پس امروز برای گردنکشی ناحق در زمین و آن نافرمانی که می‌کردید با عذاب خواری‌آور کیفر می‌بینید» سوره احقاف، آیه ۲۰.</ref>. از همین روست که عجله را افساری دانسته‌اند، که [[شیطان]] بر گردن [[آدمیان]] می‌نهد تا از کمال بازمانند<ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۲ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی ج۲]]، ص ۶۴-۶۶.</ref>.
كوتاه سخن آنکه [[عجول]]، مقام لقاء را نهاده سر در پی کمال و بقاء [[ابدی]] نمی‌نهد؛ امّا در پی [[مُلک]] فناپذیری که سراسر [[فریب]] است، می‌دود. او [[لذّات]] فانی را بر لذّات ابدی بر می‌گزیند، تا آنجا که در قیامت از [[حضرت حق]] چنین می‌شنود: {{متن قرآن|أَذْهَبْتُمْ طَيِّبَاتِكُمْ فِي حَيَاتِكُمُ الدُّنْيَا وَاسْتَمْتَعْتُمْ بِهَا فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَفْسُقُونَ}}<ref>«چیزهای خوشایندتان را در زندگانی دنیا به پایان بردید و از آنها بهره‌مند شدید پس امروز برای گردنکشی ناحق در زمین و آن نافرمانی که می‌کردید با عذاب خواری‌آور کیفر می‌بینید» سوره احقاف، آیه ۲۰.</ref>. از همین روست که عجله را افساری دانسته‌اند، که [[شیطان]] بر گردن [[آدمیان]] می‌نهد تا از کمال بازمانند<ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۲ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی ج۲]]، ص ۶۴-۶۶.</ref>.


== [[شتاب‌کاری]] و پیشی گرفتن در نیکی‌ها ==
== [[شتاب‌کاری]] و پیشی گرفتن در نیکی‌ها ==
۱۲۹٬۵۶۲

ویرایش