|
|
| (۲۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{ویرایش غیرنهایی}} | | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[زحل در قرآن]] | پرسش مرتبط = }} |
| {{نبوت}}
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[زحل در قرآن]] | [[زحل در حدیث]] | [[زحل در کلام اسلامی]]</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[زحل (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| |
| <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
| |
| ==مقدمه==
| |
| در این مدخل از واژههای خُنس و طارق استفاده شده، که در معنی خُنس در لغت چنین آمده است: الخُنس جمع خانس سیاره همه [[ستارگان]] از ثوابت و سیارات زُحَل و..... میباشد». ([[فرهنگ]] جامع کاربردی فرزان عربیفارسی ج ۲، حرف خا: ص ۱۲۰۲). و در ذیل [[آیه]] طارق در کتاب [[تفسیر]] نمونه چنین آمده است: منظور از «[[نجم]] ثاقب» [[ستارگان]] درخشانی است که [[نور]] آنها پردههای [[ظلمت]] را میشکافد و در چشم [[آدمی]] نفوذ میکند، همانند [[ستاره]] [[زحل]] که در [[فارسی]] به آن کیوان میگویند. ([[برگزیده]] [[تفسیر]] نمونه ج ۵، ص ۴۶۴)
| |
| #{{متن قرآن|فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ * الْجَوَارِ الْكُنَّسِ * وَاللَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَ * وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ * إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ * ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ * مُطَاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ * وَمَا صَاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ}}<ref>«نه، سوگند به اختران فراگرد، * و به سیّارگان پنهاننورد، * و به شب چون پشت کند (و باز رود)، * و به بامداد چون بردمد، * که این (قرآن) بازخوانده فرستادهای گرامی است * توانمندی که نزد آن دارنده اورنگ (فرمانفرمایی جهان)، جایگاهی بلند دارد، * آنجا فرمانگزاری امین است؛ * و همنشین شما، دیوانه نیست،» سوره تکویر، آیه ۱۵.</ref>
| |
| #{{متن قرآن|ِ وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ * وَمَا أَدْرَاكَ مَا الطَّارِقُ * النَّجْمُ الثَّاقِبُ}}<ref>«سوگند به آسمان و به ستاره صبح (شبشکن)، * و چه دانی که ستاره صبح (شبشکن) چیست؟ * ستاره درخشان است،» سوره طارق، آیه ۱-۳.</ref>
| |
| ==نکات== | |
| در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است:
| |
| # [[سوگند]] [[خداوند]] به زحل، در تأکید برابلاغ [[قرآن]] از سوی [[جبرئیل]] به [[پیامبر]]: {{متن قرآن|فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ}}<ref>«نه، سوگند به اختران فراگرد،» سوره تکویر، آیه ۱۵.</ref>؛ {{متن قرآن|إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ}}<ref>«که این (قرآن) بازخوانده فرستادهای گرامی است» سوره تکویر، آیه ۱۹.</ref>
| |
| # [[سوگند]] [[خداوند]] به [[ستاره]] [[زحل]] مبنی بر [[سلامت]] [[عقلانی]] و صحت [[گفتار پیامبر]]: {{متن قرآن|فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ}}<ref>«نه، سوگند به اختران فراگرد،» سوره تکویر، آیه ۱۵.</ref>؛ {{متن قرآن|وَمَا صَاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ}}<ref>«و همنشین شما، دیوانه نیست،» سوره تکویر، آیه ۲۲.</ref>؛ {{متن قرآن|وَمَا هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ}}<ref>«و او در (رساندن) وحی، تنگچشمی نمیورزد،» سوره تکویر، آیه ۲۴.</ref> در ذیل [[آیه]] فَلا اسمُ بالخُنس در [[تفسیر]] [[المیزان]] در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ}}<ref>«نه، سوگند به اختران فراگرد،» سوره تکویر، آیه ۱۵.</ref>{{متن قرآن|الْجَوَارِ الْكُنَّسِ}}<ref>«و به سیّارگان پنهاننورد،» سوره تکویر، آیه ۱۶.</ref> آمده است: "کلمه" خُنَس "جمع خانس است، هم چنان که کلمه" طُلَب "جمع طالب است، و مصدر آن" خنوس "است، که به معنای گرفتگی و تاخر و استتار میآید، و کلمه" جواری "جمع جاریة است، و مصدر" [[جری]] "به معنای سیر سریع است، که معنایی استعارهای از جریان [[آب]] است، و کلمه" کنس "جمع کانس است، و مصدر" کنوس "به معنای داخل شدن وحشیهایی از قبیل آهو و طیور به درون لانهاش است، لانهای که برای خود اتخاذ کرده و در آن جایگزین شده است و اینکه به دنبال جمله {{متن قرآن|فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ}}<ref>«نه، سوگند به اختران فراگرد،» سوره تکویر، آیه ۱۵.</ref>... " جمله" {{متن قرآن|وَاللَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَ}}<ref>«و به شب چون پشت کند (و باز رود)،» سوره تکویر، آیه ۱۷.</ref>{{متن قرآن|وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ}}<ref>«و به بامداد چون بردمد،» سوره تکویر، آیه ۱۸.</ref> را آورده، این احتمال را [[تأیید]] میکند که منظور از "[[خنس]] و جوار کنس" [[ستارگان]] است، یا همه آنها و یا بعضی از آنها. در این باره [[علامه طباطبایی]] در توصیف [[ستارگان]] به نکاتی [[علمی]] و تفسیری نجومی اشاره میکند که قابل توجه است: «چون [[ستارگان]] بعضی سیار و بعضی ثابتند، آنهایی که سیار هستند با صفاتی که در این [[آیات]] برای "مقسم بها" آن چیزهایی که با آن [[سوگند]] خورده آمده، مناسبت بیشتری دارد، چون از جمله صفات مقسم بها، صفت خنوس و [[جری]] و کنوس را آورده، و این صفات با وضع پنج سیاره سرگردان، یعنی زحل، مشتری، مریخ، [[زهره]] و عطارد، منطبق است، زیرا اینها در حرکتشان بر حسب آنچه ما میبینیم [[استقامت]] و [[رجعت]] و اقامت دارند، [[استقامت]] دارند برای اینکه حرکتشان از نظر زمان شبیه هم است، و [[رجعت]] دارند چون انقباض و تاخر و خنوس زمانی دارند، و اقامت دارند، چون در حرکت استقامتی و رجعتی خود زمانی توقف دارند، گویی آهوی وحشیاند که زمانی در آشیانه خود اقامت میکند». ([[المیزان]] ج ۲۰ ص: ۳۵۶.)
| |
| # [[نیاز]] [[پیامبر]] به [[تعالیم]] [[الهی]] برای [[شناخت]] حقیت زحل: {{متن قرآن|ِ وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ * وَمَا أَدْرَاكَ مَا الطَّارِقُ * النَّجْمُ الثَّاقِبُ}}<ref>«سوگند به آسمان و به ستاره صبح (شبشکن)، * و چه دانی که ستاره صبح (شبشکن) چیست؟ * ستاره درخشان است،» سوره طارق، آیه ۱-۳.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۵۹.</ref>.
| |
|
| |
|
| == پرسشهای وابسته == | | == مقدمه == |
| | در این مدخل از واژههای خُنس و طارق استفاده شده، که در معنی خُنس در لغت چنین آمده است: الخُنس جمع خانس سیاره همه [[ستارگان]] از ثوابت و سیارات زُحَل و..... میباشد»<ref>فرهنگ جامع کاربردی فرزان عربی فارسی ج ۲، حرف خا: ص ۱۲۰۲.</ref> و در ذیل [[آیه]] طارق در کتاب [[تفسیر]] نمونه چنین آمده است: منظور از «[[نجم]] ثاقب» [[ستارگان]] درخشانی است که [[نور]] آنها پردههای [[ظلمت]] را میشکافد و در چشم [[آدمی]] نفوذ میکند، همانند [[ستاره]] زحل که در فارسی به آن کیوان میگویند<ref>برگزیده تفسیر نمونه ج ۵، ص ۴۶۴.</ref>. |
| | #{{متن قرآن|فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ * الْجَوَارِ الْكُنَّسِ * وَاللَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَ * وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ * إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ * ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ * مُطَاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ * وَمَا صَاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ}}<ref>«نه، سوگند به اختران فراگرد، * و به سیّارگان پنهاننورد، * و به شب چون پشت کند (و باز رود)، * و به بامداد چون بردمد، * که این (قرآن) بازخوانده فرستادهای گرامی است * توانمندی که نزد آن دارنده اورنگ (فرمانفرمایی جهان)، جایگاهی بلند دارد، * آنجا فرمانگزاری امین است؛ * و همنشین شما، دیوانه نیست،» سوره تکویر، آیه ۱۵.</ref>. |
| | #{{متن قرآن|ِ وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ * وَمَا أَدْرَاكَ مَا الطَّارِقُ * النَّجْمُ الثَّاقِبُ}}<ref>«سوگند به آسمان و به ستاره صبح (شبشکن)، * و چه دانی که ستاره صبح (شبشکن) چیست؟ * ستاره درخشان است،» سوره طارق، آیه ۱-۳.</ref>. |
|
| |
|
| == جستارهای وابسته == | | == نکات == |
| | در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است: |
| | # [[سوگند]] [[خداوند]] به زحل، در تأکید برابلاغ [[قرآن]] از سوی [[جبرئیل]] به [[پیامبر]]: {{متن قرآن|فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ}}<ref>«نه، سوگند به اختران فراگرد،» سوره تکویر، آیه ۱۵.</ref>؛ {{متن قرآن|إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ}}<ref>«که این (قرآن) بازخوانده فرستادهای گرامی است» سوره تکویر، آیه ۱۹.</ref>. |
| | # [[سوگند]] [[خداوند]] به [[ستاره]] زحل مبنی بر [[سلامت]] [[عقلانی]] و صحت گفتار پیامبر: {{متن قرآن|فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ}}<ref>«نه، سوگند به اختران فراگرد،» سوره تکویر، آیه ۱۵.</ref>؛ {{متن قرآن|وَمَا صَاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ}}<ref>«و همنشین شما، دیوانه نیست،» سوره تکویر، آیه ۲۲.</ref>؛ {{متن قرآن|وَمَا هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ}}<ref>«و او در (رساندن) وحی، تنگچشمی نمیورزد،» سوره تکویر، آیه ۲۴.</ref> در ذیل [[آیه]] فَلا اسمُ بالخُنس در [[تفسیر]] [[المیزان]] در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ}}<ref>«نه، سوگند به اختران فراگرد،» سوره تکویر، آیه ۱۵.</ref>{{متن قرآن|الْجَوَارِ الْكُنَّسِ}}<ref>«و به سیّارگان پنهاننورد،» سوره تکویر، آیه ۱۶.</ref> آمده است: "کلمه" خُنَس "جمع خانس است، هم چنان که کلمه" طُلَب "جمع طالب است، و مصدر آن" خنوس "است، که به معنای گرفتگی و تاخر و استتار میآید، و کلمه" جواری "جمع جاریة است، و مصدر" جری "به معنای سیر سریع است، که معنایی استعارهای از جریان [[آب]] است، و کلمه" کنس "جمع کانس است، و مصدر" کنوس "به معنای داخل شدن وحشیهایی از قبیل آهو و طیور به درون لانهاش است، لانهای که برای خود اتخاذ کرده و در آن جایگزین شده است و اینکه به دنبال جمله {{متن قرآن|فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ}}<ref>«نه، سوگند به اختران فراگرد،» سوره تکویر، آیه ۱۵.</ref>... " جمله" {{متن قرآن|وَاللَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَ}}<ref>«و به شب چون پشت کند (و باز رود)،» سوره تکویر، آیه ۱۷.</ref>{{متن قرآن|وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ}}<ref>«و به بامداد چون بردمد،» سوره تکویر، آیه ۱۸.</ref> را آورده، این احتمال را [[تأیید]] میکند که منظور از "[[خنس]] و جوار کنس" [[ستارگان]] است، یا همه آنها و یا بعضی از آنها. در این باره [[علامه طباطبایی]] در توصیف [[ستارگان]] به نکاتی [[علمی]] و تفسیری نجومی اشاره میکند که قابل توجه است: «چون [[ستارگان]] بعضی سیار و بعضی ثابتند، آنهایی که سیار هستند با صفاتی که در این [[آیات]] برای "مقسم بها" آن چیزهایی که با آن [[سوگند]] خورده آمده، مناسبت بیشتری دارد، چون از جمله صفات مقسم بها، صفت خنوس و جری و کنوس را آورده، و این صفات با وضع پنج سیاره سرگردان، یعنی زحل، مشتری، مریخ، [[زهره]] و عطارد، منطبق است، زیرا اینها در حرکتشان بر حسب آنچه ما میبینیم [[استقامت]] و [[رجعت]] و اقامت دارند، [[استقامت]] دارند برای اینکه حرکتشان از نظر زمان شبیه هم است، و [[رجعت]] دارند چون انقباض و تاخر و خنوس زمانی دارند، و اقامت دارند، چون در حرکت استقامتی و رجعتی خود زمانی توقف دارند، گویی آهوی وحشیاند که زمانی در آشیانه خود اقامت میکند»<ref>المیزان ج ۲۰ ص۳۵۶.</ref>. |
| | # [[نیاز]] [[پیامبر]] به تعالیم [[الهی]] برای [[شناخت]] حقیت زحل: {{متن قرآن|ِ وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ * وَمَا أَدْرَاكَ مَا الطَّارِقُ * النَّجْمُ الثَّاقِبُ}}<ref>«سوگند به آسمان و به ستاره صبح (شبشکن)، * و چه دانی که ستاره صبح (شبشکن) چیست؟ * ستاره درخشان است،» سوره طارق، آیه ۱-۳.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱]]، ص ۶۵۹.</ref> |
|
| |
|
| ==منابع== | | == منابع == |
| # [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|'''فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم''']] | | {{منابع}} |
| | # [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|'''فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱''']] |
| | {{پایان منابع}} |
|
| |
|
| ==پانویس== | | == پانویس == |
| {{یادآوری پانویس}} | | {{پانویس}} |
| {{پانویس2}}
| |
|
| |
|
| [[رده:زحل]] | | [[رده:اصطلاحات قرآنی]] |
| [[رده:مدخل]]
| |
