←جهانبینی سیاسی مبتنی بر اعتقاد به خدای فعال
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== معناشناسی == | == معناشناسی == | ||
پاسخ به پرسشهای بنیادی [[انسان]]، دربارۀ [[جهان]] را، جهانبینی میگویند، مثلًا اینکه [[انسان]] از کجا آمده، به کجا میرود، | پاسخ به پرسشهای بنیادی [[انسان]]، دربارۀ [[جهان]] را، جهانبینی میگویند، مثلًا اینکه [[انسان]] از کجا آمده، به کجا میرود، هدف زندگی او چیست، از کدام [[قوانین]] باید [[پیروی]] کند، آیا آزاد است یا مجبور. تفاوت میان جهانبینی و ایدئولوژی در این است که جهانبینی [[مکتب]] نظری است، ولی [[ایدئولوژی]] بر پایۀ [[مکتب]] نظری یک [[مکتب]] عملی است. از آن رو که [[حکمت]] عملی، زاده [[حکمت]] نظری است، میتوان گفت همۀ ایدئولوژیها بر پایه جهانبینی شکل میگیرند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۲۱۸-۲۱۹.</ref>. | ||
== تقسیم بندی کلی درباره جهانبینی == | == تقسیم بندی کلی درباره جهانبینی == | ||
دریک تقسیم بند کلی جهانبینی به دو قسم تقسیم میشود: | دریک تقسیم بند کلی جهانبینی به دو قسم تقسیم میشود: | ||
# [[جهانبینی الهی]]: که بر سه [[باور]] اصلی پایه گذاری شده است: | # [[جهانبینی الهی]]: که بر سه [[باور]] اصلی پایه گذاری شده است: باور به خدای یگانه، باور به پیامبران الهی و باور به جهان آخرت. | ||
# [[جهانبینی مادی]]: این نوع جهانبینی بر دو [[باور]] یعنی [[حس]] و [[تجربه]] بنا شده است<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۹۵-۹۷.</ref>. | # [[جهانبینی مادی]]: این نوع جهانبینی بر دو [[باور]] یعنی [[حس]] و [[تجربه]] بنا شده است<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۹۵-۹۷.</ref>. | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۲: | ||
== [[جهانبینی سیاسی]] مبتنی بر اعتقاد به خدای فعال == | == [[جهانبینی سیاسی]] مبتنی بر اعتقاد به خدای فعال == | ||
جهانبینی مبتنی بر | جهانبینی مبتنی بر اعتقاد به خدای فعال، یعنی پروردگاری که [[حکیم]] و کامل [[علی]] الاطلاق است، و [[جهان هستی]] را با [[اراده]] و سرانگشت [[تدبیر]] حکیمانه و عادلانۀ خویش [[مدیریت]] میکند. | ||
از این نوع جهانبینی عمومی، [[جهانبینی سیاسی]] [[معتقد]] به ذاتی بودن [[حقّ]] [[حاکمیت الهی]] سرچشمه میگیرد. در این [[جهانبینی سیاسی]]، [[حقّ حاکمیت]] برای [[خدای متعال]]، [[حقّ]] ذاتی است. [[استنتاج]] این [[حقّ]] ذاتی را از جهانبینی عمومی میتوان در چند بند خلاصه نمود: | از این نوع جهانبینی عمومی، [[جهانبینی سیاسی]] [[معتقد]] به ذاتی بودن [[حقّ]] [[حاکمیت الهی]] سرچشمه میگیرد. در این [[جهانبینی سیاسی]]، [[حقّ حاکمیت]] برای [[خدای متعال]]، [[حقّ]] ذاتی است. [[استنتاج]] این [[حقّ]] ذاتی را از جهانبینی عمومی میتوان در چند بند خلاصه نمود: | ||
# [[خدای متعال]]، آفرینندۀ [[جهان]] و [[انسان]] است؛ | # [[خدای متعال]]، آفرینندۀ [[جهان]] و [[انسان]] است؛ | ||
# آفریدۀ هر آفرینندهای، ذاتاً مملوک اوست؛ زیرا نتیجه و محصول کار اوست؛ | # آفریدۀ هر آفرینندهای، ذاتاً مملوک اوست؛ زیرا نتیجه و محصول کار اوست؛ | ||
# هر [[مالکی]]، ذاتاً [[حق تصرف]] در مملوک خود را داراست؛ زیرا نتیجۀ طبیعی [[مالکیت]]، | # هر [[مالکی]]، ذاتاً [[حق تصرف]] در مملوک خود را داراست؛ زیرا نتیجۀ طبیعی [[مالکیت]]، حق تصرف در مملوک است؛ | ||
# آنجا که مخلوق، | # آنجا که مخلوق، مرید باشد و [[افعال]] خود را با ارادۀ خویش انجام دهد، تصرف در فعل ارادی او - با [[حفظ]] ارادیبودن آن - به معنای [[امر و نهی]] و [[سیاست]] و [[اعمال]] [[حاکمیت]] بر اوست؛ | ||
# بنابراین، [[حقّ حاکمیت]] بر [[انسان]] و | # بنابراین، [[حقّ حاکمیت]] بر [[انسان]] و تصرف در [[افعال]] ارادی او از طریق [[امر و نهی]] و [[اعمال]] [[سیاست]]، [[حقّ]] ذاتی [[خداوند]] است. | ||
بند اخیر، نتیجهای است که از بندهای پیشین به دست میآید؛ بدین شرح که: از آنجا که [[خدای متعال]]، [[خالق]] و آفرینندۀ [[انسان]] است؛ بنابراین از [[حقّ]] [[تصرف]] در [[انسان]] و [[تعیین]] نوع [[رفتار]] او از طریق [[امر و نهی]] و [[اعمال]] [[حاکمیت]]، برخوردار است. و از آنجا که این [[حق]] برای [[خدا]] ذاتی است، یعنی از [[خدا]] بودن [[خدا]] و آفریننده بودن او سرچشمه گرفته و از عامل و سببی برون از [[ذات خدا]] برنخاسته؛ بنابراین، [[حاکمیت]] یا [[سیاست]] و [[امر و نهی]]، ذاتاً [[حقّ]] [[خداوند متعال]] است. به سخنی دیگر، [[مشروعیت]] ذاتی [[حاکمیّت]]، مخصوص [[خداوند متعال]] است. در بندهای پنجگانه فوق الذکر، [[تسلسل]] منطقی [[استنتاج]] [[مشروعیت]] ذاتی [[حقّ]] [[حاکمیت الهی]] از [[جهانبینی الهی]] [[تبیین]] شده و هریک از بندهای فوق الذکر یا [[بدیهی]] است یا [[برهان عقلی]] صحت قطعی آن را [[تأیید]] میکند. | بند اخیر، نتیجهای است که از بندهای پیشین به دست میآید؛ بدین شرح که: از آنجا که [[خدای متعال]]، [[خالق]] و آفرینندۀ [[انسان]] است؛ بنابراین از [[حقّ]] [[تصرف]] در [[انسان]] و [[تعیین]] نوع [[رفتار]] او از طریق [[امر و نهی]] و [[اعمال]] [[حاکمیت]]، برخوردار است. و از آنجا که این [[حق]] برای [[خدا]] ذاتی است، یعنی از [[خدا]] بودن [[خدا]] و آفریننده بودن او سرچشمه گرفته و از عامل و سببی برون از [[ذات خدا]] برنخاسته؛ بنابراین، [[حاکمیت]] یا [[سیاست]] و [[امر و نهی]]، ذاتاً [[حقّ]] [[خداوند متعال]] است. به سخنی دیگر، [[مشروعیت]] ذاتی [[حاکمیّت]]، مخصوص [[خداوند متعال]] است. در بندهای پنجگانه فوق الذکر، [[تسلسل]] منطقی [[استنتاج]] [[مشروعیت]] ذاتی [[حقّ]] [[حاکمیت الهی]] از [[جهانبینی الهی]] [[تبیین]] شده و هریک از بندهای فوق الذکر یا [[بدیهی]] است یا [[برهان عقلی]] صحت قطعی آن را [[تأیید]] میکند. | ||
| خط ۷۸: | خط ۷۸: | ||
{{مکتب}} | {{مکتب}} | ||
[[رده: | [[رده:جهانشناسی]] | ||