شب قدر در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

۳٬۶۰۸ بایت حذف‌شده ،  ‏۹ مارس ۲۰۲۴
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۲: خط ۲:
| موضوع مرتبط = شب قدر
| موضوع مرتبط = شب قدر
| عنوان مدخل  = شب قدر
| عنوان مدخل  = شب قدر
| مداخل مرتبط = [[شب قدر در قرآن]] - [[شب قدر در معارف دعا و زیارات]] - [[شب قدر در معارف و سیره سجادی]] - [[شب قدر در فقه اسلامی]] - [[شب قدر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| مداخل مرتبط = [[شب قدر در قرآن]] - [[شب قدر در حدیث]] - [[شب قدر در معارف دعا و زیارات]] - [[شب قدر در معارف و سیره علوی]] - [[شب قدر در معارف و سیره سجادی]] - [[شب قدر در فقه اسلامی]] - [[شب قدر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| پرسش مرتبط  =  
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}
خط ۹: خط ۹:


== مقدمه ==
== مقدمه ==
«[[لیلة القدر]]» به معنی «شب ارزشمند» و «شب تقدیر و سرنوشت» است. شب [[ارزشمند]]، [[شب]] تقدیر و [[سرنوشت]]، شبی که در [[قرآن]]، [[برتر]] از هزار ماه دانسته شده است. اصطلاحاً، لیلة القدر، شب [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر اکرم]] {{صل}} است که در [[ماه رمضان]] اتفاق افتاده است.
«[[لیلة القدر]]» به معنی «شب ارزشمند» و «شب تقدیر و سرنوشت» است. شب ارزشمند، شب تقدیر و [[سرنوشت]]، شبی که در [[قرآن]]، [[برتر]] از هزار ماه دانسته شده است. اصطلاحاً، لیلة القدر، شب [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر اکرم]] {{صل}} است که در [[ماه رمضان]] اتفاق افتاده است.


از لیلة القدر به عنوان شب اندازه‌گیری امور و اَعمار (عمرها) نیز، یاد می‌شود. شبی که در تعیین آن [[اختلاف]] وجود دارد و یکی از شب‌های دهه آخر [[ماه مبارک رمضان]] است که نزد [[شیعیان]] یکی از سه شب نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم و نزد اکثر [[اهل سنت]]، احتمالاً شب بیست و هفتم است. به هرحال، [[شب قدر]]، از شب‌های متبرک [[اسلامی]] است که در [[سوره قدر]] بزرگی و اهمیت آن یادآوری شده و به عنوان شبی که از هزار ماه بهتر است معرفی گردیده است که [[فرشتگان]] و [[روح]] در آن شب به [[اذن پروردگار]] خویش فرود می‌آیند.
از لیلة القدر به عنوان شب اندازه‌گیری امور و اَعمار (عمرها) نیز، یاد می‌شود. شبی که در تعیین آن [[اختلاف]] وجود دارد و یکی از شب‌های دهه آخر [[ماه مبارک رمضان]] است که نزد [[شیعیان]] یکی از سه شب نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم و نزد اکثر [[اهل سنت]]، احتمالاً شب بیست و هفتم است. به هرحال، [[شب قدر]]، از شب‌های متبرک [[اسلامی]] است که در [[سوره قدر]] بزرگی و اهمیت آن یادآوری شده و به عنوان شبی که از هزار ماه بهتر است معرفی گردیده است که [[فرشتگان]] و [[روح]] در آن شب به [[اذن پروردگار]] خویش فرود می‌آیند.
خط ۳۲: خط ۳۲:


[[امام صادق]] {{ع}} فرمود: [[شب]] بیست و سوم ماه رمضان همان شب معروف به «جُهَنی» است که امور مهمه و [[بلایا]] و منایا و آجال و [[ارزاق]] و حوادثی که تا سال [[آینده]] پیش می‌آید در آن مقدر می‌شود. پس خوشا به حال بنده‌ای که آن را به [[رکوع]] و [[سجود]] زنده بدارد و [[گناهان]] خویش را مدّ نظر آرد و بر آنها بگرید که چنین کسی امیدوارم دست تهی برنگردد إن شاء [[الله]]<ref>معارف و معاریف، ج۸، ص۲۵۴.</ref>. [[یحیی بن علاء]] گوید: سالی امام صادق {{ع}} (در ماه رمضان سخت [[بیمار]] بود. دستور داد [[شب بیست و سوم]]، آن حضرت را حمل کردند و به [[مسجد]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} بردند و تا به صبح در مسجد ماند<ref>معارف و معاریف، ج۸، ص۲۵۴، به نقل از بحارالانوار، ج۹۴، ص۴.</ref>.<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[لیلة القدر - کوشا (مقاله)|مقاله «لیلة القدر»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]</ref>
[[امام صادق]] {{ع}} فرمود: [[شب]] بیست و سوم ماه رمضان همان شب معروف به «جُهَنی» است که امور مهمه و [[بلایا]] و منایا و آجال و [[ارزاق]] و حوادثی که تا سال [[آینده]] پیش می‌آید در آن مقدر می‌شود. پس خوشا به حال بنده‌ای که آن را به [[رکوع]] و [[سجود]] زنده بدارد و [[گناهان]] خویش را مدّ نظر آرد و بر آنها بگرید که چنین کسی امیدوارم دست تهی برنگردد إن شاء [[الله]]<ref>معارف و معاریف، ج۸، ص۲۵۴.</ref>. [[یحیی بن علاء]] گوید: سالی امام صادق {{ع}} (در ماه رمضان سخت [[بیمار]] بود. دستور داد [[شب بیست و سوم]]، آن حضرت را حمل کردند و به [[مسجد]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} بردند و تا به صبح در مسجد ماند<ref>معارف و معاریف، ج۸، ص۲۵۴، به نقل از بحارالانوار، ج۹۴، ص۴.</ref>.<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[لیلة القدر - کوشا (مقاله)|مقاله «لیلة القدر»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]</ref>
== وجه [[تسمیه]] شب قدر ==
«قدر» در لغت به معنای اندازه و «تقدیر» به‌معنای اندازه‌گیری و تعیین است<ref>قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۵، ص۲۴۶-۲۴۷‌.</ref>. اگر تقدیر به [[خدا]] نسبت داده شود به دو گونه است: یکی اعطای [[قدرت]] بر اشیاء و دیگری آنکه اشیاء را بر مقدار مخصوص و وجه مخصوص قرار بدهد به اقتضای حکمت‌....، مثل تقدیر هسته خرما که از آن خرما بروید نه سیب و [[زیتون]]. پس تقدیر خدا بر دو وجه است یکی [[حکم]] به اینکه فلان‌طور باشد یا نباشد... و دوم اعطای قدرت بر اشیا...<ref>قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۵، ص۲۴۸‌.</ref>.
[[علامه طباطبائی]] در‌باره وجه نام‌گذاری می‌فرماید: "ظاهراً مراد از قدر، تقدیر و اندازه‌گیری است. پس، شب قدر [[شب]] اندازه‌گیری است. [[خدای تعالی]] در آن شب حوادث یک سال را یعنی از آن شب تا شب قدر [[سال]] [[آینده]] را تقدیر می‌کند؛ [[زندگی]]، [[مرگ]]، [[رزق]]، [[سعادت]]، [[شقاوت]] و چیزهایی دیگر از این قبیل را مقدر می‌سازد، آیۀ ششم سورۀ [[مبارکه]] دخان هم که در وصف شب قدر است. و بر این معنا دلالت دارد: {{متن قرآن|فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ أَمْرًا مِنْ عِنْدِنَا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ}}<ref>«در آن (شب)، هر کار استواری را (که اجمال دارد) جدا می‌کنند (و تفصیل می‌دهند) به فرمانی از نزد ما که ما فرستنده‌ایم به بخشایشی از سوی پروردگارت» سوره دخان، آیه ۴-۶.</ref> چون «فرق» به‌معنای جدا‌سازی و مشخص کردن دو چیز از یکدیگر است، و فرق هر امر [[حکیم]] جز این معنا ندارد که آن امر و آن واقع‌هایی که باید رخ دهد را با تقدیر و اندازه‌گیری مشخص سازند‌ و از این استفاده می‌شود که شب قدر منحصر در شب [[نزول قرآن]] و آن سالی که [[قرآن]] در آن شب نازل شد نیست، بلکه با تکرار سال‌ها، آن شب هم تکرار می‌شود‌، پس در هر [[ماه رمضان]] از هر سال [[قمری]] [[شب]] قدری هست که در آن شب امور سال [[آینده]] تا [[شب قدر]] [[سال]] بعد اندازه‌گیری و مقدّر می‌شود"<ref>طباطبائی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲۰، ص۳۳۰.</ref>.
این بیان با [[روایات]] گوناگونی که می‌گوید در این شب [[مقدرات]] یک سال [[انسان‌ها]] تعیین می‌گردد و [[ارزاق]]، سرآمد عمرها و امور دیگر در آن مشخص می‌شود، تطابق دارد<ref>[[ سید رضی سیدنژاد|سیدنژاد، سید رضی]]، [[بازخوانی و نگاهی دوباره به فضایل و ویژگی‌های شب قدر (مقاله)| مقاله «بازخوانی و نگاهی دوباره به فضایل و ویژگی‌های شب قدر»]]، ص ۸۸-۸۹.</ref>.


== شب قدر در آیات ==
== شب قدر در آیات ==
۱۳۰٬۲۶۲

ویرایش