بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
| موضوع مرتبط = ماه رمضان | | موضوع مرتبط = ماه رمضان | ||
| عنوان مدخل = | | عنوان مدخل = | ||
| مداخل مرتبط = [[شب قدر در قرآن]] - [[شب قدر در معارف دعا و زیارات]] - [[شب قدر در معارف و سیره | | مداخل مرتبط = [[شب قدر در قرآن]] - [[شب قدر در حدیث]] - [[شب قدر در معارف دعا و زیارات]] - [[شب قدر در معارف و سیره علوی]] - [[شب قدر در معارف و سیره سجادی]] - [[شب قدر در فقه اسلامی]] - [[شب قدر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
«لیلة القدر» شب [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر اکرم]] {{صل}} است که در [[ماه رمضان]] اتفاق افتاده است. از لیلة القدر به عنوان شب اندازهگیری امور و اَعمار (عمرها) نیز، یاد میشود. شبی که در تعیین آن [[اختلاف]] وجود دارد و یکی از شبهای دهه آخر [[ماه مبارک رمضان]] است که نزد [[شیعیان]] یکی از سه شب نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم و نزد اکثر [[اهل سنت]]، احتمالاً شب بیست و هفتم است. به هرحال، شب قدر، از شبهای متبرک [[اسلامی]] است که در [[سوره قدر]] بزرگی و اهمیت آن یادآوری شده و به عنوان شبی که از هزار ماه بهتر است معرفی گردیده است که [[فرشتگان]] و [[روح]] در آن شب به [[اذن پروردگار]] خویش فرود میآیند. [[قرآن کریم]] درباره شب قدر میفرماید: {{متن قرآن|لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ * تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ * سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ}}<ref>«شب قدر از هزار ماه بهتر است * فرشتگان و روح (الامین) در آن، با اذن پروردگارشان برای هر کاری فرود میآیند * آن (شب) تا دمیدن سپیده (امن و) سلامت است» سوره قدر، آیه ۳.</ref>. | «لیلة القدر» شب [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر اکرم]] {{صل}} است که در [[ماه رمضان]] اتفاق افتاده است. از لیلة القدر به عنوان شب اندازهگیری امور و اَعمار (عمرها) نیز، یاد میشود. شبی که در تعیین آن [[اختلاف]] وجود دارد و یکی از شبهای دهه آخر [[ماه مبارک رمضان]] است که نزد [[شیعیان]] یکی از سه شب نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم و نزد اکثر [[اهل سنت]]، احتمالاً شب بیست و هفتم است. به هرحال، شب قدر، از شبهای متبرک [[اسلامی]] است که در [[سوره قدر]] بزرگی و اهمیت آن یادآوری شده و به عنوان شبی که از هزار ماه بهتر است معرفی گردیده است که [[فرشتگان]] و [[روح]] در آن شب به [[اذن پروردگار]] خویش فرود میآیند. [[قرآن کریم]] درباره شب قدر میفرماید: {{متن قرآن|لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ * تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ * سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ}}<ref>«شب قدر از هزار ماه بهتر است * فرشتگان و روح (الامین) در آن، با اذن پروردگارشان برای هر کاری فرود میآیند * آن (شب) تا دمیدن سپیده (امن و) سلامت است» سوره قدر، آیه ۳.</ref>. | ||
در روایتی از [[امام صادق]] {{ع}} نقل شده که: «تقدیر مقدرات، در شب نوزدهم، | در روایتی از [[امام صادق]] {{ع}} نقل شده که: «تقدیر مقدرات، در شب نوزدهم، تحکیم آن در شب بیست و یکم و امضاء آن در شب بیست و سوم است»<ref>{{متن حدیث| اَلتَّقْدِيرُ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ تِسْعَةَ عَشَرَ وَ اَلْإِبْرَامُ فِي لَيْلَةِ إِحْدَى وَ عِشْرِينَ، وَ اَلْإِمْضَاءُ فِي لَيْلَةِ ثَلاَثٍ وَ عِشْرِينَ}}، نور الثقلین، ج۵، ص۶۲۷.</ref>. شاید اینکه در [[روایات]]، شب قدر به طور مشخص و دقیق، بیان نگردیده، این باشد که [[مردم]] به همه این شبها اهمیت بدهند تا بیشتر و بهتر آمادگی برای [[تقرب الی الله]] و در نتیجه لطافت [[روح]] بیشتری پیدا کنند. [[شب زندهداری]] در شب قدر بسیار تأکید و سفارش شده است<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[لیلة القدر - کوشا (مقاله)|مقاله «لیلة القدر»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]؛ [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۴، صفحه ۶۰۱ -۶۰۳؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]؛ [[امیر شیرزاد|شیرزاد، امیر]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «لیلةالقدر»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۹۰.</ref>. | ||
== معناشناسی == | == معناشناسی == | ||
«قدر» در لغت به معنای اندازه و «تقدیر» بهمعنای اندازهگیری و تعیین است<ref>قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۵، ص۲۴۶-۲۴۷.</ref>. اگر تقدیر به [[خدا]] نسبت داده شود به دو گونه است: یکی اعطای [[قدرت]] بر اشیاء و دیگری آنکه اشیاء را بر مقدار مخصوص و وجه مخصوص قرار بدهد به اقتضای حکمت....، مثل تقدیر هسته خرما که از آن خرما بروید نه سیب و [[زیتون]]. پس تقدیر خدا بر دو وجه است یکی [[حکم]] به اینکه فلانطور باشد یا نباشد... و دوم اعطای قدرت بر اشیا...<ref>قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۵، ص۲۴۸.</ref>.<ref>[[ سید رضی سیدنژاد|سیدنژاد، سید رضی]]، [[بازخوانی و نگاهی دوباره به فضایل و ویژگیهای شب قدر (مقاله)| مقاله «بازخوانی و نگاهی دوباره به فضایل و ویژگیهای شب قدر»]]، ص ۸۸-۸۹.</ref>. | «قدر» در لغت به معنای اندازه و «تقدیر» بهمعنای اندازهگیری و تعیین است<ref>قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۵، ص۲۴۶-۲۴۷.</ref>. اگر تقدیر به [[خدا]] نسبت داده شود به دو گونه است: یکی اعطای [[قدرت]] بر اشیاء و دیگری آنکه اشیاء را بر مقدار مخصوص و وجه مخصوص قرار بدهد به اقتضای حکمت....، مثل تقدیر هسته خرما که از آن خرما بروید نه سیب و [[زیتون]]. پس تقدیر خدا بر دو وجه است یکی [[حکم]] به اینکه فلانطور باشد یا نباشد... و دوم اعطای قدرت بر اشیا...<ref>قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۵، ص۲۴۸.</ref>.<ref>[[سید رضی سیدنژاد|سیدنژاد، سید رضی]]، [[بازخوانی و نگاهی دوباره به فضایل و ویژگیهای شب قدر (مقاله)| مقاله «بازخوانی و نگاهی دوباره به فضایل و ویژگیهای شب قدر»]]، ص ۸۸-۸۹.</ref>. | ||
== [[فضایل]] و ویژگیهای شب قدر == | == [[فضایل]] و ویژگیهای شب قدر == | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
باتوجه به اینکه {{متن قرآن|تُنَزَّلَ}} فعل مضارع بوده و دلالت بر استمرار دارد، روشن میشود که شب قدر ویژۀ [[زمان]] [[پیغمبر اکرم]]{{صل}} و نزول [[قرآن مجید]] نبوده، بلکه امری مستمر و شبی مداوم است که در هر سال تکرار میشود. نزول [[ملائکه]] و روح در چنین شبی نشانۀ [[شرافت]] و [[برتری]] آن بر هزار ماه است. | باتوجه به اینکه {{متن قرآن|تُنَزَّلَ}} فعل مضارع بوده و دلالت بر استمرار دارد، روشن میشود که شب قدر ویژۀ [[زمان]] [[پیغمبر اکرم]]{{صل}} و نزول [[قرآن مجید]] نبوده، بلکه امری مستمر و شبی مداوم است که در هر سال تکرار میشود. نزول [[ملائکه]] و روح در چنین شبی نشانۀ [[شرافت]] و [[برتری]] آن بر هزار ماه است. | ||
=== شب | === شب رحمت خاصۀ الهی === | ||
در نگرش [[دینی]] زمان و مکان یکی از عواملی است که در [[میزان]] [[ارزش]] و [[پاداش اعمال]] [[انسان]] تأثیر میگذارد. اینکه در [[آموزههای دینی]] [[ثواب]] [[نماز]] در [[مسجد]] با نماز در غیر مسجد، [[اعمال]] در [[ماه رمضان]] با همین اعمال در غیر ماه رمضان و... متفاوت ذکر شده است و یا [[عبادت]] در برخی از زمانها همچون [[شبهای جمعه]] و هنگامۀ [[سحر]] بر دیگر ایام برتری داده شده است، اشاره به همین حقیقت دارد. علت این تفاوت در این نکته نهفته است که وقتی زمان و مکانی مورد | در نگرش [[دینی]] زمان و مکان یکی از عواملی است که در [[میزان]] [[ارزش]] و [[پاداش اعمال]] [[انسان]] تأثیر میگذارد. اینکه در [[آموزههای دینی]] [[ثواب]] [[نماز]] در [[مسجد]] با نماز در غیر مسجد، [[اعمال]] در [[ماه رمضان]] با همین اعمال در غیر ماه رمضان و... متفاوت ذکر شده است و یا [[عبادت]] در برخی از زمانها همچون [[شبهای جمعه]] و هنگامۀ [[سحر]] بر دیگر ایام برتری داده شده است، اشاره به همین حقیقت دارد. علت این تفاوت در این نکته نهفته است که وقتی زمان و مکانی مورد عنایت و توجه [[خداوند متعال]] قرار گرفت، رنگ خدایی یافته و ارزش پیدا میکند. ازاینرو، عمل در آن زمان یا مکان [[پاداش]] و اجری متفاوت با دیگر زمانها و مکانها خواهد داشت. شب قدر از جمله شبهایی است که مورد عنایت خاص [[خداوند متعال]] قرار گرفته است بههمینخاطر، [[رحمت]] ویژۀ خود را شامل بندگانش میکند. | ||
[[امام باقر]]{{ع}} میفرماید: «[[عمل صالح]] در شب قدر از قبیل [[نماز]]، [[زکات]] و [[کارهای نیک]] دیگر، بهتر است از عمل در هزار ماهی که در آن شب قدر نباشد»<ref>{{متن حدیث|الْعَمَلُ الصَّالِحُ فِيهَا مِنَ الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ أَنْوَاعِ الْخَيْرِ خَيْرٌ مِنَ الْعَمَلِ فِي أَلْفِ شَهْرٍ لَيْسَ فِيهَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۴، ص۱۵۸.</ref>. | [[امام باقر]]{{ع}} میفرماید: «[[عمل صالح]] در شب قدر از قبیل [[نماز]]، [[زکات]] و [[کارهای نیک]] دیگر، بهتر است از عمل در هزار ماهی که در آن شب قدر نباشد»<ref>{{متن حدیث|الْعَمَلُ الصَّالِحُ فِيهَا مِنَ الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ أَنْوَاعِ الْخَيْرِ خَيْرٌ مِنَ الْعَمَلِ فِي أَلْفِ شَهْرٍ لَيْسَ فِيهَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۴، ص۱۵۸.</ref>. | ||
=== شب [[مغفرت]] و [[آمرزش گناهان]] === | === شب [[مغفرت]] و [[آمرزش گناهان]] === | ||
اگرچه درهای [[غفران الهی]] همیشه به روی بندگانش باز است ولی در روزها و شبهایی، [[رحمت]] خاصۀ [[الهی]] شامل بندگانش میشود که بهترین | اگرچه درهای [[غفران الهی]] همیشه به روی بندگانش باز است ولی در روزها و شبهایی، [[رحمت]] خاصۀ [[الهی]] شامل بندگانش میشود که بهترین فرصت برای خطاکاران و [[گناهکاران]] است تا فرصت را مغتنم شمرده و از آن بهره بگیرند و ضمن [[پشیمانی]] از [[اعمال]] ناشایست، از خدای غفار و [[مهربان]] طلب [[عفو]] و [[بخشش]] نمایند. از فضیلتهای شب قدر این است که هر مؤمنی آن را احیا بدارد، گناهانش آمرزیده میشود. در منهج الصادقین در [[تفسیر]] [[سوره قدر]] از [[پیامبر خدا]]{{صل}} [[روایت]] شده که فرمودند: «هرکس شب قدر را احیا دارد و [[مؤمن]] باشد و به [[روز جزا]] [[اعتقاد]] داشته باشد، تمامی گناهانش آمرزیده میشود<ref>کاشانی، ملافتحالله، منهج الصادقین فی الزام المخالفین، ج۱۰، ص۳۰۸.</ref>. | ||
=== شب [[اسارت]] [[شیطان]] و [[ایمنی]] [[انسان]] === | === شب [[اسارت]] [[شیطان]] و [[ایمنی]] [[انسان]] === | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۴: | ||
=== شب تقدیر [[ولایت]] و [[امامت]] === | === شب تقدیر [[ولایت]] و [[امامت]] === | ||
یکی دیگر از امتیازهای شب قدر ولایت و امامت [[ائمۀ اطهار]]{{عم}} است. بر اساس آنچه از [[روایات اسلامی]] بر میآید، در کنار دیگر امور هستی که در شب قدر، تقدیر، اندازهگیری و امضا میگردد، ولایت اهلبیت{{عم}} نیز در این شب مقدر و امضا گردیده است. [[امام علی]]{{ع}} میفرماید: [[رسول خدا]]{{صل}} به من فرمود: «ای علی، آیا میدانی معنای شب قدر چیست؟ گفتم: یا [[رسول الله]] نمیدانم. فرمود: [[خداوند تبارک و تعالی]] در شب قدر، آنچه را تا [[روز قیامت]] قرار است اتفاق بیفتد، مقدر کرده و از جمله آنچه مقدر نموده، [[ولایت]] تو و ولایت امامان از [[نسل]] تو تا روز قیامت است»<ref>{{متن حدیث|يَا عَلِيُّ أَ تَدْرِي مَا مَعْنَى لَيْلَةِ الْقَدْرِ فَقُلْتُ لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ{{صل}} إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى قَدَّرَ فِيهَا مَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَكَانَ فِيمَا قَدَّرَ عَزَّ وَ جَلَّ وَلَايَتُكَ وَ وَلَايَةُ الْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِكَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ}}؛ شیخ صدوق، محمد بن علی، معانی الاخبار، ص۳۱۵.</ref> | یکی دیگر از امتیازهای شب قدر ولایت و امامت [[ائمۀ اطهار]]{{عم}} است. بر اساس آنچه از [[روایات اسلامی]] بر میآید، در کنار دیگر امور هستی که در شب قدر، تقدیر، اندازهگیری و امضا میگردد، ولایت اهلبیت{{عم}} نیز در این شب مقدر و امضا گردیده است. [[امام علی]]{{ع}} میفرماید: [[رسول خدا]]{{صل}} به من فرمود: «ای علی، آیا میدانی معنای شب قدر چیست؟ گفتم: یا [[رسول الله]] نمیدانم. فرمود: [[خداوند تبارک و تعالی]] در شب قدر، آنچه را تا [[روز قیامت]] قرار است اتفاق بیفتد، مقدر کرده و از جمله آنچه مقدر نموده، [[ولایت]] تو و ولایت امامان از [[نسل]] تو تا روز قیامت است»<ref>{{متن حدیث|يَا عَلِيُّ أَ تَدْرِي مَا مَعْنَى لَيْلَةِ الْقَدْرِ فَقُلْتُ لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ{{صل}} إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى قَدَّرَ فِيهَا مَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَكَانَ فِيمَا قَدَّرَ عَزَّ وَ جَلَّ وَلَايَتُكَ وَ وَلَايَةُ الْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِكَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ}}؛ شیخ صدوق، محمد بن علی، معانی الاخبار، ص۳۱۵.</ref>. | ||
=== شب مخصوص [[امام زمان]]{{ع}} === | === شب مخصوص [[امام زمان]]{{ع}} === | ||
از دیگر ویژگیهای شب قدر این است که [[خداوند متعال]]، کاملترین و شایستهترین و برترین [[انسان]] را از [[برنامهریزی]] و [[حکم]] خود [[آگاه]] میکند؛ چراکه [[قرآن کریم]] از استمرار تنزل [[فرشتگان]] و [[روح]] از جانب [[خدای متعال]] خبر میدهد و این امر یک ولی میخواهد که متولی آن باشد و آن همان [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} است. چنان که در [[تفسیر القمی]] در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا}}<ref>«فرشتگان و روح (الامین) در آن، با اذن پروردگارشان برای هر کاری فرود میآیند» سوره قدر، آیه ۴.</ref> آمده است: «فرشتگان و [[روحالقدس]] بر امام زمان{{ع}} فرود میآیند و از این امور آنچه را نوشتهاند به او تقدیم میکنند»<ref>{{متن حدیث|تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَ رُوحُ الْقُدُسِ عَلَى إِمَامِ الزَّمَانِ وَ يَدْفَعُونَ إِلَيْهِ مَا قَدْ كَتَبُوهُ مِنْ هَذِهِ الْأُمُورِ}}؛ قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج۲، ص۴۳۲.</ref>. | از دیگر ویژگیهای شب قدر این است که [[خداوند متعال]]، کاملترین و شایستهترین و برترین [[انسان]] را از [[برنامهریزی]] و [[حکم]] خود [[آگاه]] میکند؛ چراکه [[قرآن کریم]] از استمرار تنزل [[فرشتگان]] و [[روح]] از جانب [[خدای متعال]] خبر میدهد و این امر یک ولی میخواهد که متولی آن باشد و آن همان [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} است. چنان که در [[تفسیر القمی]] در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا}}<ref>«فرشتگان و روح (الامین) در آن، با اذن پروردگارشان برای هر کاری فرود میآیند» سوره قدر، آیه ۴.</ref> آمده است: «فرشتگان و [[روحالقدس]] بر امام زمان{{ع}} فرود میآیند و از این امور آنچه را نوشتهاند به او تقدیم میکنند»<ref>{{متن حدیث|تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَ رُوحُ الْقُدُسِ عَلَى إِمَامِ الزَّمَانِ وَ يَدْفَعُونَ إِلَيْهِ مَا قَدْ كَتَبُوهُ مِنْ هَذِهِ الْأُمُورِ}}؛ قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج۲، ص۴۳۲.</ref>. | ||
بنابراین، [[مؤمن حقیقی]] کسی است که هم استمرار شب قدر تا [[قیامت]] را بپذیرد و هم وجود [[حجت]] [[زمان]] و [[ولی امر]] و [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} را که دریافتکنندۀ این [[امر الهی]] است و امروزه در وجود [[مقدس]] [[بقیة الله الاعظم]]، [[حضرت مهدی]]{{ع}}، تبلور و ظهور یافته است. بیشک شبی که اختصاص به [[امام زمان]]{{ع}} دارد، | بنابراین، [[مؤمن حقیقی]] کسی است که هم استمرار شب قدر تا [[قیامت]] را بپذیرد و هم وجود [[حجت]] [[زمان]] و [[ولی امر]] و [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} را که دریافتکنندۀ این [[امر الهی]] است و امروزه در وجود [[مقدس]] [[بقیة الله الاعظم]]، [[حضرت مهدی]]{{ع}}، تبلور و ظهور یافته است. بیشک شبی که اختصاص به [[امام زمان]]{{ع}} دارد، شب خاصی است. ازاینرو، [[توسل]] به آن [[حجت خدا]]، در این شب بابرکت، نقش مؤثری در [[گشایش]] کارهای [[انسان]] و گشودن آفاق در پیش او دارد و میتواند [[سرنوشت انسان]] را در جهتی که دستاوردهای بیشتری را در سال [[آینده]] نصیب او سازد تنظیم کند<ref>[[سید رضی سیدنژاد|سیدنژاد، سید رضی]]، [[بازخوانی و نگاهی دوباره به فضایل و ویژگیهای شب قدر (مقاله)| مقاله «بازخوانی و نگاهی دوباره به فضایل و ویژگیهای شب قدر»]]، ص ۸۹-۹۷.</ref>. | ||
== آداب و اعمال شب قدر == | == آداب و اعمال شب قدر == | ||
برخی از آداب و اعمال در شب قدر [[مستحب]] است به جا آورده شوند؛ از جمله: | برخی از آداب و اعمال در شب قدر [[مستحب]] است به جا آورده شوند؛ از جمله: | ||
# [[غسل]] کردن در آغاز شبهای نوزده، بیست و یک و بیست و سوم و نیز در آخر شب بیست و سوم. | # [[غسل]] کردن در آغاز شبهای نوزده، بیست و یک و بیست و سوم و نیز در آخر شب بیست و سوم. | ||
# | # احیای شب به [[ذکر]] و [[دعا]] و [[شبزندهداری]] به [[عبادت]]<ref>جامع المقاصد ۱/ ۷۴ ـ ۷۵؛ هدایة الأمّة ۴/ ۲۵۳ ـ ۲۵۵.</ref> و [[تلاوت قرآن]]<ref>هدایة الأمّة ۳/ ۷۸.</ref>. | ||
# [[زیارت امام حسین]] {{ع}}<ref>هدایة الأمّة ۵/ ۴۸۷.</ref>. | # [[زیارت امام حسین]] {{ع}}<ref>هدایة الأمّة ۵/ ۴۸۷.</ref>. | ||
# خواندن [[سوره عنکبوت]] و [[سوره روم]] و هزار بار [[سوره قدر]] در شب بیست و سوم<ref>وسائل الشیعة ۱۰/ ۳۶۱.</ref>.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۴، صفحه ۶۰۱ -۶۰۳؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]].</ref> | # خواندن [[سوره عنکبوت]] و [[سوره روم]] و هزار بار [[سوره قدر]] در شب بیست و سوم<ref>وسائل الشیعة ۱۰/ ۳۶۱.</ref>.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۴، صفحه ۶۰۱ -۶۰۳؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]].</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | |||
{{مدخل وابسته}} | |||
* [[قضا و قدر]] | |||
{{پایان مدخل وابسته}} | |||
== پرسشهای وابسته == | == پرسشهای وابسته == | ||