افزایش علم معصوم در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

== اثبات ازدیاد علم امام با استناد به احادیث ==

=== [[احادیث]] صریح و مستقیم ===

در این [[روایات]] سخن از [[علم امام]] و اینکه چون [[امام]] محدَّث است بر علوم فراوانی اشراف دارد، مطرح است. از این رو، باید گفت در فرایند [[تحدیث]]، [[افزایش علم امام]] روی می‌دهد. باید توجه داشت، از آنجا که [[مقام]] تحدیث قید زمانی ندارد و امام در همه [[عمر]] خویش، حائز این مقام است، علم امام همواره در حال افزایش است. نکته قابل توجه آنکه، اگرچه می‌توان تحدیث را نوعی از چگونگی تلقی علم افزون قلمداد کرد و این دسته از [[احادیث]] را در گروه پیشین جای داد، ولی وجه تفکیک این دو دسته آن است که ما در [[مقام]] تفکیک و دسته‌بندی [[احادیث]] به لحاظ [[ازدیاد علم امام]] هستیم، نه در مقام دسته‌بندی آنها از لحاظ محتوای دیگر. احادیث [[تحدیث]] یک گروه از احادیث مستقل‌اند که در آنها روی مقام تحدیث [[ملائکه]] با [[امام]]، تأکید شده و گاهی در آنها اشاره به [[نقر و نکت]] هم شده است؛ ولی احادیث نقر و نکت، احادیث جداگانه‌ای می‌باشند که غالباً در آنها پای [[فرشتگان]] در میان نیست و [[خداوند]] [[علم]] را در [[قلب]] امام [[الهام]] می‌نماید<ref>[[محمد تقی یارمحمدیان|یارمحمدیان، محمد تقی]]، [[ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت (کتاب)|ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت]]، ص ۱۳۸.</ref>.

این گونه از احادیث، خطی میان [[علوم]] موجود و علم افزونِ امام کشیده‌اند و آن دو را از یکدیگر متمایز ساخته‌اند و سپس به نسبت‌سنجی میان آن دو پرداخته‌اند. در پاره‌ای از این احادیث، علوم موجود امام با همه گستردگی‌اش، در برابر علم افزون او، [[علمی]] اندک شمرده شده است<ref>قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر، ج۱، ص۹۶.</ref>. پاره‌ای دیگر از احادیث مذکور، اساساً از علوم وراثتی و موجود نزد امام، [[نفی]] علم کرده و تصریح می‌کند که اینها علم نیستند و تنها آثار به جای مانده از پیشینیان‌اند و [[علم امام]] منحصر در علم افزون است<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۱۳۵، ح۱ و ص۱۳۸، ح۱۵ و ص۳۲۵؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۳۹؛ صدوق، محمد بن علی، خصال، ج۲، ص۶۴۷.</ref>. طبق این‌گونه [[حدیثی]] نیز ازدیاد علم امام به [[اثبات]] می‌رسد؛ بلکه بنا بر این گروه از احادیث، علوم وراثتی، [[علم خاص امام]] محسوب نمی‌شود و تنها علم افزون، [[علم حقیقی]] امام است. از آنجا که این گروه حدیثی، از اهمیت ویژه‌ای در معرفی علم افزون به عنوان علم اصلی و حقیقی امام برخوردار است، به طرح چند نمونه از آنها می‌پردازیم:

چشمه وقتی همواره جوشان و جاری است که به منبع آبی متصل باشد که همواره آب‌های آسمانی آن منبع را پُر کنند؛ وگرنه چشمه از جوشش می‌افتد و می‌خشکد. ویژگی چشمه‌ای که در این احادیث بیان شده آن است که به امر [[پروردگار]]، دوام دارد و هیچ پایان و یا قطع شدنی برای آن متصور نیست؛ زیرا به [[منبع علم]] بی‌پایان [[الهی]] متصل است. شکی نیست، در احادیثی که قید [[علم]] وجود ندارد<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۱۸۴.</ref>، منقطع نشدن [[امامان]] به معنای پایان‌ناپذیری ایشان نیست و چنین تعبیری بدان معنا نیست که همواره بر [[تعداد امامان]] افزوده می‌شود، بلکه مراد آن است که علم آنان همواره و دائماً از سوی خداوند [[منان]] افزایش می‌یابد. در این [[حدیث]] که کاملاً همسو با احادیث بدون قید علم است، به این معنا تصریح شده است. این [[روایت]]، [[اهل بیت]] {{عم}} را چشمه صافی معرفی می‌نماید که به واسطه علم خداوند در حال جریان است و هیچ تمام شدن و انقطاعی در آن نیست. جریان دائمی این چشمه که به [[علم الهی]] متصل است، نیاز به افزایش دائمی [[علم امام]] از طرف [[خداوند]] دارد<ref>[[محمد تقی یارمحمدیان|یارمحمدیان، محمد تقی]]، [[ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت (کتاب)|ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت]]، ص ۱۵۱-۱۸۶.</ref>.

در این گونه [[حدیثی]]، [[اهل بیت]] {{عم}} به ما آموخته‌اند که ملائکه همواره به محضر امام شرفیاب می‌شوند. به این سه [[حدیث]] توجه کنید:  

# مِسمَع کِرْدِین که از [[بیماری]] گوارشی [[رنج]] می‌برد و به همین خاطر سعی می‌کرد در طول شبانه [[روز]] یک [[وعده]] بیشتر [[غذا]] نخورد، می‌گوید: من هرگاه نزد [[امام صادق]] {{ع}} غذا می‌خوردم، بیماری‌ام عود نمی‌کرد و به من آزاری نمی‌رساند. وقتی این را به [[امام]] عرض کردم، ایشان فرمودند: "ای اباسیار، تو غذای گروه صالحی را می‌خوری که [[فرشتگان]] با آنان، روی فرششان [[مصافحه]] می‌کنند. عرض کردم: برای شما آشکار هم می‌شوند؟ حضرت دست خود را بر یکی از کودکانش کشید و فرمود: آنان نسبت به [[کودکان]] ما از خود ما مهربان‌ترند"<ref>{{متن حدیث|عَنْ مِسْمَعٍ كِرْدِينٍ الْبَصْرِيِّ قَالَ:... فَقَالَ يَا أَبَا سَيَّارٍ إِنَّكَ تَأْكُلُ طَعَامَ قَوْمٍ‏ صَالِحِينَ‏ تُصَافِحُهُمُ الْمَلَائِكَةُ عَلَى فُرُشِهِمْ قَالَ قُلْتُ وَ يَظْهَرُونَ لَكُمْ قَالَ فَمَسَحَ يَدَهُ عَلَى بَعْضِ صِبْيَانِهِ فَقَالَ هُمْ أَلْطَفُ بِصِبْيَانِنَا مِنَّا بِهِمْ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۳۹۳.</ref>.  

== جستارهای وابسته ==  

{{مدخل وابسته}}

{{پایان پرسش وابسته}}