علم کلی: تفاوت میان نسخهها
←احادیث دربارۀ دیدگاه دوم
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
==== [[احادیث]] دربارۀ دیدگاه دوم ==== | ==== [[احادیث]] دربارۀ دیدگاه دوم ==== | ||
افزون بر این، در [[جوامع حدیثی شیعه]] در ابواب علم ائمه، احادیث متعددی دربارۀ [[علم تفصیلی]] [[امامان]] به حوادث روزگار و از جمله فرجام کارشان موجود است. | افزون بر این، در [[جوامع حدیثی شیعه]] در ابواب علم ائمه، احادیث متعددی دربارۀ [[علم تفصیلی]] [[امامان]] به حوادث روزگار و از جمله فرجام کارشان موجود است. حماد از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] میکند که فرمودند: {{متن حدیث|نحن و الله نعلم ما فی السموات و ما فی الارض و ما فی الجنه و ما فی النار و ما بین ذلک}} حماد میگوید: من از این فرمایش حضرت مبهوت شدم و به ایشان نگریستم، حضرت خطاب به من سه بار فرمود: «همه اینها را از [[کتاب خدا]] میدانم، سپس این [[آیه]] را [[تلاوت]] فرمود: {{متن قرآن|وَ يَوْمَ نَبْعَثُ في كُلِّ أُمَّةٍ شَهيداً عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ جِئْنا بِكَ شَهيداً عَلى هؤُلاءِ وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمينَ}}، سپس باز فرمود: همه اینها را از کتاب خدا میدانم؛ زیرا آن روشنگر همه چیز است و تمام امور را بیان میکند"<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات ص۱۲۸ و مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار ج ۲۶ ص۸ و ج ۹۲ ص۸۵.</ref>. | ||
[[احادیث]] فراوان دیگری نیز از [[آگاهی]] [[معصومان]] به [[جفر]]، [[جامعه]] و [[مصحف]] | [[احادیث]] فراوان دیگری نیز از [[آگاهی]] [[معصومان]] به [[جفر]]، [[جامعه]] و [[مصحف]] خبر دادهاند. علاوه بر این، اموری همانند [[لطف الهی]]، [[ضرورت]] اتمام نعمت، [[شاهد]] بودن [[پیامبر]] و [[امام]] بر احوال [[امت]] و... ، نیز مقتضی [[آگاه]] بودن امامان از جزئیات حوادث است. خلاصه اینکه امام از آنجا که مظهر جمیع صفات جمال و [[کمال]] الهیاند؛ لذا از جانب [[خداوند]]، دارای [[علم]] غیباند و به همۀ امور احاطه دارند ولی از این نکته نباید [[غفلت]] کرد که این نوع علم، در [[اعمال]] و [[رفتار]] و [[تکالیف]] آنان اثری ندارد؛ زیرا هیچ گاه مخالف [[قضا و قدر الهی]] کاری انجام نمیدهند<ref>ر.ک: [[خلیل منصوری رامسری|منصوری رامسری، خلیل]]، [[بیکرانگی علم امام معصوم (مقاله)|بیکرانگی علم امام معصوم]]، وبگاه سماموس؛ [[محسن رنجبر|رنجبر، محسن]]، [[بررسی علم امام حسین به شهادت (مقاله)|بررسی علم امام حسین به شهادت]]، فصلنامه کلام اسلامی، ش ۵۲، ص۹۷ ـ ۱۰۱، پژوهشکدۀ باقرالعلوم؛ [[عسکری امامخان|امامخان، عسکری]]، [[منشأ و قلمرو علم امام (پایاننامه)|منشأ و قلمرو علم امام]]، فصل پنجم.</ref>. | ||
=== دیدگاه سوم: قول به اجمال === | === دیدگاه سوم: قول به اجمال === | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
==== دیدگاه سوم و نظر برخی از بزرگان ==== | ==== دیدگاه سوم و نظر برخی از بزرگان ==== | ||
[[شیخ مفید]] مینویسد: "[[اجماع]] [[شیعه]] تنها بر [[علم امام]] {{ع}} بر [[احکام شرع]] منعقد است و لزومی ندارد به تمامی وقایع و جزئیات به تفصیل آگاه باشد؛ لذا اطلاق در علم امام را نمیپذیریم و هرکس چنین قائل شد؛ بدون [[دلیل]] و | [[شیخ مفید]] مینویسد: "[[اجماع]] [[شیعه]] تنها بر [[علم امام]] {{ع}} بر [[احکام شرع]] منعقد است و لزومی ندارد به تمامی وقایع و جزئیات به تفصیل آگاه باشد؛ لذا اطلاق در علم امام را نمیپذیریم و هرکس چنین قائل شد؛ بدون [[دلیل]] و مدرک [[سخن]] گفته است"<ref>مفید، محمد بن محمد، المسائل العکبریه، مسأله ۲۰، ص۷۰.</ref>. | ||
[[سیدمرتضی]] از کسانی است که قائل به [[محدودیت علم امام]] بوده و میگوید علم امام شامل تمام موضوعات نمیشود<ref>الانتصار فی انفرادات الامامیه، ص۴۹۴. برای اطلاع از دیدگاه سید مرتضی در باره عدم گستردگی علم امام رجوع شود به دیگر آثار سید از جمله: تنزیه الانبیا ص۱۸۰ و کتاب الشافی ص۱۸۸.</ref>. برخی از کسانی که جملۀ [[سید مرتضی]] را [[نقل]] کرده و بر ایشان اشکال نگرفتهاند، روشن است این نظریه را قبول دارند، مانند [[صاحب جواهر]]<ref>جواهر الکلام، ج۱، ص۱۸۲</ref>، [[میرزای قمی]]<ref>قوانین الاصول، ج۱، ص۲۲۶</ref> و...<ref>کنز الفوائد، ج۱، ص۲۴۵؛ حرعاملی، محمد بن حسن، الفوائد الطوسیه، ص۵۲۰</ref>.<ref>ر.ک: [[سید عبدالحسین نجفی لاری|نجفی لاری، سید عبدالحسین]]، [[آگاهیهای آسمانی (کتاب)|آگاهیهای آسمانی]]، ص۴۶ ـ ۴۹؛ [[سید امین موسوی|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۴۲ـ ۲۴۳؛ [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج ۲، ص۳۸۱؛ [[محسن رنجبر|رنجبر، محسن]]، [[بررسی علم امام حسین به شهادت (مقاله)|بررسی علم امام حسین به شهادت]]، فصلنامه کلام اسلامی، ش ۵۲، ص۹۷ ـ ۱۰۱.</ref> | [[سیدمرتضی]] از کسانی است که قائل به [[محدودیت علم امام]] بوده و میگوید علم امام شامل تمام موضوعات نمیشود<ref>الانتصار فی انفرادات الامامیه، ص۴۹۴. برای اطلاع از دیدگاه سید مرتضی در باره عدم گستردگی علم امام رجوع شود به دیگر آثار سید از جمله: تنزیه الانبیا ص۱۸۰ و کتاب الشافی ص۱۸۸.</ref>. برخی از کسانی که جملۀ [[سید مرتضی]] را [[نقل]] کرده و بر ایشان اشکال نگرفتهاند، روشن است این نظریه را قبول دارند، مانند [[صاحب جواهر]]<ref>جواهر الکلام، ج۱، ص۱۸۲</ref>، [[میرزای قمی]]<ref>قوانین الاصول، ج۱، ص۲۲۶</ref> و...<ref>کنز الفوائد، ج۱، ص۲۴۵؛ حرعاملی، محمد بن حسن، الفوائد الطوسیه، ص۵۲۰</ref>.<ref>ر.ک: [[سید عبدالحسین نجفی لاری|نجفی لاری، سید عبدالحسین]]، [[آگاهیهای آسمانی (کتاب)|آگاهیهای آسمانی]]، ص۴۶ ـ ۴۹؛ [[سید امین موسوی|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۴۲ـ ۲۴۳؛ [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج ۲، ص۳۸۱؛ [[محسن رنجبر|رنجبر، محسن]]، [[بررسی علم امام حسین به شهادت (مقاله)|بررسی علم امام حسین به شهادت]]، فصلنامه کلام اسلامی، ش ۵۲، ص۹۷ ـ ۱۰۱.</ref> | ||