←دلالت آیه صلوات بر عظمت مقام و شخصیت پیامبر {{صل}}
جز (جایگزینی متن - '“' به '«') |
|||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
بنابراین مقصود از [[آل محمد]] {{صل}} افراد شاخص و [[برتر]] [[خاندان پیامبر]] اکرم {{صل}} میباشد.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۸۲.</ref> | بنابراین مقصود از [[آل محمد]] {{صل}} افراد شاخص و [[برتر]] [[خاندان پیامبر]] اکرم {{صل}} میباشد.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۸۲.</ref> | ||
== دلالت [[آیه صلوات]] بر | == دلالت [[آیه صلوات]] بر عظمت مقام و [[شخصیت پیامبر]] {{صل}} == | ||
بدون [[شک]]، [[آیه کریمه]] | بدون [[شک]]، [[آیه کریمه]] صلوات بر پیامبر اکرم {{صل}}، بر عظمت مقام و [[منزلت]] [[رسول اکرم]] {{صل}} و شخصیت والا و بالای آن حضرت نزد [[خداوند متعال]] و [[فرشتگان مقرب]] [[الهی]] دلالت میکند. اصولاً [[درود فرستادن]] [[خداوند]] به فرد یا افرادی به معنای شمول رحمت خاص الهی نسبت به آنان است. این [[رحمت]] ویژه به [[دلیل]] [[شایستگی]] خاصی است که از حیث [[کمالات انسانی]] و [[ایمانی]] در پیشگاه خداوند دارند، چنانکه در [[قرآن کریم]] آمده است که خداوند از [[مؤمنان]] خواسته است که بسیار به [[یاد خدا]] باشند و در [[صبح و شام]] (پیوسته) [[خدا]] را [[تسبیح]] گویند، این کار این شایستگی را در آنان پدید میآورد که خدا و [[فرشتگان]] او بر آنان [[درود]] بفرستند تا آنان را از ظلمتها به [[نور]] رهنمون گرداند، چرا که خداوند نسبت به مؤمنان رحمت ویژه دارد: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْرًا كَثِيرًا * وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَأَصِيلًا * هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَمَلَائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَكَانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيمًا }}<ref>«ای مؤمنان! خداوند را بسیار یاد کنید * و او را پگاه و دیرگاه عصر به پاکی بستأیید * اوست آنکه بر شما درود میفرستد- و فرشتگانش (نیز)- تا شما را به سوی روشنایی از تیرگیها بیرون برد و با مؤمنان بخشاینده است « سوره احزاب، آیه ۴۱-۴۳.</ref>. | ||
مفاد [[آیات]] یادشده این است که بسیار به یاد خدا بودن، یعنی در [[قلب]] و [[زبان]]، [[الوهیت]] و [[ربوبیت تکوینی]] و [[تشریعی]] خداوند را یاد نمودن، و تسبیح و [[تنزیه]] بسیار خداوند از صفات [[نقص]] و ناروا، [[انسان]] را [[شایسته]] آن مینماید که از [[رحمت ویژه الهی]] برخوردار شود. در آیهای دیگر پس از بیان [[سنت الهی]] در [[امتحان]] و [[ابتلاء]] مؤمنان، [[صابران]] را به بهرهمندی از [[صلوات]] و رحمت و [[هدایت ویژه]] الهی [[بشارت]] داده است: {{متن قرآن|وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ * إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ * أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ}}<ref>«و بیگمان شما را با چیزی از بیم و گرسنگی و کاستی داراییها و کسان و فرآوردهها میآزماییم، و شکیبایان را نوید بخش! * همان کسان که چون بدیشان مصیبتی رسد میگویند: «انّا للّه و انّا الیه راجعون” (ما از آن خداوندیم و به سوی او باز میگردیم)* بر آنان از پروردگارشان درودها و بخشایشی است و آنانند که رهیافتهاند» سوره بقره، آیه ۱۵۵-۱۵۷.</ref>. | مفاد [[آیات]] یادشده این است که بسیار به یاد خدا بودن، یعنی در [[قلب]] و [[زبان]]، [[الوهیت]] و [[ربوبیت تکوینی]] و [[تشریعی]] خداوند را یاد نمودن، و تسبیح و [[تنزیه]] بسیار خداوند از صفات [[نقص]] و ناروا، [[انسان]] را [[شایسته]] آن مینماید که از [[رحمت ویژه الهی]] برخوردار شود. در آیهای دیگر پس از بیان [[سنت الهی]] در [[امتحان]] و [[ابتلاء]] مؤمنان، [[صابران]] را به بهرهمندی از [[صلوات]] و رحمت و [[هدایت ویژه]] الهی [[بشارت]] داده است: {{متن قرآن|وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ * إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ * أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ}}<ref>«و بیگمان شما را با چیزی از بیم و گرسنگی و کاستی داراییها و کسان و فرآوردهها میآزماییم، و شکیبایان را نوید بخش! * همان کسان که چون بدیشان مصیبتی رسد میگویند: «انّا للّه و انّا الیه راجعون” (ما از آن خداوندیم و به سوی او باز میگردیم)* بر آنان از پروردگارشان درودها و بخشایشی است و آنانند که رهیافتهاند» سوره بقره، آیه ۱۵۵-۱۵۷.</ref>. | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
# [[الصاوی]]: در این [[آیه]] بزرگترین [[دلیل]] است بر این که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} مهبط همه رحمتها و [[برترین]] اولین و آخرین به صورت مطلق است؛ زیرا [[درود]] [[خدا]] بر پیامبرش عبارت است از [[رحمت]] همراه با [[تعظیم]]، و درود خدا بر غیر پیامبر، مطلق رحمت است (بدون همراه بودن با تعظیم) پس به تفاوت این دو صلوات و فرق میان این دو مقام بیاندیش، از اینرو، پیامبر {{صل}} منبع همه رحمتها و تجلیات میباشد<ref>صفوة التفاسیر، ج۳، ص۵۳۶؛ نیز ر. ک: فتح القدیر، ج۴، ص۳۰۰.</ref> ([[خداوند]] منبع اصلی همه رحمتها و تجلیات، و پیامبر منبع ظلّی همه رحمتها و تجلیات است).<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۸۲.</ref> | # [[الصاوی]]: در این [[آیه]] بزرگترین [[دلیل]] است بر این که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} مهبط همه رحمتها و [[برترین]] اولین و آخرین به صورت مطلق است؛ زیرا [[درود]] [[خدا]] بر پیامبرش عبارت است از [[رحمت]] همراه با [[تعظیم]]، و درود خدا بر غیر پیامبر، مطلق رحمت است (بدون همراه بودن با تعظیم) پس به تفاوت این دو صلوات و فرق میان این دو مقام بیاندیش، از اینرو، پیامبر {{صل}} منبع همه رحمتها و تجلیات میباشد<ref>صفوة التفاسیر، ج۳، ص۵۳۶؛ نیز ر. ک: فتح القدیر، ج۴، ص۳۰۰.</ref> ([[خداوند]] منبع اصلی همه رحمتها و تجلیات، و پیامبر منبع ظلّی همه رحمتها و تجلیات است).<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۸۲.</ref> | ||
== اشتراک [[آل]] با [[پیامبر]] در [[تکریم]] و | == اشتراک [[آل]] با [[پیامبر]] در [[تکریم]] و تعظیم ویژه الهی == | ||
اگر چه در [[آیه شریفه]]، | اگر چه در [[آیه شریفه]]، صلوات خدا و [[فرشتگان]] بر [[پیامبر اکرم]] {{صل}} مطرح شده است، ولی روایات نبوی که [[مبیّن]] و [[مفسر]] [[آیه]] شریفهاند، بیانگر این مطلباند که [[آل پیامبر]] نیز در این [[شرافت]] و منقبت ویژه [[الهی]] با [[رسول خدا]] {{صل}} اشتراک دارند؛ زیرا بر اساس این [[روایات]]، هنگامیکه از پیامبر اکرم {{صل}} درباره [[کیفیت صلوات]] بر آن [[حضرت]] سؤال شد، پیامبر {{صل}} پاسخ داد در فرستادن [[صلوات]] بر من بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ}}<ref>صحیح بخاری، ج۳، ص۱۷۸، کتاب التفسیر؛ صحیح مسلم، ج۱، ص۳۰۵، کتاب الصلوة؛ سنن ترمذی، ج۴، ص۲۰۵، کتاب التفسیر، ح۳۲۲۰؛ سنن نسائی، ص۲۲۰، کتاب السهو، باب الامر بالصلاة علی النبی، ح۱۲۸۲ و چند حدیث دیگر؛ سنن ابی داوود، ص۱۶۳، کتاب الصلوة، باب الصلاة علی النبی {{صل}} بعد التشهد، ح۹۷۶ و چند حدیث دیگر؛ وسائل الشیعة، ج۴، ص۱۲۱۳ - ۱۲۱۴.</ref>. از این [[کلام پیامبر]] به دست میآید که [[آل محمد]] {{صل}} در [[صلوات بر پیامبر اکرم]] {{صل}} که در آیه شریفه صلوات مطرح شده، اشتراک دارند و آنان نیز همچون پیامبر {{صل}} مشمول تکریم و [[تعظیم]] ویژه [[خدا]] و فرشتگان الهیاند، یعنی در [[مقام ثبوت]] و نفسالامر (در عالم [[تکوین]] و [[تشریع الهی]]) آل پیامبر همچون پیامبر اکرم {{صل}} مشمول صلوات و [[رحمت ویژه الهی]] میباشند، ولی در [[مقام اثبات]] و [[ابلاغ]]، این مطلب در دو مرحله بیان شده است، در مرحله اول، شمول صلوات و [[رحمت ویژه خداوند]] نسبت به پیامبر اکرم {{صل}} که از طریق [[وحی قرآنی]] ابلاغ شده است، و در مرحله دوم، شمول صلوات و رحمت ویژه خداوند نسبت به آل پیامبر که از [[طریق وحی]] غیر [[قرآنی]] ابلاغ شده است. | ||
شاید [[حکمت]] این ترتیب (تقدیم و تأخیر) اشعار به [[برتری]] [[مقام]] و [[منزلت]] پیامبر اکرم {{صل}} حتی بر آل آن حضرت بوده است، یعنی اگرچه آل پیامبر در [[شایستگی]] شمول [[صلوات]] و [[رحمت ویژه خداوند]] با [[رسول اکرم]] {{صل}} اشتراک دارند، ولی، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} در ملاک مزبور از [[درجه]] و رتبه بالاتری برخوردار است، مانند اینکه چند نفر از نظر [[مقام علمی]] یا عملی بر دیگران برترند و ممتاز شناخته میشوند با اینحال در میان آنان نیز تفاضل و تفاوت در ملاک امتیاز بر دیگران وجود دارد، چنانکه این مطلب در مورد [[پیامبران الهی]] نیز صادق است، آنان در عین این که در [[برتری]] بر امتهای خود، اشتراک دارند، اما برخی از آنان بر برخی دیگر برتری دارد: {{متن قرآن|وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلَى بَعْضٍ}}<ref>«و بیگمان ما برخی از پیامبران را بر برخی (دیگر) برتری بخشیدیم» سوره اسراء، آیه ۵۵.</ref>. | شاید [[حکمت]] این ترتیب (تقدیم و تأخیر) اشعار به [[برتری]] [[مقام]] و [[منزلت]] پیامبر اکرم {{صل}} حتی بر آل آن حضرت بوده است، یعنی اگرچه آل پیامبر در [[شایستگی]] شمول [[صلوات]] و [[رحمت ویژه خداوند]] با [[رسول اکرم]] {{صل}} اشتراک دارند، ولی، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} در ملاک مزبور از [[درجه]] و رتبه بالاتری برخوردار است، مانند اینکه چند نفر از نظر [[مقام علمی]] یا عملی بر دیگران برترند و ممتاز شناخته میشوند با اینحال در میان آنان نیز تفاضل و تفاوت در ملاک امتیاز بر دیگران وجود دارد، چنانکه این مطلب در مورد [[پیامبران الهی]] نیز صادق است، آنان در عین این که در [[برتری]] بر امتهای خود، اشتراک دارند، اما برخی از آنان بر برخی دیگر برتری دارد: {{متن قرآن|وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلَى بَعْضٍ}}<ref>«و بیگمان ما برخی از پیامبران را بر برخی (دیگر) برتری بخشیدیم» سوره اسراء، آیه ۵۵.</ref>. | ||