|
|
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| | {{مدخل مرتبط |
| | | موضوع مرتبط = شیعه |
| | | عنوان مدخل = |
| | | مداخل مرتبط = |
| | | پرسش مرتبط = |
| | }} |
|
| |
|
| {{شیعه}} | | در تاریخ اسلام از آغاز تاکنون، سلسلههای [[حکومتی]] بسیاری تشکیل شده است، از آن میان برخی [[دولتها]] و [[حکومتها]] [[افکار]] و انگیزههای [[شیعی]] داشتند و به برپایی حکومت شیعی[[دست]] یافتند، یا محدود یا گسترده، یا کوتاهمدّت یا درازمدّت. اغلب آنها در مناطق دور دستتر از [[حکومت عباسیان]] در [[بغداد]] بود و گاهی متعرّض حکومت مرکزی هم میشدند. اینگونه حکومتها سعی در برپایی مرام [[شیعه]] و گسترش [[ولایت اهل بیت]]{{عم}} داشتند و [[میزان]] [[موفقیت]] و تطابق آنها با آرمانهای شیعی متفاوت بوده است. برخی معتقدند آنها حکومتهایی بودند با [[حاکمان]] شیعی و اطلاق [[حکومت]] شیعی را بر آنان خالی از [[مسامحه]] نمیدانند و شیعه و [[نیک]] بودن افراد یک [[خاندان]] را ضامن [[شایستگی]] آنان در طول [[تاریخ]] نمیشمارند و حتّی [[صالح]] بودن یک [[دولت]] یا دولتمرد را در مقطعی از تاریخ، به معنای [[مشروع]] بودن همۀ آنان در طول [[زندگی]] نمیدانند. |
| <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| |
| <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[دولتهای شیعی در حدیث]] - [[دولتهای شیعی در کلام اسلامی]]</div>
| |
| <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[دولتهای شیعی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| |
|
| |
|
| '''دولتهای شیعی''' در [[تاریخ اسلام]] از آغاز تاکنون، سلسلههای [[حکومتی]] بسیاری تشکیل شده است، از آن میان برخی [[دولتها]] و [[حکومتها]] [[افکار]] و انگیزههای [[شیعی]] داشتند و به [[برپایی حکومت]] [[شیعی]] دست یافتند، یا محدود یا گسترده، یا کوتاهمدّت یا درازمدّت. اغلب آنها در مناطق دور دستتر از [[حکومت]] [[عباسیان]] در [[بغداد]] بود و گاهی متعرّض [[حکومت]] مرکزی هم میشدند. اینگونه [[حکومتها]] [[سعی]] در برپایی مرام [[شیعه]] و گسترش [[ولایت]] [[اهل بیت]]{{عم}} داشتند و [[میزان]] موفقیت و تطابق آنها با آرمانهای [[شیعی]] متفاوت بوده است. برخی معتقدند آنها حکومتهایی بودند با [[حاکمان]] [[شیعی]] و اطلاق [[حکومت]] [[شیعی]] را بر آنان خالی از [[مسامحه]] نمیدانند و [[شیعه]] و [[نیک]] بودن افراد یک [[خاندان]] را ضامن [[شایستگی]] آنان در طول [[تاریخ]] نمیشمارند و حتّی [[صالح]] بودن یک [[دولت]] یا دولتمرد را در مقطعی از [[تاریخ]]، به معنای [[مشروع]] بودن همۀ آنان در طول [[زندگی]] نمیدانند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۶۳.</ref>.
| | == مقدمه == |
| | در مقدمۀ مجموعۀ دولت [[ابرار]] آمده است: [[تاریخ]] [[تشیع]]، دولتهای فراوانی بودهاند، مثل [[علویان]] [[طبرستان]]، [[آل حمدان]] و بنی مزید در حلّه و [[حلب]]، [[مختار بن ابی عبیده ثقفی]] در [[کوفه]]، برخی از شاهان [[صفوی]] در [[ایران]]، [[آل بویه]] و صاحب بن عبّاد در بغداد، [[سربداران]] در سبزوار، ادریسیان در [[مغرب]]، تیپوسلطان در [[هندوستان]]، [[آل]] منصور در [[بحرین]] و [[وزیران]] و امیرانی مثل [[علی بن یقطین]]، [[امیر]] کبیر، [[قائم مقام]] فراهانی نیز بودهاند که در حیطۀ [[اقتدار]] خویش برای [[حاکمیّت]] [[دین الهی]] تلاش کردهاند<ref>آل بویه، حامیان فرهنگ تشیّع، ص۱۳.</ref>. |
| | با توجّه به همۀ اینها، جهت آشنایی با اینگونه دولتهای شیعی میتوان به سلسلههای حکومتی زیر اشاره کرد: |
| | # ادریسیان، منسوب به [[ادریس بن عبد]] [[اللّه]]، که در [[قرن دوم]] در مغرب و مراکش به حکومت رسیدند و مدّت حکومتشان ۱۴۰ سال از ۱۷۰ [[هجری]] به بعد بود. |
| | # علویان در منطقۀ طبرستان (شمال ایران) از سال ۲۵۰ تا ۳۱۶ هجری حکومت داشتند و [[تأسیس حکومت]] آنان به دست [[حسن بن زید]] ([[داعی]] کبیر) بود. |
| | # [[حمدانیان]] در منطقۀ [[عراق]] و [[شام]] در [[قرن چهارم]] به [[حکومت]] رسیدند و مدّت ۱۰۰ سال حکومتشان به درازا کشید. |
| | # [[فاطمیان]] در [[مصر]] در سال ۲۹۶ حکومت تشکیل دادند و پس از دو [[قرن]] و نیم حکومت در [[سال ۵۶۷ هجری]] منقرض شدند. |
| | # [[بریدیان]] که در قرن چهارم در منطقۀ [[اهواز]] و [[بصره]] و واسط حکومت یافتند. |
| | # [[آل بویه]] در منطقۀ فارس به مدّت ۷۰ سال حکومت داشتند (از ۳۲۲ تا ۴۴۸ق) و دامنۀ حکومتشان بخشهای وسیعی از [[ایران]] و عراق تا [[مرز]] شام را دربر میگرفت. |
| | # دولتهای [[علوی]] [[یمن]] که بیشتر [[زیدی]] [[مذهب]] بودند. از قبیل: [[امامان]] بنی رسّی، بنی صلیح، [[بنی مهدی]]، [[دولت]] امامان یمن، که تا [[تاریخ]] معاصر حکومت داشتهاند. |
| | # [[سربداران]] که در بخشهایی از [[خراسان]] در [[قرن هشتم]] حکومت داشتند و در سال ۷۸۸ ق. این سلسله منقرض شدند. |
| | # مرعشیان که به [[رهبری]] [[سادات]] مرعشی در بخشهایی از مازندران به حکومت رسیدند (از ۷۶۰ تا ۷۹۵ق). [[نسب]] آنان به [[امام سجاد]]{{ع}} میرسید. |
| | # کیائیان نیز سلسلهای [[شیعه]] مذهب بودند که در مناطق از [[گیلان]] بیش از دو قرن حکومت کردند (از ۷۶۹ تا ۱۰۰۰ق) شجرهنامۀ آنان را منتسب به امام سجاد{{ع}} میدانند. |
| | # مشعشعیان در [[خوزستان]] در [[قرن نهم هجری]] به حکومت رسیدند و پس از ۷۰ سال حکومتشان پایان یافت (از ۸۴۵ تا ۹۱۴ق)، هرچند آن [[دودمان]] به صورت پراکنده در بخشهایی فرمانرواییهای محدود داشتند. |
| | # صفویان در اوایل [[قرن دهم]]، [[حکومتی]] [[شیعی مذهب]] تشکیل دادند و [[ایرانی]] مستقّل بنا نهادند. آنان منسوب به جدّ بزرگشان [[صفی]] الدین اردبیلیاند. نسب آنان را به [[امام هفتم]] میرسانند. حکومت آنان از ۹۰۷ تا ۱۱۴۵ ق ادامه یافت. پس از صفویان هرچند [[حکومتها]] و دولتهای موجود در ایران شیعه مذهب بودند، [[صدق]] حکومت [[شیعی]] بر اینگونه سلسلهها چندان دقیق نیست. آنچه به صورت [[جمهوری اسلامی ایران]] در بهمن ۱۳۵۷ ش در ایران شکل گرفت، نابترین و استوارترین حکومت [[شیعی]] است که بر محور [[ولایت فقیه]] پدید آمد و عظیمترین تحوّل را در [[سیاست]] جهانی و منطقهای صورت داد<ref>در این زمینه ر. ک: «دائرة المعارف تشیّع»، ذیل مدخل تشیّع (جنبشها و دولتها) و سلسله کتابهای «دولت ابرار»، شامل حکومتهای: مختار ثقفی، علویان طبرستان، حمدانیان، صفویان، تیپوسلطان، آل بویه.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۶۳.</ref> |
|
| |
|
| ==مقدمه==
| | == منابع == |
| *در مقدمۀ مجموعۀ [[دولت]] [[ابرار]] آمده است: [[تاریخ]] [[تشیع]]، دولتهای فراوانی بودهاند، مثل [[علویان]] [[طبرستان]]، [[آل]] حمدان و بنی مزید در حلّه و [[حلب]]، مختار بن ابی [[عبیده]] ثقفی در [[کوفه]]، برخی از شاهان صفوی در [[ایران]]، [[آل بویه]] و صاحب بن عبّاد در [[بغداد]]، [[سربداران]] در سبزوار، ادریسیان در [[مغرب]]، تیپوسلطان در [[هندوستان]]، [[آل]] [[منصور]] در [[بحرین]] و [[وزیران]] و امیرانی مثل [[علی بن یقطین]]، [[امیر]] کبیر، [[قائم مقام]] فراهانی نیز بودهاند که در حیطۀ [[اقتدار]] خویش برای [[حاکمیّت]] [[دین الهی]] تلاش کردهاند.<ref>آل بویه، حامیان فرهنگ تشیّع، ص ۱۳</ref>
| |
| با توجّه به همۀ اینها، جهت آشنایی با اینگونه دولتهای شیعی میتوان به سلسلههای [[حکومتی]] زیر اشاره کرد:
| |
| #ادریسیان، منسوب به [[ادریس]] بن [[عبد]] [[اللّه]]، که در [[قرن دوم]] در [[مغرب]] و مراکش به [[حکومت]] رسیدند و مدّت حکومتشان ۱۴۰ سال از ۱۷۰ [[هجری]] به بعد بود.
| |
| # [[علویان]] در منطقۀ [[طبرستان]] (شمال [[ایران]]) از سال ۲۵۰ تا ۳۱۶ [[هجری]] [[حکومت]] داشتند و [[تأسیس حکومت]] آنان به دست [[حسن]] بن [[زید]] ([[داعی]] کبیر) بود.
| |
| #حمدانیان در منطقۀ [[عراق]] و [[شام]] در [[قرن چهارم]] به [[حکومت]] رسیدند و مدّت ۱۰۰ سال حکومتشان به درازا کشید.
| |
| # [[فاطمیان]] در [[مصر]] در سال ۲۹۶ [[حکومت]] تشکیل دادند و پس از دو قرن و نیم [[حکومت]] در سال ۵۶۷ [[هجری]] منقرض شدند.
| |
| #بریدیان که در [[قرن چهارم]] در منطقۀ [[اهواز]] و [[بصره]] و [[واسط]] [[حکومت]] یافتند.
| |
| # [[آل بویه]] در منطقۀ [[فارس]] به مدّت 70 سال [[حکومت]] داشتند (از ۳۲۲ تا ۴۴۸ق) و دامنۀ حکومتشان بخشهای وسیعی از [[ایران]] و [[عراق]] تا مرز [[شام]] را دربر میگرفت.
| |
| #دولتهای [[علوی]] [[یمن]] که بیشتر [[زیدی]] [[مذهب]] بودند. از قبیل: [[امامان]] بنی رسّی، بنی صلیح، بنی [[مهدی]]، [[دولت]] [[امامان]] [[یمن]]، که تا [[تاریخ]] معاصر [[حکومت]] داشتهاند.
| |
| # [[سربداران]] که در بخشهایی از [[خراسان]] در [[قرن هشتم]] [[حکومت]] داشتند و در سال ۷۸۸ ق. این سلسله منقرض شدند.
| |
| #مرعشیان که به [[رهبری]] [[سادات]] مرعشی در بخشهایی از مازندران به [[حکومت]] رسیدند (از ۷۶۰ تا ۷۹۵ق). [[نسب]] آنان به [[امام سجاد]]{{ع}} میرسید.
| |
| #کیائیان نیز سلسلهای [[شیعه]] [[مذهب]] بودند که در مناطق از [[گیلان]] بیش از دو قرن [[حکومت]] کردند (از ۷۶۹ تا ۱۰۰۰ق) شجرهنامۀ آنان را منتسب به [[امام سجاد]]{{ع}} میدانند.
| |
| #مشعشعیان در [[خوزستان]] در [[قرن نهم]] [[هجری]] به [[حکومت]] رسیدند و پس از ۷۰ سال حکومتشان پایان یافت (از ۸۴۵ تا ۹۱۴ق)، هرچند آن دودمان به صورت پراکنده در بخشهایی فرمانرواییهای محدود داشتند.
| |
| #صفویان در اوایل [[قرن دهم]]، [[حکومتی]] [[شیعی]] [[مذهب]] تشکیل دادند و [[ایرانی]] مستقّل بنا نهادند. آنان منسوب به جدّ بزرگشان [[صفی]] الدین اردبیلیاند. [[نسب]] آنان را به [[امام]] هفتم میرسانند. [[حکومت]] آنان از ۹۰۷ تا ۱۱۴۵ ق ادامه یافت. پس از صفویان هرچند [[حکومتها]] و دولتهای موجود در [[ایران]] [[شیعه]] [[مذهب]] بودند، [[صدق]] [[حکومت]] [[شیعی]] بر اینگونه سلسلهها چندان دقیق نیست. آنچه به صورت [[جمهوری اسلامی ایران]] در بهمن ۱۳۵۷ ش در [[ایران]] شکل گرفت، نابترین و استوارترین [[حکومت]] [[شیعی]] است که بر محور [[ولایت فقیه]] پدید آمد و عظیمترین تحوّل را در [[سیاست]] جهانی و منطقهای صورت داد<ref>در این زمینه ر. ک: «دائرة المعارف تشیّع»، ذیل مدخل تشیّع (جنبشها و دولتها) و سلسله کتابهای «دولت ابرار»، شامل حکومتهای: مختار ثقفی، علویان طبرستان، حمدانیان، صفویان، تیپوسلطان، آل بویه</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۶۳.</ref>
| |
| | |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| | |
| ==منابع== | |
| {{منابع}} | | {{منابع}} |
| * [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]
| | # [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']] |
| {{پایان منابع}} | | {{پایان منابع}} |
|
| |
|
| خط ۳۳: |
خط ۳۲: |
| {{پانویس}} | | {{پانویس}} |
|
| |
|
| [[رده:دولتهای شیعی]] | | [[رده:حکومتهای شیعه]] |
| [[رده:دولتهای شیعی]]
| |
| [[رده:مدخل فرهنگ غدیر]] | | [[رده:مدخل فرهنگ غدیر]] |