دیوان امام علی: تفاوت میان نسخه‌ها

دیوان امام علی{{ع}} نام مجموعۀ شعرهای منتسب به [[حضرت علی]]{{ع}}. آن حضرت در [[فصاحت]] و [[بلاغت]] و فنون [[سخن]]، سرآمد همگان بود و بحق، [[امیر]] بیان و [[ادب]] بود و مجموعۀ کلماتش [[الگو]] و شیوۀ بلاغت. [[شعر]] نیز یکی از چشمه‌های [[علوم]] بلاغت است. حضرت علی{{ع}} در [[شعر]] نیز الگو بود<ref>در «ترجمة الامام علی بن ابی طالب» (تاریخ دمشق ۳/۲۹۶) آمده است: ابوبکر و عمر شاعر بودند، امّا علی در شعر از آنان برتر بود.</ref>. هم خودش قریحۀ شعری داشت، هم پدرش [[ابوطالب]] سروده‌های فراوانی داشته که مولا [[دوست]] داشت آنها تدوین و آموخته شود: {{عربی|کان أمیر المؤمنین یعجبه أن یروی شعر ابی طالب و أن یدوّن و قال: تعلّموه و علّموه أولادکم، فإنّه کان علی دین اللّه و فیه علم کثیر}}<ref>مستدرک وسائل الشیعه، ج ۲ ص۶۲۵. اشعار ابو طالب تدوین شده و به نام «دیوان ابی طالب بن عبد المطلب»، با تحقیق شیخ محمّد حسن آل یاسین چاپ شده است، دار مکتبة الهلال.</ref>. علاوه‌برآن، شعرشناس و نقاد شعر هم بود و گاهی در مقام]] [[داوری و ارزیابی نسبت به [[شاعران]] نظر می‌داد<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۴۵۵.</ref>.

مجموعۀ اشعار منتسب به آن حضرت در مجموعه‌ای به نام "[[دیوان]] الامام علیّ" منتشر شده است<ref>با شرح و توضیحات عمر فاروق الطباع.</ref> مجموعه‌های متعددی با همین نام گردآوری شده است. دیوان امام علی{{ع}}، کتابی است که حاوی ۱۵۰۰ [[بیت]] دربارۀ موضوعات [[اخلاقی]] و [[اندرز]] آمیز است. کسان متعدّدی به گردآوری اشعار آن حضرت پرداخته‌اند. کتاب"[[انوار]] العقول فی اشعار [[وصیّ]] الرّسول" نیز که گردآوری بیهقی است، به "دیوان امام علی" [[شهرت]] دارد. این دیوان به دفعات متعدّد و صورت‌های مختلف و با تفاوت‌هایی در [[میزان]] اشعار چاپ شده است. یک مورد هم تدوین قطب الدین محمد کیدری است که با تصحیح و ترجمه و مقدمۀ دکتر [[ابو القاسم]] امامی به انجام رسیده است. شیخ [[آقا بزرگ تهرانی]] از ۱۷ نفر یاد می‌کند که [[دیوان]] اشعار [[حضرت علی]]{{ع}} را گردآوری یا شرح کرده‌اند<ref>الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج ۹ ص۱۰۱ از جمله شرحهای تازه چاپ، «شرح دیوان منسوب به امیر المؤمنین» از قاضی کمال الدین میبدی است، نشر میراث مکتوب.</ref> [[علامه مجلسی]] نیز از دیوان امام علی یاد کرده و انتساب این اشعار را به حضرت مشهور دانسته و افزوده است که بسیاری از این اشعار، در کتب دیگر هم آمده است<ref>بحار الأنوار، ج ۱ ص۴۲.</ref> البته برخی هم در صحّت انتساب اشعار این دیوان به آن حضرت، ابراز تردید کرده‌اند. [[مرحوم علامه امینی]] در [[الغدیر]]، وقتی از سروده‌های [[شاعران]] دربارۀ [[حادثۀ غدیر]] و [[فضایل امیر المؤمنین]] بحث و یاد می‌کند، به عنوان [[تبرک]] از نام [[مقدّس]] [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} آغاز می‌کند که فصیح‌ترین [[عرب]] و داناترین [[مردم]] به مفاهیم کلام عرب است و اشعاری هم از او می‌آورد<ref>الغدیر، ج ۲ ص۲۵.</ref>. در کتاب"معجم اشعار المعصومین"<ref>کار مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی (دفتر تبلیغات اسلامی) چاپ اول ۱۳۷۸ قم، ص۵۲۷.</ref> نیز که مجموعۀ اشعار [[ائمه معصوم]]{{عم}} است که در [[بحار الأنوار]] آمده، مفصّل‌ترین بخش آن (حدود ۹۰ صفحه) به اشعار علی بن ابی طالب{{ع}} اختصاص دارد. سروده‌های آن حضرت، عمدتا روان، دلنشین و سرشار از [[موعظه]] است. دیوان [[امیر المؤمنین]]، در گذشته میان علاقه‌مندان به [[اهل بیت]]{{عم}} بیشتر مطرح بود و در مکتب‌های درسی طلبگی اشعار آن را [[حفظ]] می‌کردند. این دیوان ترجمۀ فارسی دیگری به قلم [[مصطفی زمانی]] دارد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۶۶.</ref>.