غدیر و فرهنگ مکتوب: تفاوت میان نسخه‌ها

از اوایل قرن دوم هجری [[تبلیغ]] [[غدیر]] شکلی تازه به خود گرفت و کم‌کم از شکل [[روایت]] به‌صورت تألیف درآمد. در اواسط قرن دوم به اولین تألیف مستقل درباره [[غدیر]] برمی‌خوریم که از فراهیدی است. این مسیر ادامه یافت و کتاب‌های مختلفی به‌صورت مستقل یا ضمنی در موضوع [[غدیر]] تدوین شد، به‌طوری‌که [[ابو المعالی]] جوینی از [[قرن پنجم]] می‌گوید: در [[بغداد]] در دست صحّافی کتابی دیدم که بر جلد آن نوشته بود: "جلد بیست و هشتم از اسناد [[حدیث]] {{متن حدیث|من کنت مولاه فعلیّ مولاه}} و بعد از این جلد بیست و نهم خواهد بود"! همچنین [[ابن کثیر دمشقی]] می‌گوید: "کتابی در دو جلد ضخیم دیدم که [[محمّد]] بن [[جریر]] [[طبری]] [[احادیث غدیر]] [[خم]] را در آن جمع‌آوری کرده بود"! آنچه در این مرحله مشهود است اینکه اکثر کتب، مربوط به اسناد و [[رجال]] [[خطبه]] است و [[هدف]] اول مؤلفین [[استحکام]] اصل مطلب بوده است. آنان که جو خاص [[فرهنگی]] را به خوبی لمس می‌کردند در مرحله اول دست به کار محکم‌کاری در اسناد و [[حفظ]] متون شدند، تا نسل‌های [[آینده]] مدارک لازم برای [[تحقیق]] و موشکافی و بحث و بررسی داشته باشند.

از قرن چهارم تحقیق و بحث در متن و سند [[حدیث غدیر]] آغاز شده و قطعۀ اصلی خطبۀ [[غدیر]] که جملۀ {{متن حدیث|من کنت مولاه فهذا علیّ مولاه}} است در مناظرات مطرح شده و رجال اسناد و ناقلین [[حدیث غدیر]] نیز به دقت مورد بررسی قرار گرفته‌اند. کتب [[شیخ صدوق]] و [[سید مرتضی]] و [[شیخ مفید]] [[بهترین]] [[شاهد]] بر این مدعا هستند. این تحقیقات در قرن‌های چهارم و پنجم و ششم اوج داشته و تا سال هزار همچنان پیش رفته، و آثار برجسته‌ای از این قرون در دست است.

=== مرحلۀ چهارم [[فرهنگ غدیر]]: شکوفایی [[علمی]] [[غدیر]] ===

از اوایل قرن یازدهم هجری تا به امروز با ایجاد میدان باز [[علمی]]، محققین و اندیشمندان [[اسلام]] تألیفات بسیار مهمی درباره [[غدیر]] تألیف کرده و به خوبی از زحمات هزار ساله نتیجه‌گیری نمودند. در این دوران تمام جوانب [[غدیر]] مورد جمع و بررسی و تحقیق قرار گرفت و در هرجنبه‌ای به‌طور جداگانه کتاب نوشته شد. ارتباط [[غدیر]] با [[قرآن]]، بحث‌های مفصل در اسناد [[غدیر]]، بررسی‌های عمیق در متن [[حدیث غدیر]]، جمع‌آوری و تدوین اشعار مربوط به [[غدیر]] و جوانب دیگر آن مورد توجّه خاص واقع شد و در هرمورد کتبی تدوین گردید. تحقیقات بزرگانی همچون [[قاضی]] شوشتری، [[علامه مجلسی]]، [[شیخ حر عاملی]]، [[سید هاشم بحرانی]]، [[میرحامد حسین هندی]]، [[علامه امینی]]، و بسیاری دیگر از [[علما]]، [[بهترین]] [[شاهد]] این مدعاست<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۳۹.</ref>.